ทำไมตำรวจบางคนจึงมี “ลูกเบ๊” คอยติดตามและดูแลงานส่วนตัว

คำว่า “ลูกเบ๊” ในบทความนี้ หมายถึงลูกน้องหรือผู้ใต้บังคับบัญชาที่คอยติดตามผู้ใหญ่ ทำหน้าที่คล้ายผู้ช่วยส่วนตัว คนขับรถ คนประสานงาน หรือจัดการธุระต่าง ๆ ให้กับผู้บังคับบัญชา

ความสัมพันธ์ในลักษณะนี้อาจพบได้ในองค์กรที่มีโครงสร้างอำนาจและระบบอาวุโสเข้มข้น รวมถึงองค์กรตำรวจด้วยครับ แต่ไม่ได้หมายความว่าตำรวจทุกหน่วยหรือผู้บังคับบัญชาทุกคนจะมีพฤติกรรมแบบเดียวกัน

เหตุใดวัฒนธรรม “ลูกเบ๊” จึงเกิดขึ้นได้ มีปัจจัยสำคัญอยู่หลายด้าน

โครงสร้างอำนาจและระบบอาวุโส

ตำรวจเป็นองค์กรที่มีระบบยศและสายบังคับบัญชาชัดเจน การเคารพคำสั่งของผู้บังคับบัญชาเป็นส่วนสำคัญของการทำงาน จึงอาจทำให้เกิดช่องว่างระหว่างรุ่นพี่กับรุ่นน้อง หรือนายกับลูกน้องได้ง่าย

เมื่อความสัมพันธ์ทางอำนาจถูกนำไปรวมกับเรื่องส่วนตัว การคอยรับใช้หรือดูแลความสะดวกให้ผู้บังคับบัญชาก็อาจถูกมองว่าเป็นเรื่องปกติในกลุ่มนั้น แม้งานบางอย่างจะไม่ได้เกี่ยวข้องกับภารกิจราชการโดยตรงก็ตาม

การแบ่งเบาภาระงานและงานนอกเหนือหน้าที่

งานตำรวจมีทั้งงานเอกสาร การประสานงาน การเดินทาง และงานจิปาถะจำนวนมาก นายตำรวจระดับผู้ใหญ่อาจมีลูกน้องใกล้ชิดคอยช่วยจัดการตารางงาน ขับรถ ติดต่อบุคคล หรือเตรียมเอกสาร เพื่อให้สามารถไปดูแลงานบริหารและภารกิจหลักได้

อย่างไรก็ตาม ควรแยกให้ออกระหว่าง การเป็นผู้ช่วยในภารกิจราชการ กับ การถูกใช้ไปทำธุระส่วนตัวของผู้บังคับบัญชา เพราะสองเรื่องนี้ไม่เหมือนกัน โดยเฉพาะเมื่อผู้ใต้บังคับบัญชาไม่สามารถปฏิเสธได้อย่างแท้จริง

ระบบอุปถัมภ์และโอกาสเติบโตในตำแหน่ง

ในมุมของคนที่ถูกเรียกว่า “ลูกเบ๊” บางคนอาจไม่ได้มองว่าตนเองถูกบังคับเสมอไป แต่เห็นความใกล้ชิดกับผู้ใหญ่เป็นโอกาสทางสายงาน

การทำงานใกล้ชิดอาจช่วยให้ได้รับความไว้วางใจ รู้จักคนในองค์กร และเข้าถึงข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการทำงาน ขณะเดียวกัน ลูกน้องก็อาจคาดหวังว่าจะได้รับการสนับสนุน การปกป้อง หรือโอกาสเมื่อมีการแต่งตั้งและโยกย้ายตำแหน่ง

ความสัมพันธ์จึงอาจกลายเป็นการแลกเปลี่ยน ฝั่งผู้บังคับบัญชาได้รับความสะดวกและมีคนใกล้ชิดที่ไว้ใจได้ ส่วนฝั่งลูกน้องหวังว่าจะได้รับความมั่นคงหรือความก้าวหน้าในอนาคต

การทดสอบความไว้วางใจ

งานตำรวจบางด้านต้องอาศัยความเชื่อใจและการรักษาความลับสูง การมอบหมายงานเล็ก ๆ การให้ติดตามไปทำภารกิจ หรือการให้ช่วยดูแลเรื่องต่าง ๆ จึงอาจถูกใช้เป็นวิธีสังเกตว่าลูกน้องมีความรับผิดชอบ ปากหนัก และไว้วางใจได้มากเพียงใด

แต่หากการทดสอบดังกล่าวขยายไปถึงการสั่งให้ทำเรื่องส่วนตัวที่ไม่เกี่ยวข้องกับงาน ความสัมพันธ์นั้นก็อาจไม่ใช่เพียงความไว้ใจระหว่างผู้ร่วมงาน แต่อาจกลายเป็นการใช้อำนาจตามลำดับชั้น

สรุป

วัฒนธรรม “ลูกเบ๊” อาจเกิดขึ้นจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งระบบยศ ความอาวุโส ภาระงาน ความไว้วางใจ และความคาดหวังเรื่องความก้าวหน้าในตำแหน่ง

ในบางความสัมพันธ์ ทั้งนายและลูกน้องอาจยอมรับระบบนี้เพราะต่างฝ่ายต่างได้รับประโยชน์ แต่ปัญหาจะเกิดขึ้นเมื่อเส้นแบ่งระหว่างงานราชการกับเรื่องส่วนตัวไม่ชัดเจน หรือผู้ใต้บังคับบัญชาต้องทำงานนอกหน้าที่เพราะเกรงว่าจะได้รับผลกระทบต่ออนาคตของตนเอง