ลายมือหมออ่านไม่ออก เภสัชกรก็ไม่ได้อ่านออกทุกครั้งอย่างที่หลายคนคิด

ใบสั่งยาที่เหมือนไก่เขี่ย ไม่ได้มีไว้ให้ใครงง แต่มันก็ทำให้หลายคนต้องงงจริงๆ

หลายคนเคยหยิบใบสั่งยาจากโรงพยาบาลขึ้นมาดูแล้วถึงกับหลุดหัวเราะ เพราะตัวหนังสือแทบไม่มีคำไหนที่อ่านออก บางคนยังเชื่อกันว่าเป็นรหัสลับที่มีแค่หมอกับเภสัชกรเท่านั้นที่เข้าใจ แต่ความจริงแล้วเรื่องนี้ไม่ได้ลึกลับขนาดนั้น แถมบางครั้ง เภสัชกรเองก็อ่านไม่ออกเหมือนกัน

ไม่ใช่รหัสลับ แต่เป็นผลจากการเขียนจำนวนมหาศาล

แพทย์จำนวนมากต้องตรวจผู้ป่วยต่อเนื่องหลายสิบหรือหลายร้อยคนในหนึ่งวัน ระหว่างซักประวัติ ตรวจร่างกาย บันทึกข้อมูล และเขียนคำสั่งการรักษา เวลาที่มีอยู่ในแต่ละเคสจึงค่อนข้างจำกัด ลายมือที่เคยสวยในสมัยเรียนจึงค่อยๆ กลายเป็นตัวอักษรที่ย่อ รวบ และหวัดจนแทบจำไม่ได้ บางครั้งแม้แต่เจ้าของลายมือยังต้องใช้เวลานึกว่าตัวเองเขียนอะไรลงไป

สิ่งที่ช่วยให้เภสัชกรจ่ายยาได้ ไม่ใช่การอ่านลายมือเก่ง แต่คือการตรวจสอบข้อมูลรอบด้าน

เวลาที่เภสัชกรได้รับใบสั่งยา พวกเขาไม่ได้มองแค่ตัวหนังสือเพียงอย่างเดียว แต่จะดูอายุ น้ำหนัก การวินิจฉัยโรค ประวัติการแพ้ยา โรคประจำตัว ยาที่ผู้ป่วยใช้อยู่ รวมถึงความสมเหตุสมผลของยาที่ควรได้รับ หากคนไข้เป็นไข้หวัดธรรมดา แต่ใบสั่งยาที่อ่านได้ครึ่งเดียวกลับดูเหมือนเป็นยารักษาโรคอีกประเภท ก็จะเริ่มสงสัยทันทีว่ามีบางอย่างผิดปกติ

ในหลายกรณี เภสัชกรสามารถคาดเดาได้จากบริบท เช่น หมอเขียนชื่อยาที่ขึ้นต้นคล้ายกัน ขนาดยาที่คุ้นเคย หรือรูปแบบการรักษาที่ใช้เป็นประจำในโรคนั้น แต่คำว่า 'เดา' ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงการเสี่ยงโชค หากเป็นการใช้ประสบการณ์และองค์ความรู้ทางวิชาชีพประกอบการวิเคราะห์อย่างรอบคอบ

ถ้าไม่มั่นใจ คำตอบคือโทรถาม

สิ่งที่ประชาชนไม่ค่อยเห็นคือ เบื้องหลังเคาน์เตอร์ยามีการโทรศัพท์กลับไปยังแพทย์อยู่เป็นประจำ เมื่อใบสั่งยาอ่านไม่ชัด ชื่อยาคล้ายกัน ขนาดยาไม่สมเหตุสมผล หรือมีรายละเอียดตกหล่น เภสัชกรจะติดต่อแพทย์ผู้สั่งยาเพื่อยืนยันข้อมูลก่อนจ่ายยาให้ผู้ป่วย การทำแบบนี้เป็นเรื่องปกติในโรงพยาบาลหลายแห่ง และถือเป็นส่วนหนึ่งของระบบความปลอดภัย ไม่ใช่ความผิดพลาดที่น่าอายของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

บางครั้งแพทย์อาจรีบเขียนจนตัวอักษรคล้ายกันหลายคำ เช่น ชื่อยาที่ออกเสียงใกล้เคียง หรือใช้ตัวย่อเฉพาะทาง หากปล่อยผ่านโดยไม่ตรวจสอบ ความคลาดเคลื่อนเพียงเล็กน้อยอาจทำให้ผู้ป่วยได้รับยาผิดชนิดหรือผิดขนาดได้ ดังนั้นการยกหูโทรศัพท์ถามจึงปลอดภัยกว่าการคาดเดาเสมอ

ปัจจุบันหลายโรงพยาบาลเริ่มลดปัญหานี้

โรงพยาบาลจำนวนมากเปลี่ยนมาใช้ระบบใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์ที่แพทย์พิมพ์คำสั่งยาเข้าคอมพิวเตอร์โดยตรง ทำให้ชื่อยา ขนาดยา และวิธีใช้แสดงผลชัดเจน ลดโอกาสอ่านผิดได้มาก ระบบยังสามารถแจ้งเตือนเมื่อมีการแพ้ยา การสั่งยาซ้ำ หรือขนาดยาที่เกินมาตรฐาน ช่วยเพิ่มความปลอดภัยให้ผู้ป่วยอีกขั้น

ถึงอย่างนั้น โรงพยาบาลหรือคลินิกบางแห่งยังคงใช้ใบสั่งยาที่เขียนด้วยลายมืออยู่ โดยเฉพาะในสถานพยาบาลขนาดเล็ก จึงยังมีโอกาสพบปัญหาเดิมได้เป็นครั้งคราว

ลายมือหมออาจอ่านยาก แต่ระบบการทำงานไม่ได้ปล่อยให้ทุกอย่างขึ้นอยู่กับการเดาเพียงอย่างเดียว

ครั้งหน้าถ้าเห็นเภสัชกรใช้เวลาตรวจใบสั่งยานานกว่าปกติ หรือเดินหายเข้าไปโทรศัพท์สักพัก อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นความล่าช้า เพราะเบื้องหลังนั้นอาจเป็นการตรวจสอบรายละเอียดเล็กๆ ที่ช่วยป้องกันความผิดพลาดและทำให้ผู้ป่วยได้รับยาที่ถูกต้องที่สุด ซึ่งเป็นหน้าที่สำคัญของทั้งแพทย์และเภสัชกรที่ทำงานร่วมกันเพื่อความปลอดภัยของทุกคน