ซื้อภาพเก่าราคาไม่ถึงพัน ก่อนพบว่าเป็นผลงานระดับโลก มูลค่ากว่า 1,500 ล้านบาท!

ภาพวาดด้วยหมึกสีดำบนกระดาษเก่า ๆ ถูกวางขายปะปนอยู่กับข้าวของภายในบ้านแห่งหนึ่งในรัฐแมสซาชูเซตส์ สหรัฐอเมริกา ไม่มีป้ายรับรอง ไม่มีกรอบหรู และไม่มีใครคิดว่ามันมีค่ามากไปกว่าของแต่งบ้านทั่วไป

ชายคนหนึ่งจึงซื้อภาพนี้กลับไปในราคาเพียง 30 ดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณหนึ่งพันบาท โดยไม่รู้เลยว่าอีกไม่กี่ปีต่อมา ภาพเล็ก ๆ ชิ้นนี้จะถูกประเมินมูลค่าสูงถึง 50 ล้านดอลลาร์ หรือกว่า 1,500 ล้านบาท

✦ ภาพธรรมดาที่ซ่อนชื่อศิลปินระดับโลก

เหตุการณ์เกิดขึ้นในปี 2016 ที่งานขายทรัพย์สินภายในเมืองคองคอร์ด รัฐแมสซาชูเซตส์ ภาพดังกล่าวเป็นรูปพระแม่มารีอุ้มพระกุมาร ประทับอยู่บนม้านั่งท่ามกลางพงหญ้า

บริเวณด้านล่างมีอักษรย่อ “AD” แต่ครอบครัวเจ้าของเดิมเชื่อว่าเป็นเพียงภาพทำเลียนแบบ จึงตั้งขายในราคาไม่กี่สิบดอลลาร์ ส่วนผู้ซื้อซึ่งไม่เปิดเผยชื่อก็ซื้อไปเพราะเห็นว่าเป็นภาพเก่าที่ดูสวยเท่านั้น 

✦ เก็บไว้นานหลายปี ก่อนผู้เชี่ยวชาญเห็นความผิดปกติ

ภาพถูกเก็บอยู่ในบ้านของผู้ซื้อนานประมาณสามปี จนเรื่องราวไปถึงหูของ คลิฟฟอร์ด ชอเรอร์ นักสะสมและผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปะเก่า

ตอนแรกชอเรอร์ไม่เชื่อว่าภาพจะเป็นของจริง แต่เมื่อเห็นภาพถ่าย เขารีบเดินทางไปตรวจดูด้วยตาตัวเอง และพบว่าลายเส้น กระดาษ และตัวอักษรย่อมีลักษณะคล้ายผลงานของ อัลเบรชท์ ดือเรอร์ ศิลปินเอกชาวเยอรมันในยุคเรอเนซองส์อย่างมาก 

ดือเรอร์เกิดที่เมืองนูเรมเบิร์กในปี 1471 และได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในศิลปินสำคัญที่สุดของยุโรปเหนือ เขามีชื่อเสียงจากภาพวาด ภาพแกะสลัก และงานเส้นที่ละเอียดจนแทบไม่มีใครเลียนแบบได้

✦ ลายน้ำใต้กระดาษ กลายเป็นเบาะแสสำคัญ

ภาพถูกส่งให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบอย่างละเอียด ทั้งชนิดของหมึก ลักษณะเส้น และอายุของกระดาษ

หลักฐานสำคัญคือ ลายน้ำรูปตรีศูลและวงแหวน ซึ่งตรงกับลายน้ำที่พบในผลงานของดือเรอร์จำนวนมาก กระดาษยังทำจากเส้นใยลินินและมีอายุสอดคล้องกับช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16 

ผลงานชิ้นนี้ได้รับชื่อว่า The Virgin and Child with a Flower on a Grassy Bench เชื่อว่าวาดขึ้นราวปี 1503 ด้วยปากกาและหมึกดำบนกระดาษลินิน ขนาดเพียงประมาณ 16 × 16 เซนติเมตรเท่านั้น 

✦ จากราคา 30 ดอลลาร์ สู่ตัวเลข 50 ล้านดอลลาร์

หลังผ่านการตรวจสอบ ผู้เชี่ยวชาญหลายคนเสนอว่าภาพนี้อาจเป็นผลงานต้นฉบับของดือเรอร์ที่สูญหายไปนาน และเป็นหนึ่งในผลงานซึ่งไม่เคยมีการบันทึกมาก่อน

Agnews Gallery ในกรุงลอนดอนนำภาพออกจัดแสดง โดยมีการประเมินว่าหากได้รับการยอมรับอย่างสมบูรณ์ อาจมีมูลค่าสูงถึง 50 ล้านดอลลาร์ หรือมากกว่า 1,500 ล้านบาท 

นั่นหมายความว่า ภาพซึ่งซื้อมาเพียง 30 ดอลลาร์ อาจมีมูลค่าเพิ่มขึ้นมากกว่าหนึ่งล้านเท่า

ตัวเลขดังกล่าวยังเป็นเพียง ราคาประเมิน ไม่ใช่ราคาที่มีผู้ซื้อจ่ายจริง และนักวิชาการบางคนยังตั้งข้อสงสัยว่าอาจเป็นผลงานของ ฮันส์ บัลดุง ศิษย์ของดือเรอร์ ไม่ใช่ฝีมือของดือเรอร์โดยตรง 

✦ เจ้าของได้เงิน 1,500 ล้านบาทแล้วหรอ?

มีรายงานว่าชอเรอร์จ่ายเงินให้เจ้าของประมาณ 100,000 ดอลลาร์ เพื่อแลกกับสิทธิ์ในการนำผลงานไปศึกษาและเสนอขาย แต่รายละเอียดข้อตกลงทั้งหมดไม่ได้รับการเปิดเผย 

ดังนั้น เรื่องจริงไม่ใช่ชายหนุ่มซื้อภาพ 300 บาทแล้วขายได้เงิน 500 ล้านบาททันที แต่เป็นชายผู้ไม่เปิดเผยชื่อซื้อภาพราคา 30 ดอลลาร์ ก่อนผู้เชี่ยวชาญเสนอว่าอาจเป็นผลงานระดับโลก ซึ่งมีมูลค่าประเมินสูงสุดถึง 50 ล้านดอลลาร์

✦ สมบัติที่เกือบถูกมองข้าม

ภาพชิ้นนี้ไม่ได้สะดุดตาด้วยสีสันหรือกรอบทองราคาแพง สิ่งที่ทำให้มันมีค่าคือเส้นหมึกบนกระดาษเก่า ลายน้ำเล็ก ๆ และความเป็นไปได้ว่ามันถูกวาดด้วยมือของศิลปินเอกเมื่อกว่า 500 ปีก่อน

หากไม่มีผู้ซื้อหยิบมันขึ้นมาจากงานขายของในวันนั้น ผลงานชิ้นสำคัญอาจยังถูกแขวนอยู่ในบ้านอย่างไร้ชื่อ หรืออาจถูกทิ้งไปพร้อมข้าวของเก่าโดยไม่มีใครรู้คุณค่าที่แท้จริงเลยก็ได้