เรื่องจริงของคนพลาดโอกาส! ชายผู้ปฏิเสธหุ้น Apple ก่อนมันอาจมีมูลค่ามหาศาล

วันนี้ชื่อของ Apple คือบริษัทเทคโนโลยีระดับโลก แต่ย้อนกลับไปในปี 1976 มันยังเป็นเพียงธุรกิจเล็ก ๆ ของชายหนุ่มสองคน ซึ่งกำลังประกอบคอมพิวเตอร์ด้วยเงินทุนจำกัด

ในช่วงเวลานั้น สตีฟ จ็อบส์ เคยนำข้อเสนอสุดพิเศษไปหาอดีตเจ้านายของเขา หากชายคนนั้นยอมลงทุน เขาอาจได้ถือหุ้นถึงหนึ่งในสามของ Apple

แต่คำตอบที่จ็อบส์ได้รับกลับเป็นเพียงคำว่า “ไม่”

✦ จากพนักงาน Atari สู่ผู้ก่อตั้ง Apple

ก่อนสร้าง Apple สตีฟ จ็อบส์เคยทำงานเป็นช่างเทคนิคอยู่ที่บริษัทเกม Atari ภายใต้การบริหารของ โนแลน บุชเนลล์ (Nolan Bushnell) หนึ่งในผู้บุกเบิกวงการวิดีโอเกมและผู้ร่วมก่อตั้ง Atari

บุชเนลล์รู้จักความสามารถของจ็อบส์เป็นอย่างดี จ็อบส์เคยทำงานเกี่ยวกับวงจรเกม Breakout โดยมีเพื่อนสนิทอย่าง สตีฟ วอซเนียก ช่วยออกแบบระบบให้ใช้ชิ้นส่วนน้อยลง

หลังจากนั้น จ็อบส์และวอซเนียกจึงเริ่มสร้างคอมพิวเตอร์ของตัวเอง และร่วมกันก่อตั้ง Apple Computer เมื่อวันที่ 1 เมษายน 1976 

✦ ข้อเสนอที่ภายหลังกลายเป็นตำนาน

เมื่อธุรกิจเริ่มต้นขึ้น จ็อบส์ต้องการเงินสำหรับผลิตคอมพิวเตอร์ จึงกลับไปหาอดีตเจ้านายพร้อมข้อเสนอให้บุชเนลล์ลงทุน

บุชเนลล์เล่าในภายหลังว่า เขาสามารถซื้อหุ้นประมาณ หนึ่งในสามของ Apple ด้วยเงิน 50,000 ดอลลาร์สหรัฐ แต่เขาตัดสินใจปฏิเสธ เพราะเวลานั้นกำลังให้ความสำคัญกับ Atari และยังไม่มั่นใจว่าคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลจะกลายเป็นตลาดขนาดใหญ่ได้จริง 

ดังนั้น เรื่องที่มักแชร์กันว่าเขาปฏิเสธซื้อหุ้น Apple ด้วยเงินเพียง 30,000 บาท จึงไม่ถูกต้อง เงินที่ถูกกล่าวถึงจริงคือ 50,000 ดอลลาร์ ซึ่งถือเป็นเงินก้อนใหญ่มากในปี 1976

✦ สิ่งที่เขามองไม่เห็นในวันนั้น

ในยุคนั้น คอมพิวเตอร์ส่วนใหญ่มีขนาดใหญ่ ราคาแพง และมักใช้ในบริษัทหรือมหาวิทยาลัย ความคิดที่ว่าคนทั่วไปจะซื้อคอมพิวเตอร์ไปตั้งไว้ในบ้านจึงฟังดูเสี่ยงไม่น้อย

บุชเนลล์ไม่ได้ปฏิเสธเพราะดูถูกจ็อบส์ แต่เขาเลือกทุ่มเงินและเวลาให้กับธุรกิจเกมที่กำลังเติบโตของตนเอง ขณะที่ Apple ยังไม่มีใครรับประกันว่าจะขายสินค้าได้หรืออยู่รอดนานเพียงใด

ต่อมา จ็อบส์ได้พบกับ ไมค์ มาร์กคูลา (Mike Markkula) อดีตผู้บริหาร Intel ผู้เข้ามาช่วยทั้งด้านเงินทุน แผนธุรกิจ และการบริหาร ทำให้ Apple ค่อย ๆ เปลี่ยนจากกิจการเล็ก ๆ ไปสู่บริษัทจริงจัง 

✦ หากรับข้อเสนอ หุ้นนั้นจะมีค่าเท่าไร?

เมื่อมองจากมูลค่าของ Apple ในเวลาต่อมา หุ้นหนึ่งในสามของบริษัทอาจมีมูลค่าระดับมหาศาล จนสื่อบางแห่งคำนวณแบบตรงไปตรงมาว่าอาจแตะหลักล้านล้านดอลลาร์ 

แต่ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงการสมมุติ เพราะในความเป็นจริง สัดส่วนหุ้นจะลดลงเมื่อบริษัทรับนักลงทุนใหม่ แจกหุ้นแก่พนักงาน หรือระดมทุนเพิ่มเติม อีกทั้งไม่มีหลักประกันว่าบุชเนลล์จะถือหุ้นทั้งหมดไว้โดยไม่ขายตลอดหลายสิบปี

✦ เขาเสียใจกับคำปฏิเสธไหม?

แม้เรื่องนี้จะถูกพูดถึงในฐานะหนึ่งในโอกาสที่แพงที่สุดในประวัติศาสตร์ธุรกิจ แต่บุชเนลล์ไม่ได้จมอยู่กับความเสียดาย

เขามองว่าชีวิตของตนประสบความสำเร็จในอีกเส้นทางหนึ่ง Atari ช่วยบุกเบิกอุตสาหกรรมวิดีโอเกม ส่วนเกม Pong ก็กลายเป็นผลงานสำคัญที่ทำให้เกมอาร์เคดแพร่หลายไปทั่วโลก

บุชเนลล์ยังกล่าวด้วยว่า หากเขาเข้าไปมีส่วนร่วมกับ Apple จริง บริษัทอาจไม่ได้เติบโตในรูปแบบเดียวกับที่เรารู้จักในวันนี้ 

✦ คำว่า “ไม่” เพียงคำเดียว

เรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่าเราควรตอบรับทุกโอกาส เพราะในปี 1976 ไม่มีใครรู้ว่า Apple จะประสบความสำเร็จหรือล้มเหลว

สิ่งที่ดูเป็นความผิดพลาดครั้งใหญ่ในวันนี้ อาจเคยเป็นการตัดสินใจที่สมเหตุสมผลจากข้อมูลที่มีอยู่ในวันนั้น

โนแลน บุชเนลล์อาจพลาดโอกาสถือหุ้น Apple แต่เขายังคงเป็นผู้สร้าง Atari และหนึ่งในบุคคลสำคัญของประวัติศาสตร์วิดีโอเกม