หมอกควันข้ามแดนเกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมฝุ่นจากการเผาจึงสะสมในเมืองช่วงฤดูแล้ง
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
หมอกควันในเมืองช่วงฤดูแล้งเกิดจากหลายปัจจัยพร้อมกัน ทั้งการเผาในพื้นที่เกษตรและป่า ไอเสียรถยนต์ กิจกรรมอุตสาหกรรม และสภาพอากาศที่ทำให้ฝุ่นระบายออกได้ยาก ควันบางส่วนเดินทางมากับลมจากพื้นที่อื่นหรือข้ามพรมแดน ก่อนมารวมกับมลพิษที่เกิดขึ้นในเมืองเอง
ลมหนาวจึงมีส่วนพาควันเดินทางได้ แต่ความหนาวเพียงอย่างเดียวไม่ได้สร้างฝุ่น และลมก็ไม่ได้พัดจากทิศเดิมตลอดฤดู บางช่วงลมช่วยพาควันเข้ามา ขณะที่บางช่วงลมแรงอาจช่วยกระจายมลพิษออกไปได้ ทิศทางลม แหล่งไฟ และสภาพอากาศในแต่ละวันจึงมีผลต่างกัน
หากวันใดค่าฝุ่นสูง ควรลดกิจกรรมกลางแจ้ง โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีโรคหัวใจหรือโรคทางเดินหายใจ หากจำเป็นต้องออกไปข้างนอก ให้สวมหน้ากาก N95 ที่แนบสนิทกับใบหน้า และหากหายใจลำบากมากหรือเจ็บหน้าอกควรรีบไปพบแพทย์
จากพื้นที่เผาไปสู่อากาศที่คนเมืองหายใจ
หลังเก็บเกี่ยว บางพื้นที่มีการเผาตอซังหรือเศษพืชเพื่อเตรียมพื้นที่ ขณะเดียวกันไฟในป่าและการเผาในที่โล่งก็ปล่อยควันออกมาเช่นกัน ควันประกอบด้วยก๊าซและอนุภาคขนาดเล็ก หนึ่งในนั้นคือ PM2.5 ซึ่งมีเส้นผ่านศูนย์กลางไม่เกิน 2.5 ไมโครเมตร
อนุภาคเล็กเหล่านี้ลอยอยู่ในอากาศได้และถูกกระแสลมพาไปไกล เมื่อแหล่งกำเนิดอยู่เหนือลม ควันอาจเคลื่อนจากจังหวัดหนึ่งไปอีกจังหวัด หรือจากประเทศหนึ่งไปยังอีกประเทศหนึ่งได้ ระหว่างทางยังอาจมีอนุภาคบางส่วนเกิดเพิ่มจากปฏิกิริยาเคมีของก๊าซในบรรยากาศ
ถึงอย่างนั้น การเห็นจุดความร้อนบนแผนที่เพียงอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าฝุ่นในเมืองมาจากจุดนั้นเท่าไร ต้องดูทิศทางลม ระดับความสูงของควัน ค่าที่สถานีตรวจวัด และข้อมูลอื่นประกอบกัน สัดส่วนของฝุ่นจากแต่ละแหล่งเปลี่ยนไปตามพื้นที่และช่วงเวลา
เหตุใดควันจึงค้างอยู่เหนือเมือง
ฤดูแล้งมีฝนน้อย จึงมีโอกาสที่ฝุ่นจะถูกฝนชะล้างออกจากอากาศน้อยลง หากลมใกล้พื้นอ่อน อากาศจะถ่ายเทช้า ฝุ่นที่ปล่อยเพิ่มเข้ามาจึงสะสมได้ง่าย โดยเฉพาะเมืองในแอ่งที่ล้อมรอบด้วยภูเขาซึ่งอาจระบายอากาศได้จำกัด
อีกภาวะหนึ่งที่พบได้คือ อุณหภูมิผกผัน เมื่ออากาศอุ่นอยู่เหนืออากาศเย็นใกล้พื้น คล้ายมีชั้นอากาศที่ขัดขวางการลอยตัวขึ้นด้านบน ควันและฝุ่นจึงกระจายขึ้นไปได้ยาก ภาวะนี้มักเกิดในช่วงกลางคืนถึงเช้า แต่ความรุนแรงและระยะเวลาต่างกันในแต่ละวัน
องค์การอนามัยโลกระบุว่า ภาคเหนือของไทยเผชิญปัญหาการเผาในพื้นที่เกษตรและป่ามากในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน โดยภูมิประเทศและสภาพอากาศมีส่วนทำให้ฝุ่นสะสม ส่วนกรมควบคุมมลพิษชี้ว่าแหล่งกำเนิดต่างกันตามภูมิภาค เช่น กรุงเทพฯ และปริมณฑลมีทั้งการจราจร อุตสาหกรรม และการเผา ขณะที่ภาคเหนือมีทั้งไฟป่า การเผาเกษตร และควันข้ามแดน
ดูแลตัวเองระหว่างรอให้อากาศดีขึ้น
PM2.5 สามารถเข้าสู่ปอดส่วนลึก และบางส่วนผ่านเข้าสู่กระแสเลือดได้ ควันอาจทำให้แสบตา ไอ ระคายคอ หรือหอบ โดยผู้ที่เป็นหืดหรือมีโรคปอดและโรคหัวใจอาจมีอาการกำเริบ แม้แหล่งไฟจะอยู่ไกลก็ตาม
ตรวจค่าฝุ่นและคำแนะนำในพื้นที่ผ่าน Air4Thai หรือประกาศหน่วยงานท้องถิ่น หากควันหนาให้ปิดประตูหน้าต่างเท่าที่ทำได้ และใช้เครื่องฟอกอากาศที่มีแผ่นกรองเหมาะกับขนาดห้อง พร้อมลดกิจกรรมที่สร้างควันในบ้าน เช่น การสูบบุหรี่หรือทอดอาหาร หากห้องร้อนหรืออับมาก ควรย้ายไปอยู่พื้นที่อากาศสะอาดที่ปลอดภัยกว่า
การแก้ปัญหาต้องลดมลพิษทั้งใกล้และไกล ตั้งแต่สนับสนุนวิธีจัดการเศษพืชที่ไม่ต้องเผาและลดไฟป่า ไปจนถึงควบคุมไอเสียและมลพิษในเมือง รวมถึงแลกเปลี่ยนข้อมูลและร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้าน เพราะอากาศที่คนหายใจไม่ได้หยุดอยู่ที่เส้นแบ่งบนแผนที่
https://www.who.int/europe/news/item/31-07-2026-wildfire-smoke--a-frequently-underestimated-health-risk
https://www.who.int/news-room/spotlight/how-air-pollution-is-destroying-our-health
https://epo14.pcd.go.th/th/news/detail/192255
ฝั่งโขง อ.น๊อตตี้ มาแล้ว! เปิดโพยตัวเลขวันที่ 20 พ.ย. 69 มีครบทั้งเลขเด่น 2 ตัว 3 ตัว และ 4 ตัว
รวมเลขสัตว์นำโชค วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ช็อกโกแลตละลายในปาก แต่ไม่ละลายในมือ เพราะไขมันโกโก้ละลายที่ 34 องศา
ทำไมแมวจึงคาบหนูหรือจิ้งจกมาวางหน้าห้อง จะสอนเราล่าสัตว์ด้วยหรือ?
สูตรคำนวณหาแนวทาง งวด 1/12/69
ต้นไม้กลายเป็นหิน (Petrified Wood) ขนาดมหึมา อยู่ที่ไหนเรามีคำตอบมาให้คุณแล้ว
จุดเล็ก ๆ บนผิวสตรอว์เบอร์รีคือผล ส่วนเนื้อสีแดงคือฐานรองดอก
สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5
โรงแรมที่มีพื้นที่ใหญ่และมีจำนวนห้องพักมากที่สุดในประเทศไทย อายุกว่า 100 ปี
บริษัทรถยนต์สัญชาติไทย ที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในปัจจุบัน
น้ำผึ้งแท้เก็บได้นานแค่ไหน และฆ่าเชื้อโรคได้หมดจริงหรือ
ทำไมนักร้องคอนเสิร์ตใหญ่ต้องใส่หูฟังจิ๋ว





