มหาวิทยาลัยไทยแห่งไหนทรัพย์สินมากที่สุด ทำไมคำตอบไม่ง่ายอย่างที่คิด

มหาวิทยาลัยของรัฐในประเทศไทยหลายแห่งมีสินทรัพย์จำนวนมาก ทั้งที่ดิน อาคาร โรงพยาบาล เครื่องมือวิจัย เงินลงทุน และกองทุนเพื่อการศึกษา แต่การระบุว่าแห่งใด “รวยที่สุด” หรือเรียงเป็น 10 อันดับอย่างชัดเจนนั้น ไม่สามารถดูจากขนาดพื้นที่หรือราคาที่ดินเพียงอย่างเดียว

จากการตรวจสอบข้อมูลสาธารณะ ยังไม่พบฐานข้อมูลกลางที่นำงบการเงินของมหาวิทยาลัยทุกแห่งมาเปรียบเทียบโดยใช้ปีบัญชี ขอบเขตองค์กร และหลักเกณฑ์เดียวกัน แม้บางแห่งจะเปิดเผยรายงานการเงินประจำปี เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ แต่รายงานเหล่านี้เผยแพร่แยกกันและต้องตรวจรายละเอียดก่อนนำตัวเลขมาเทียบกันโดยตรง

“ทรัพย์สิน” ไม่ได้หมายถึงเงินสดทั้งหมด

ตัวเลขสินทรัพย์ในงบการเงินอาจประกอบด้วยเงินสด เงินลงทุน ลูกหนี้ ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ และสินทรัพย์ประเภทอื่น ขณะเดียวกัน มหาวิทยาลัยแต่ละแห่งอาจรวมหน่วยงาน โรงพยาบาล กองทุน หรือกิจการในเครือไว้ในงบไม่เหมือนกัน

มูลค่าที่ดินและอาคารในบัญชีก็ไม่จำเป็นต้องเท่ากับราคาซื้อขายในตลาดปัจจุบัน เพราะมาตรฐานบัญชีเปิดให้บันทึกสินทรัพย์ตามราคาทุนหรือราคาที่ตีใหม่ได้ตามนโยบายและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น การนำราคาที่ดินใจกลางเมืองมาคูณกับพื้นที่ทั้งหมด แล้วสรุปเป็นมูลค่าทรัพย์สินของมหาวิทยาลัย อาจทำให้ตัวเลขคลาดเคลื่อนได้มาก

10 มหาวิทยาลัยที่ปรากฏในรายชื่อเดิม

รายชื่อเดิมรวบรวมมหาวิทยาลัยของรัฐขนาดใหญ่ไว้ 10 แห่ง ได้แก่

1. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

2. มหาวิทยาลัยมหิดล

3. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

4. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

5. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

6. มหาวิทยาลัยขอนแก่น

7. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

8. มหาวิทยาลัยศิลปากร

9. มหาวิทยาลัยนเรศวร

10. มหาวิทยาลัยบูรพา

ทั้ง 10 แห่งมีองค์ประกอบที่ทำให้มีฐานสินทรัพย์ขนาดใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่หลายวิทยาเขต โรงพยาบาล ศูนย์วิจัย อาคารเรียน หรือทรัพย์สินเพื่อสนับสนุนการศึกษา แต่รายชื่อนี้ยังไม่ควรถูกนำเสนอเป็นลำดับจากมากไปน้อย จนกว่าจะมีงบการเงินที่ตรวจสอบแล้วและสามารถเปรียบเทียบภายใต้มาตรฐานเดียวกันได้

กรณีของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมีข้อมูลชัดเจนว่า สำนักงานจัดการทรัพย์สินจุฬาฯ ดูแลพื้นที่พาณิชย์ในย่านสยามสแควร์และสวนหลวง–สามย่านรวมกว่า 385 ไร่ โดยรายได้จากการบริหารพื้นที่มีเป้าหมายเพื่อสนับสนุนการศึกษาของมหาวิทยาลัย อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันว่าจุฬาฯ มีสินทรัพย์รวมมากที่สุดในประเทศไทย

หากต้องการจัดอันดับ ควรเปรียบเทียบอย่างไร

การจัดอันดับที่น่าเชื่อถือควรใช้งบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบของปีเดียวกัน พร้อมกำหนดเงื่อนไขให้ชัดเจนว่าเป็นงบเฉพาะมหาวิทยาลัยหรืองบรวม และรวมโรงพยาบาล กองทุน มูลนิธิ หรือกิจการในเครือหรือไม่

นอกจากสินทรัพย์รวมแล้ว ควรพิจารณาหนี้สินและสินทรัพย์สุทธิประกอบด้วย เพราะองค์กรที่มีสินทรัพย์จำนวนมากอาจมีภาระผูกพันสูงเช่นกัน ส่วนที่ดินควรใช้มูลค่าตามงบการเงิน ไม่ควรประเมินจากราคาตลาดโดยไม่มีรายงานประเมินรองรับ

ดังนั้น คำอธิบายที่เหมาะสมกว่าคือ มหาวิทยาลัยเหล่านี้เป็นกลุ่มมหาวิทยาลัยรัฐขนาดใหญ่ที่มีฐานสินทรัพย์หลากหลายและมีมูลค่าสูง แต่ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอสำหรับยืนยันว่าเป็น “10 มหาวิทยาลัยไทยที่มีทรัพย์สินมากที่สุด” ตามลำดับดังกล่าว