จุดเริ่มต้นของกลิ่นตัว ไม่ได้อยู่ที่เหงื่อ แต่อยู่ที่แบคทีเรีย

เหงื่อที่เพิ่งซึมออกจากผิวใหม่ ๆ แทบไม่มีกลิ่นเลย แต่ผ่านไปไม่กี่ชั่วโมง กลับกลายเป็นกลิ่นที่หลายคนพยายามหลีกเลี่ยงให้มากที่สุด คำถามคือ ระหว่างนั้นเกิดอะไรขึ้นกับเหงื่อของเรา

คำตอบไม่ได้อยู่ที่ตัวเหงื่อโดยตรง แต่อยู่ที่ แบคทีเรีย ที่อาศัยอยู่บนผิวหนังของเราตามธรรมชาติ ร่างกายมีต่อมเหงื่อหลายชนิด โดยเฉพาะ ต่อมอะโพไครน์ (Apocrine Gland) ที่กระจุกตัวอยู่บริเวณรักแร้และขาหนีบ ต่อมชนิดนี้ผลิตเหงื่อที่มีโปรตีนและไขมันปะปนอยู่ ต่างจากเหงื่อทั่วตัวที่ส่วนใหญ่เป็นแค่น้ำและเกลือแร่

เมื่อเหงื่อจากต่อมอะโพไครน์สัมผัสอากาศ แบคทีเรียบนผิวจะเริ่มย่อยสลายโปรตีนและไขมันเหล่านั้น กระบวนการย่อยนี้เองที่ปล่อยสารประกอบมีกลิ่นออกมา พูดง่าย ๆ คือ เหงื่อไม่เหม็น แบคทีเรียที่กินเหงื่อต่างหากที่เป็นตัวสร้างกลิ่น

ทำไมกลิ่นตัวของแต่ละคนไม่เหมือนกัน

ลองสังเกตดูว่าเสื้อผ้าตัวเดียวกัน คนละคนใส่ กลับมีกลิ่นเหงื่อไม่เหมือนกันเลย นั่นเพราะกลิ่นตัวถูกกำหนดจากหลายปัจจัยพร้อมกัน ทั้งพันธุกรรม ฮอร์โมน อาหารที่กิน ยาที่ใช้ สุขภาพร่างกาย และที่สำคัญคือชนิดของแบคทีเรียที่อาศัยอยู่บนผิวของแต่ละคน ซึ่งไม่มีใครมีชุดแบคทีเรียเหมือนกันเป๊ะแม้แต่ในครอบครัวเดียวกัน

ทำไมบางคนมีกลิ่นตัวน้อยกว่าคนอื่นโดยธรรมชาติ

งานวิจัยด้านพันธุกรรมพบข้อมูลที่น่าสนใจคือ คนเอเชียตะวันออกจำนวนมากมียีนที่ทำให้ต่อมอะโพไครน์ทำงานน้อยกว่ากลุ่มประชากรยุโรปและแอฟริกาบางกลุ่ม ผลคือมีแนวโน้มมีกลิ่นตัวน้อยกว่าโดยธรรมชาติ ไม่ใช่เพราะดูแลตัวเองดีกว่า แต่เป็นความแตกต่างทางชีววิทยาที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด

กลิ่นตัวจึงไม่ใช่ความผิดปกติของร่างกาย แต่เป็นผลพวงจากวิวัฒนาการที่มนุษย์มีมานับแสนปี ในอดีตมันอาจเคยทำหน้าที่สื่อสารเรื่องสุขภาพและความแข็งแรงระหว่างกันโดยที่เราไม่รู้ตัว

สรุปแล้วเราควบคุมมันได้แค่ไหน

ในยุคที่ผู้คนอยู่ใกล้ชิดกันมากกว่าอดีตมาก การอาบน้ำ ใช้ผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นกาย และดูแลสุขอนามัยผิวหนังให้แบคทีเรียสะสมน้อยลง จึงเป็นวิธีจัดการกลิ่นตัวที่ตรงจุดที่สุด เพราะสิ่งที่เราควบคุมได้จริงคือแบคทีเรียบนผิว ไม่ใช่ตัวเหงื่อเอง

ครั้งต่อไปที่ได้กลิ่นตัวหลังออกกำลังกาย จะได้รู้ว่าไม่ใช่เหงื่อที่เหม็น แต่เป็นกองทัพแบคทีเรียตัวจิ๋วที่กำลังทำงานอยู่บนผิวของเรานั่นเอง เพื่อนๆ มีวิธีจัดการกลิ่นตัวแบบไหนที่ได้ผลดีที่สุด มาแชร์กันได้เลย

แหล่งที่มา:
- American Academy of Dermatology (AAD)
- Cleveland Clinic
- National Institutes of Health (NIH)