เคยสังเกตไหม? ทำไมลูกบอลที่เติมลมแข็ง ๆ ถึงกระดอนสูงกว่าลูกที่นิ่ม ทั้งที่หน้าตาเหมือนกันแทบทุกอย่าง
เคยสังเกตไหม? ทำไมลูกบอลที่เติมลมแข็ง ๆ ถึงกระดอนสูงกว่าลูกที่นิ่ม ทั้งที่หน้าตาเหมือนกันแทบทุกอย่าง
หลายคนคงเคยเล่นฟุตบอล บาสเกตบอล หรือวอลเลย์บอล แล้วสังเกตว่า ลูกใหม่ที่เติมลมพอดีจะเด้งได้ดี แต่พอเล่นไปนาน ๆ ลมอ่อนลง กลับรู้สึกว่าลูกบอลกระดอนต่ำลงอย่างเห็นได้ชัด
หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพราะ "ลมเยอะกว่าเลยเด้งกว่า" ซึ่งก็ถูกเพียงบางส่วน แต่ความจริงแล้วเบื้องหลังเป็นเรื่องของการสูญเสียพลังงาน และการคืนรูปของวัสดุ มากกว่าปริมาณลมเพียงอย่างเดียว
ทุกครั้งที่ลูกบอลตกกระแทกพื้น พลังงานไม่ได้หายไปทั้งหมด
เมื่อลูกบอลตกลงจากที่สูง พลังงานศักย์จะเปลี่ยนเป็นพลังงานจลน์ ก่อนจะถ่ายทอดเข้าสู่ลูกบอลเมื่อกระแทกพื้น
ช่วงเวลาสั้น ๆ นี้ ลูกบอลจะยุบตัว แล้วจึงดีดกลับขึ้นมาอีกครั้ง
คำถามคือ...
ลูกบอลสามารถเอาพลังงานกลับมาใช้เด้งได้มากแค่ไหน?
นี่คือสิ่งที่ทำให้ลูกบอลแต่ละลูกกระดอนได้ไม่เท่ากัน
ลูกบอลที่ลมแข็ง จะเสียพลังงานน้อยกว่า
เมื่อลมภายในมีแรงดันเหมาะสม ลูกบอลจะยุบตัวเพียงเล็กน้อย
- คืนรูปได้เร็ว
- สูญเสียพลังงานเป็นความร้อนน้อย
- แรงกระแทกถูกเปลี่ยนกลับเป็นแรงดีดได้มากกว่า
ผลก็คือ ลูกบอลเด้งกลับได้สูงกว่า
ส่วนลูกบอลที่ลมนิ่ม จะสูญเสียพลังงานมากกว่า
เมื่อแรงดันลมลดลง ลูกบอลจะยุบตัวมากกว่าเดิม
- ผิวยางบิดตัวมากขึ้น
- เกิดแรงเสียดสีภายในวัสดุ
- พลังงานบางส่วนเปลี่ยนเป็นความร้อนและเสียง
เมื่อพลังงานถูกใช้ไปกับสิ่งเหล่านี้ พลังงานที่เหลือสำหรับการเด้งกลับจึงลดลง ทำให้ลูกบอลกระดอนได้ต่ำกว่าอย่างชัดเจน
อากาศในลูกบอล ทำหน้าที่เหมือน "สปริง"
อากาศที่ถูกอัดอยู่ภายในไม่ได้มีหน้าที่แค่ทำให้ลูกบอลพองเท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่คล้ายสปริงอีกด้วย
เมื่อกระแทกพื้น อากาศจะถูกอัดอย่างรวดเร็ว จากนั้นจะขยายตัวกลับทันที ส่งแรงผลักให้ลูกบอลเด้งขึ้นอีกครั้ง
ยิ่งแรงดันลมเหมาะสม การคืนพลังงานก็ยิ่งมีประสิทธิภาพ
แล้วเติมลมเยอะที่สุด จะเด้งดีที่สุดหรือไม่?
ไม่จำเป็นเสมอไป
งานวิจัยด้านฟิสิกส์พบว่าค่าการคืนพลังงานของลูกบอลจะเพิ่มขึ้นตามแรงดันลมไปจนถึงจุดหนึ่งแล้วเริ่มคงที่ ไม่ได้แปลว่ายิ่งเติมเยอะยิ่งเด้งดีขึ้นเรื่อย ๆ แบบไม่มีขีดจำกัด และหากเติมลมเกินกว่าค่าที่ผู้ผลิตกำหนด จะเกิดปัญหาอื่นตามมาแทน เช่น
- ลูกบอลแข็งเกินไป สัมผัสและควบคุมทิศทางยาก
- แรงกระแทกต่อร่างกายเวลาโดนลูกมากขึ้น เสี่ยงบาดเจ็บ
- เสี่ยงต่อการเสียหายหรือแตกได้ง่ายกว่าปกติ
ด้วยเหตุนี้ ลูกฟุตบอล บาสเกตบอล วอลเลย์บอล หรือเทนนิส จึงมีค่าแรงดันลมมาตรฐานที่แนะนำไว้เสมอ เพื่อสมดุลระหว่างการเด้งที่ดีกับความปลอดภัยและควบคุมได้ ไม่ใช่เพราะลมเยอะแล้วเด้งแย่ลง
ทำไมลูกเทนนิสเก่าถึงเด้งน้อยลง?
เมื่อใช้งานไปเรื่อย ๆ
- แรงดันลมภายในค่อย ๆ ลดลง
- เนื้อยางเริ่มเสื่อมสภาพ
- วัสดุคืนรูปได้ไม่ดีเหมือนเดิม
จึงสูญเสียพลังงานมากขึ้นทุกครั้งที่กระแทกพื้น ทำให้ลูกเด้งได้น้อยลงเรื่อย ๆ
เกร็ดความรู้ที่นักฟิสิกส์ใช้วัด
นักฟิสิกส์ใช้ค่าที่เรียกว่า Coefficient of Restitution (COR) หรือ ค่าสัมประสิทธิ์การคืนตัว เพื่อวัดว่าวัตถุสามารถคืนพลังงานกลับหลังการชนได้ดีเพียงใด
- ค่า COR ใกล้ 1 = เด้งดี สูญเสียพลังงานน้อย
- ค่า COR ใกล้ 0 = สูญเสียพลังงานมาก เด้งน้อย
ลูกบอลที่เติมลมได้เหมาะสมจึงมีค่า COR สูงกว่า และสามารถกระดอนกลับได้สูงกว่าลูกบอลที่ลมนิ่มนั่นเอง
Air Pressure and Coefficient of Restitution of a Ball — ISB Journal of Science. https://scispace.com/pdf/air-pressure-and-coefficient-of-restitution-of-a-ball-onwcc99u4m.pdf
Lubarda, M. V. Inelastic bouncing of a spherical ball in the presence of air resistance — Dept. of Mechanical and Aerospace Engineering, UC San Diego. http://maeresearch.ucsd.edu/~vlubarda/research/pdfpapers/Sports_22.pdf
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เผยสถิติเลขออกบ่อยในวันอังคาร ย้อนหลัง 20 ปี งวดวันที่ 1 ธันวาคม 2569
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
เปิด 5 คณะฮิต! เช็กค่าเทอม-ค่าใช้จ่ายแฝงก่อนสมัคร ระวังงบบานปลายจนช็อก
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เจลพลังงานนักวิ่ง ซองเล็กที่ต้องกินพร้อมน้ำ ไม่ใช่ของวิเศษสำหรับวิ่งสั้น
ล้างมือด้วยน้ำเปล่าอย่างเดียวไม่พอ เพราะน้ำละลายคราบมันที่เชื้อโรคเกาะอยู่ไม่ได้
จดด้วยมือจำได้ดีกว่าพิมพ์ ไม่ใช่เพราะปากกา แต่เพราะความช้าบังคับให้ย่อยก่อนจด
ท้องฟ้าตอนเย็นสีส้ม เพราะแสงอาทิตย์ต้องผ่านอากาศมากกว่าตอนเที่ยง 30–40 เท่า
น้ำขึ้นน้ำลงวันละ 2 ครั้ง เพราะดวงจันทร์ดึงน้ำทะเลให้นูน 2 ด้านของโลก
เปิดตำนาน 7 สิ่งของใกล้ตัว เบื้องหลังความลับที่เปลี่ยนโลก
เลขเด็ด "มหาทักษา" งวดวันที่ 1 ธันวาคม 69 มาแล้ว!..ส่องด่วนเลย!
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
ทำไมฝาปากกาลูกลื่นจึงต้องเจาะรูไว้ตรงปลาย? รูเล็ก ๆ ที่อาจช่วยรักษาชีวิตคนได้
เด็ก 9 ขวบช่วยยายล้ม กลับถูกกล่าวหาชน! ครอบครัวทุกข์นาน 5 เดือน ก่อนตำรวจเปิดโปงความจริง
มันมากกว่าแค่ “สมอง”
เปิด 6 ปรากฏการณ์ซีรีส์แนว Girl’s Love (GL) ของไทย ที่กำลังสร้างกระแสฟีเวอร์ไปทั่วเอเชียและโกยรายได้มหาศาล

