น้ำขึ้นน้ำลงวันละ 2 ครั้ง เพราะดวงจันทร์ดึงน้ำทะเลให้นูน 2 ด้านของโลก
ทะเลขึ้นแล้วก็ลง ลงแล้วก็ขึ้น วันละ 2 รอบ เป็นจังหวะที่ชาวประมงและคนอยู่ริมทะเลคุ้นเคยกันดี แต่เคยสงสัยไหมว่าอะไรดึงน้ำทะเลมหาศาลให้ขึ้นลงได้ทุกวัน คำตอบคือ ดวงจันทร์ ดวงเล็กๆ บนฟ้านั่นเอง และกลไกของมันแปลกกว่าที่หลายคนคิด เพราะน้ำไม่ได้นูนแค่ด้านที่หันเข้าหาดวงจันทร์ด้านเดียว
🌊 น้ำขึ้นวันละ 2 ครั้ง ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ
ชายฝั่งส่วนใหญ่ของโลกมีน้ำขึ้นวันละ 2 ครั้ง น้ำลงวันละ 2 ครั้ง โดยน้ำขึ้นสูงสุดแต่ละครั้งห่างกันประมาณ 12 ชั่วโมง 25 นาที ไม่ใช่ 12 ชั่วโมงเป๊ะๆ ที่เป็นแบบนี้เพราะรอบของน้ำขึ้นน้ำลงผูกกับ วันจันทรคติ คือเวลาที่ดวงจันทร์กลับมาอยู่ตำแหน่งเดิมเหนือจุดเดิมบนโลก ซึ่งยาวกว่าวันปกติประมาณ 50 นาที
🌙 ดวงจันทร์ดึงน้ำให้นูน 2 ด้านของโลก
แรงโน้มถ่วงของดวงจันทร์ดึงน้ำในมหาสมุทรไม่เท่ากันทั้งโลก ด้านที่อยู่ใกล้ดวงจันทร์ถูกดึงแรงที่สุด น้ำจึงกองตัวนูนขึ้นเป็น "โหนกน้ำ" ด้านที่หันเข้าหาดวงจันทร์ ส่วนด้านตรงข้ามของโลกก็มีโหนกน้ำอีกด้านหนึ่งด้วย เพราะด้านนั้นถูกดึงน้อยที่สุด เมื่อโลกส่วนอื่นถูกดึงเข้าหาดวงจันทร์มากกว่า น้ำจึงไหลมากองรวมกันตรงด้านตรงข้ามแทน
พอโลกหมุนรอบตัวเอง ชายฝั่งแต่ละแห่งจะหมุนผ่านโหนกน้ำทั้งสองด้านในหนึ่งวัน จึงเจอน้ำขึ้น 2 ครั้ง และช่วงระหว่างโหนกน้ำคือน้ำลง 2 ครั้ง นี่คือเหตุผลว่าทำไมน้ำขึ้นวันละ 2 รอบ ไม่ใช่รอบเดียว
☀️ ดวงอาทิตย์ก็มีส่วน แต่ผลน้อยกว่าเพราะไกลกว่า
หลายคนแปลกใจว่าดวงอาทิตย์ใหญ่กว่าดวงจันทร์มหาศาล ทำไมมีผลน้อยกว่า คำตอบคือระยะทาง ดวงอาทิตย์อยู่ไกลจากโลกกว่าดวงจันทร์มาก แรงไทดัลที่ทำให้เกิดน้ำขึ้นน้ำลงลดลงเร็วมากตามระยะทาง ผลของดวงอาทิตย์จึงน้อยกว่าดวงจันทร์มาก แม้จะมีมวลมากกว่า
แต่ดวงอาทิตย์ก็ไม่ใช่ไม่มีผลเลย มันคอยเสริมหรือหักล้างแรงของดวงจันทร์อยู่ตลอด และนั่นคือที่มาของน้ำเกิดกับน้ำตาย
🌕 น้ำเกิด vs น้ำตาย: ขึ้นกับข้างขึ้นข้างแรม
เมื่อโลก ดวงจันทร์ และดวงอาทิตย์เรียงตัวอยู่ในแนวเดียวกัน ซึ่งเกิดตอนจันทร์เพ็ญกับจันทร์ดับ แรงของทั้งสองจะเสริมกัน น้ำจะขึ้นสูงกว่าปกติและลงต่ำกว่าปกติ เรียกว่า น้ำเกิด (spring tide)
ส่วนตอนข้างขึ้นหรือข้างแรม 8 ค่ำ ดวงอาทิตย์กับดวงจันทร์ทำมุมฉากกันเมื่อมองจากโลก แรงทั้งสองหักล้างกันบางส่วน น้ำขึ้นลงจึงน้อยกว่าปกติ เรียกว่า น้ำตาย (neap tide) ชาวประมงดูข้างขึ้นข้างแรมก็พอเดาได้ว่าช่วงไหนน้ำจะแรงหรือเบา
🇹🇭 อ่าวไทยกับน้ำทะเลหนุนสูง
สำหรับบ้านเรา แรงไทดัลไม่ได้เป็นแค่เรื่องชาวประมง ดร. มติพล ตั้งมติธรรม นักวิชาการจากสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) อธิบายไว้ว่า ช่วงน้ำเกิดทำให้น้ำทะเลหนุนสูง ชะลอกระแสน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาไหลลงทะเล ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวกับน้ำท่วมกรุงเทพฯ ช่วงน้ำทะเลหนุน
อย่างไรก็ตาม อ่าวไทยมีรูปแบบน้ำขึ้นลงแบบผสม ไม่เหมือนทะเลเปิดทุกแห่ง บางพื้นที่น้ำขึ้นลงวันละครั้ง บางพื้นที่สองครั้ง ขึ้นกับรูปร่างอ่าวและความลึกของน้ำ จึงอย่าเหมาว่าทุกชายฝั่งในไทยน้ำขึ้นลงเหมือนกันหมด
✅ สรุป: ดูข้างขึ้นข้างแรมก็เดาน้ำขึ้นลงได้คร่าวๆ
น้ำขึ้นน้ำลงเกิดจากแรงโน้มถ่วงของดวงจันทร์เป็นหลัก ดวงอาทิตย์เสริม น้ำนูน 2 ด้านของโลก โลกหมุนผ่านจึงขึ้นวันละ 2 ครั้ง และช่วงจันทร์เพ็ญกับจันทร์ดับน้ำจะขึ้นสูงที่สุด (น้ำเกิด) ส่วนข้างขึ้นข้างแรม 8 ค่ำน้ำจะขึ้นลงน้อยที่สุด (น้ำตาย) ใครจะไปทะเลหรือตกปลา ดูปฏิทินจันทรคติประกอบก็ช่วยวางแผนได้
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
รีวิวแกะกล่อง CAPTAIN AMERICA : THE FIRST AVENGERS กัปตันอเมริกา อเวนเจอร์สรุ่นที่ 1
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
มดเดินเป็นแถวเพราะตามกลิ่นฟีโรโมน ไม่ใช่เพราะมีหัวหน้า
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ฟ้าบันดาลทรัพย์ เปิดโพยหวยรัฐบาลงวด 1 ธ.ค. 69 เผยเลขเด่น 2 ตัว พร้อมชุดจับคู่เลขท้าย 8 ชุด
ทำไมไม่ค่อยมีธงชาติสีม่วง
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
เปิดลิสต์ 8 หมวดของจำเป็น จัดกระเป๋าฉุกเฉินให้คุ้มค่า เริ่มต้นงบหลักร้อย
รู้หรือไม่? รองเท้าส้นสูงในอดีตไม่ได้สร้างมาเพื่อผู้หญิง แต่เริ่มต้นจากรองเท้าของผู้ชายและทหารม้า
โตโยต้าเตรียมเปิดตัว "GRMN Corolla" รุ่นพิเศษจำนวนจำกัด
ล้างมือด้วยน้ำเปล่าอย่างเดียวไม่พอ เพราะน้ำละลายคราบมันที่เชื้อโรคเกาะอยู่ไม่ได้
เสียงฝนช่วยให้หลับง่าย เพราะเสียงสม่ำเสมอกลบเสียงรบกวน ไม่ใช่เพราะฝนมีฤทธิ์กล่อม
จดด้วยมือจำได้ดีกว่าพิมพ์ ไม่ใช่เพราะปากกา แต่เพราะความช้าบังคับให้ย่อยก่อนจด
ท้องฟ้าตอนเย็นสีส้ม เพราะแสงอาทิตย์ต้องผ่านอากาศมากกว่าตอนเที่ยง 30–40 เท่า
