ทำไมคนอายุน้อยถึงเป็นโรคไขมันพอกตับเพิ่มขึ้น ทั้งที่ไม่ได้ดื่มเหล้าหนัก

"ไขมันพอกตับ" ไม่ใช่โรคของคนอายุ 50+ อีกต่อไป หลายคนเพิ่งเริ่มทำงานหรือยังเรียนอยู่ก็ตรวจเจอได้เหมือนกัน

เมื่อก่อนหลายคนมักเข้าใจว่าโรคไขมันพอกตับเกิดจากการดื่มแอลกอฮอล์เป็นหลัก แต่ปัจจุบันแพทย์พบผู้ป่วยอายุน้อยที่แทบไม่ได้ดื่มเหล้าเลยเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ สิ่งที่เปลี่ยนไปกลับเป็นรูปแบบการใช้ชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการนั่งทำงานนาน กินอาหารสำเร็จรูป เครื่องดื่มหวาน หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ จนตับเริ่มสะสมไขมันโดยที่เจ้าตัวไม่รู้ตัว

ร่างกายไม่ได้อ้วน ก็ใช่ว่าจะปลอดภัย

หลายคนตกใจเมื่อผลตรวจสุขภาพระบุว่ามีไขมันพอกตับ ทั้งที่น้ำหนักยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ ความจริงแล้วไขมันที่สะสมอยู่ภายในช่องท้องหรือไขมันแทรกตามอวัยวะสำคัญอาจเพิ่มขึ้นได้ แม้รูปร่างภายนอกจะดูผอมก็ตาม หากรับพลังงานมากกว่าที่ใช้เป็นประจำ ตับก็มีโอกาสเก็บไขมันส่วนเกินเอาไว้เรื่อย ๆ

พฤติกรรมที่พบได้บ่อยคือ กินกาแฟหวานวันละหลายแก้ว ชานม น้ำอัดลม ขนมอบ ของทอด และอาหารฟาสต์ฟู้ด แม้มื้อหลักจะไม่ได้กินเยอะ แต่เมื่อรวมแคลอรีทั้งหมดทั้งวันกลับสูงกว่าที่คิดมาก

ตับไม่มีเส้นประสาทรับความเจ็บปวด จึงสามารถมีไขมันสะสมได้เป็นเวลานานโดยแทบไม่มีอาการเตือน

นั่งทั้งวัน ส่งผลมากกว่าที่หลายคนคิด

วิถีชีวิตของคนรุ่นใหม่เปลี่ยนไปอย่างมาก หลายคนทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ตั้งแต่เช้าจนค่ำ เดินน้อย ใช้ลิฟต์แทนบันได และกลับบ้านก็พักผ่อนด้วยการดูซีรีส์หรือเล่นมือถือ ทำให้การเผาผลาญพลังงานลดลงอย่างต่อเนื่อง เมื่อร่างกายใช้พลังงานไม่ทัน ไขมันส่วนเกินจึงถูกส่งไปสะสมที่ตับได้ง่ายขึ้น

อดนอนก็มีส่วนเกี่ยวข้อง

การนอนดึกเป็นเรื่องปกติของหลายคน แต่การพักผ่อนไม่เพียงพอมีผลต่อฮอร์โมนที่ควบคุมความหิวและการเผาผลาญ ทำให้รู้สึกอยากอาหารมากขึ้น โดยเฉพาะอาหารหวานและอาหารไขมันสูง เมื่อนิสัยนี้เกิดซ้ำทุกวัน ความเสี่ยงของไขมันพอกตับก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ความเครียดยังทำให้บางคนกินจุบจิบตลอดวันโดยไม่รู้ตัว ซึ่งเป็นอีกสาเหตุที่ทำให้ได้รับพลังงานเกินความต้องการ แม้จะไม่ได้กินมื้อใหญ่ก็ตาม

อาการช่วงแรกแทบไม่มี

• รู้สึกปกติดี ไม่มีอาการผิดสังเกต

• บางคนอาจเหนื่อยง่ายกว่าปกติ

• ผลตรวจเลือดพบค่าเอนไซม์ตับผิดปกติ

• ตรวจอัลตราซาวด์จึงพบว่ามีไขมันสะสมในตับ

เพราะโรคมักไม่แสดงอาการ หลายคนจึงรู้ตัวตอนตรวจสุขภาพประจำปี หากปล่อยไว้นานโดยไม่ปรับพฤติกรรม อาจพัฒนาไปสู่การอักเสบของตับ พังผืด ตับแข็ง หรือเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคอื่น เช่น เบาหวานและโรคหัวใจ

ลดความเสี่ยงได้จากเรื่องใกล้ตัว

การดูแลไม่ได้เริ่มจากการกินยาทันที แต่เริ่มจากการลดเครื่องดื่มหวาน ลดอาหารแปรรูป เพิ่มผักและโปรตีนที่เหมาะสม ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม แม้ลดน้ำหนักได้เพียงเล็กน้อยก็ช่วยลดไขมันในตับได้ในหลายกรณี

อีกเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามคือการตรวจสุขภาพตามความเหมาะสม โดยเฉพาะคนที่มีภาวะอ้วนลงพุง มีคนในครอบครัวเป็นเบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หรือความดันโลหิตสูง เพราะกลุ่มนี้มีโอกาสพบไขมันพอกตับมากกว่าคนทั่วไป

โรคไขมันพอกตับกำลังอายุน้อยลง ไม่ใช่เพราะคนดื่มเหล้ามากขึ้น แต่เป็นผลจากพฤติกรรมที่สะสมทุกวัน การเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ ตั้งแต่วันนี้ อาจช่วยให้ตับแข็งแรงไปได้อีกนาน