ถ้าตีมูลค่าร่างกายมนุษย์เป็นเงิน จริงๆ แล้วเราแพงแค่ไหน?

ร่างกายของคนเรามีมูลค่าเท่าไร?
คำตอบขึ้นอยู่กับว่าเรากำลังมองในมุมไหน เพราะตัวเลขแต่ละแบบต่างกันจนแทบไม่น่าเชื่อ

เวลามีคนพูดว่า 'ร่างกายมนุษย์ประเมินค่าไม่ได้' หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพียงคำพูดเชิงเปรียบเทียบ แต่ถ้าลองหยิบเครื่องคิดเลขขึ้นมาคำนวณจริง นักวิทยาศาสตร์ นักเศรษฐศาสตร์ และวงการแพทย์กลับมีวิธีตีมูลค่าร่างกายในหลายรูปแบบ ซึ่งแต่ละแบบให้ตัวเลขแตกต่างกันตั้งแต่หลักร้อยบาทไปจนถึงหลายสิบล้านบาท

ถ้ามองแค่ธาตุเคมี ร่างกายไม่ได้แพงอย่างที่คิด

ร่างกายของมนุษย์ประกอบด้วยออกซิเจน คาร์บอน ไฮโดรเจน ไนโตรเจน แคลเซียม ฟอสฟอรัส และธาตุอื่นอีกเล็กน้อย หากนำธาตุเหล่านี้มาคิดตามราคาวัตถุดิบทั่วไป มูลค่ารวมอาจอยู่เพียงไม่กี่ร้อยถึงไม่กี่พันบาทเท่านั้น เหตุผลก็เพราะธาตุเหล่านี้หาได้ทั่วไปในธรรมชาติ ความพิเศษไม่ได้อยู่ที่ตัวธาตุ แต่อยู่ที่การจัดเรียงตัวจนกลายเป็นสิ่งมีชีวิตที่ทำงานได้อย่างซับซ้อน

ธาตุธรรมดา + การจัดระบบที่ซับซ้อน = มนุษย์หนึ่งคน

แต่ถ้าสร้างร่างกายใหม่จากสารเคมีล้วนๆ ราคาจะพุ่งมหาศาล

หากเปลี่ยนจากการซื้อธาตุดิบ มาเป็นการซื้อสารเคมีบริสุทธิ์สำหรับงานวิจัยในห้องปฏิบัติการเพื่อประกอบทุกโมเลกุลให้เหมือนร่างกายมนุษย์ ต้นทุนจะเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด บางการประเมินระบุว่ามูลค่าอาจสูงถึงหลายล้านดอลลาร์ เพราะสารชีวภาพหลายชนิดมีราคาแพงมากเมื่อผลิตในระดับความบริสุทธิ์สำหรับงานวิทยาศาสตร์

อวัยวะแต่ละชิ้นก็มีมูลค่าทางการแพทย์

โรงพยาบาลไม่ได้ซื้อขายอวัยวะของมนุษย์ แต่การปลูกถ่ายอวัยวะมีต้นทุนในการผ่าตัด การดูแลผู้ป่วย ยา เครื่องมือ และทีมแพทย์ ทำให้การรักษาแต่ละครั้งมีค่าใช้จ่ายตั้งแต่หลักแสนไปจนถึงหลายล้านบาท หากรวมต้นทุนของหัวใจ ตับ ไต ปอด กระจกตา และอวัยวะอื่นที่สามารถช่วยชีวิตผู้ป่วยได้ ตัวเลขทางเศรษฐศาสตร์จะสูงกว่ามูลค่าของธาตุในร่างกายหลายพันเท่า

• เลือดสามารถช่วยชีวิตผู้ป่วยได้หลายราย

• ไขกระดูกช่วยรักษาโรคร้ายแรงหลายชนิด

• กระจกตาช่วยคืนการมองเห็นให้ผู้ป่วยจำนวนมาก

• อวัยวะสำคัญหนึ่งชิ้นอาจเปลี่ยนชีวิตของอีกคนได้ทั้งชีวิต

มูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ของชีวิตยิ่งสูงกว่าเดิม

ในหลายประเทศ นักเศรษฐศาสตร์ใช้แนวคิดที่เรียกว่า 'Value of a Statistical Life' เพื่อช่วยประเมินความคุ้มค่าของนโยบายด้านความปลอดภัย การคมนาคม และสาธารณสุข ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายถึงราคาซื้อขายชีวิตคน แต่เป็นการประเมินว่าการลงทุนเพื่อช่วยลดความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตควรมีมูลค่าเท่าใด ซึ่งมักอยู่ในระดับหลายล้านดอลลาร์ต่อคน

ยิ่งมองลึก ยิ่งพบว่าคุณค่าของมนุษย์ไม่ได้อยู่ที่ราคาวัตถุดิบ

หากมองเพียงธาตุเคมี ร่างกายอาจมีราคาไม่สูงนัก แต่เมื่อรวมความสามารถของสมอง ระบบประสาท ภูมิคุ้มกัน ความทรงจำ ประสบการณ์ ความคิดสร้างสรรค์ และชีวิตที่ไม่สามารถสร้างขึ้นใหม่ได้ง่ายๆ มูลค่าของมนุษย์ก็แทบไม่อาจเปรียบเทียบด้วยตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งได้เลย นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมคำว่า 'ชีวิตมีคุณค่า' จึงไม่ได้เป็นเพียงคำพูดสวยหรู แต่สะท้อนความจริงทั้งในทางวิทยาศาสตร์ การแพทย์ และเศรษฐศาสตร์พร้อมกัน