ธงชาติไทยไม่ได้มีแค่สามสี แต่ซ่อนเรื่องราวของชาติเอาไว้ทุกแถบ

ผืนธงที่เห็นโบกสะบัดอยู่ทุกวัน มีประวัติยาวนานกว่าที่หลายคนคิด

ธงชาติไทยในปัจจุบันเป็นธงลายแถบแนวนอน 5 แถบ ประกอบด้วยสีแดง สีขาว สีน้ำเงิน สีขาว และสีแดง โดยแถบสีน้ำเงินตรงกลางมีขนาดกว้างเป็นสองเท่าของแถบสีอื่น รูปแบบนี้ได้รับการประกาศใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2460 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และยังคงใช้มาจนถึงทุกวันนี้

ก่อนหน้าจะกลายเป็นธงไตรรงค์ ประเทศไทยเคยใช้ธงหลายรูปแบบ เริ่มจากผืนสีแดงล้วนในสมัยกรุงศรีอยุธยา ต่อมามีการเพิ่มรูปจักรสีขาว และภายหลังเปลี่ยนเป็นธงช้างเผือกซึ่งหลายคนคุ้นตาจากภาพประวัติศาสตร์ ธงเหล่านั้นสะท้อนยุคสมัยและการเปลี่ยนแปลงของบ้านเมืองในแต่ละช่วงเวลา

มีเรื่องเล่าที่ได้รับการกล่าวถึงอยู่เสมอว่า วันหนึ่งเกิดอุทกภัยจนธงช้างเผือกถูกชักกลับหัว พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเห็นว่าการมีลวดลายเฉพาะด้านอาจทำให้เกิดความผิดพลาดได้ จึงทรงมีพระราชดำริให้ปรับรูปแบบเป็นธงที่มีความสมมาตร ไม่ว่าจะชักขึ้นด้านใดก็ยังถูกต้อง นั่นกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการออกแบบธงลายแถบแนวนอน

ช่วงแรกธงแบบใหม่ยังไม่มีสีน้ำเงิน แต่ใช้สีแดงและสีขาวสลับกัน กระทั่งในปี พ.ศ. 2460 ได้มีการเพิ่มแถบสีน้ำเงินตรงกลาง ทำให้เกิดรูปแบบที่เรียกว่า ธงไตรรงค์ ซึ่งใช้มาจนถึงปัจจุบัน สีทั้งสามยังมีความหมายที่คนไทยเรียนรู้กันตั้งแต่วัยเด็ก ได้แก่ สีแดง หมายถึงชาติ สีขาว หมายถึงศาสนา และ สีน้ำเงิน หมายถึงพระมหากษัตริย์

อีกเหตุผลหนึ่งที่นักประวัติศาสตร์กล่าวถึง คือช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 ไทยเข้าร่วมกับฝ่ายสัมพันธมิตร ซึ่งหลายประเทศในกลุ่มนั้นต่างมีสีแดง ขาว และน้ำเงินอยู่บนธงชาติ การใช้สีทั้งสามจึงช่วยสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในช่วงเวลานั้นด้วย แม้ว่าความหมายหลักของธงชาติไทยจะยังคงยึดโยงกับสถาบันสำคัญของชาติเป็นหลัก

• มีแถบทั้งหมด 5 แถบ

• แถบสีน้ำเงินตรงกลางกว้างเป็นสองเท่าของแถบอื่น

• มีสีทั้งหมด 3 สี คือ แดง ขาว และน้ำเงิน

• ประกาศใช้อย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2460

• เรียกอย่างเป็นทางการว่า "ธงไตรรงค์"

ธงชาติไทยยังมีกฎหมายกำหนดเรื่องการใช้ไว้อย่างชัดเจน ทั้งการเชิญธงขึ้นและลง การประดับในสถานที่ราชการ รวมถึงการดูแลไม่ให้ชำรุดหรือใช้อย่างไม่เหมาะสม เพราะถือเป็นสัญลักษณ์ที่แสดงถึงความเป็นประเทศ ไม่ใช่เพียงของตกแต่งหรือผืนผ้าธรรมดา

ทุกครั้งที่ได้ยินเพลงชาติแล้วมองไปยังธงไตรรงค์ หลายคนอาจนึกถึงเพียงพิธีการในโรงเรียนหรือหน่วยงานราชการ แต่หากย้อนกลับไปดูประวัติ จะพบว่าธงผืนนี้ผ่านการเปลี่ยนแปลงมาหลายยุค หลายรูปแบบ ก่อนจะกลายเป็นสัญลักษณ์ที่คนไทยทั้งประเทศใช้ร่วมกันมานานกว่าหนึ่งศตวรรษ และยังคงมีความหมายไม่เปลี่ยนแปลงจนถึงปัจจุบัน