ซูเปอร์เอลนีโญคืออะไร ทำไมนักวิทยาศาสตร์ถึงจับตาทุกครั้งที่มันกลับมา

บางปีโลกก็ร้อนผิดปกติจนเหมือนเปิดเตาอบ

อุณหภูมิพุ่งสูง ทำลายสถิติเดิมครั้งแล้วครั้งเล่า ฝนที่เคยตกกลับหายไป หลายพื้นที่ต้องเผชิญภัยแล้งยาวนาน ขณะที่อีกซีกโลกกลับเจอฝนตกหนักและน้ำท่วมแบบไม่เคยคาดคิด เหตุการณ์เหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นแบบสุ่มทั้งหมด เพราะมีปรากฏการณ์ธรรมชาติขนาดใหญ่ที่นักวิทยาศาสตร์เรียกว่า ซูเปอร์เอลนีโญ (Super El Nio) ซึ่งสามารถเปลี่ยนรูปแบบสภาพอากาศของโลกได้พร้อมกันหลายทวีป

เอลนีโญกับซูเปอร์เอลนีโญต่างกันอย่างไร

เอลนีโญเกิดจากอุณหภูมิผิวน้ำทะเลบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกตอนกลางและตะวันออกอุ่นกว่าปกติ ส่งผลให้ลมและการก่อตัวของเมฆเปลี่ยนไป กระทบต่อฝน ลม และอุณหภูมิในหลายประเทศ

คำว่า ซูเปอร์เอลนีโญ ใช้เรียกเหตุการณ์ที่มีความรุนแรงมากเป็นพิเศษ โดยอุณหภูมิผิวน้ำทะเลสูงกว่าค่าเฉลี่ยในระดับที่ผิดปกติอย่างมาก ทำให้ผลกระทบขยายวงกว้างและรุนแรงกว่าเอลนีโญทั่วไป

ไม่ได้เกิดขึ้นทุกปี

ซูเปอร์เอลนีโญถือเป็นเหตุการณ์ที่พบได้ไม่บ่อย หลายครั้งต้องรอเป็นสิบปีกว่าจะเกิดขึ้นอีกครั้ง ในช่วงกว่าร้อยปีที่ผ่านมา เหตุการณ์ที่มักถูกยกเป็นตัวอย่าง ได้แก่ ปี 1982-1983, 1997-1998 และ 2015-2016 ซึ่งล้วนสร้างผลกระทบต่อเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และชีวิตผู้คนทั่วโลก

ประเทศไทยได้รับผลกระทบอย่างไร

• ปริมาณฝนลดลงในหลายพื้นที่

• อ่างเก็บน้ำมีน้ำต้นทุนน้อยลง

• อากาศร้อนจัดและคลื่นความร้อนเกิดบ่อยขึ้น

• ภาคเกษตรได้รับผลกระทบจากการขาดน้ำ

• ความเสี่ยงไฟป่าและหมอกควันเพิ่มสูงขึ้น

แม้แต่พื้นที่ที่ยังมีฝนตก ก็อาจตกไม่ตรงฤดูกาลหรือกระจายตัวไม่สม่ำเสมอ ทำให้การวางแผนเพาะปลูกทำได้ยากกว่าปกติ

ประเทศอื่นเจออะไรบ้าง

ผลของซูเปอร์เอลนีโญไม่ได้เหมือนกันทุกประเทศ บางพื้นที่ในอเมริกาใต้กลับมีฝนตกหนักจนเกิดน้ำท่วม ขณะที่ออสเตรเลีย อินโดนีเซีย และบางส่วนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มักเผชิญภัยแล้งรุนแรง ส่วนมหาสมุทรบางแห่งมีอุณหภูมิสูงขึ้นจนเกิดปะการังฟอกขาวและกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเล

ทำไมนักวิทยาศาสตร์ถึงให้ความสำคัญ

เมื่อโลกกำลังร้อนขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หากเกิดซูเปอร์เอลนีโญพร้อมกัน อุณหภูมิโลกอาจพุ่งสูงกว่าปกติอีกระดับหนึ่ง ส่งผลให้สถิติอากาศร้อนถูกทำลายต่อเนื่อง เกิดความต้องการใช้น้ำและไฟฟ้าเพิ่มขึ้น รวมถึงสร้างแรงกดดันต่อการผลิตอาหารทั่วโลก

นักวิทยาศาสตร์ยังศึกษาว่า ภาวะโลกร้อนอาจไม่ได้ทำให้ซูเปอร์เอลนีโญเกิดบ่อยขึ้นโดยตรง แต่สามารถทำให้ผลกระทบของมันรุนแรงกว่าในอดีต เพราะพื้นฐานของโลกในปัจจุบันร้อนกว่าเดิมอยู่แล้ว

ซูเปอร์เอลนีโญไม่ใช่หายนะที่เกิดขึ้นทันที แต่เป็นสัญญาณเตือนว่าธรรมชาติทั้งโลกเชื่อมโยงกันมากกว่าที่เราคิด การติดตามข้อมูลสภาพอากาศ การบริหารจัดการน้ำ และการเตรียมพร้อมล่วงหน้า จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยลดผลกระทบได้มากกว่าการรอให้ปัญหาเกิดขึ้นก่อนเสมอ