ย้อนรอย 6 วิกฤตการณ์ราคาน้ำมันแพงที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย! จากน้ำมันลิตรละ 2 บาท สู่ยุคเติมเต็มถังแทบสะเทือนกระเป๋า
น้ำมันแพงไม่ใช่ปัญหาใหม่ของคนไทย เพราะตลอดระยะเวลากว่า 50 ปี ประเทศไทยเคยเผชิญวิกฤตราคาพลังงานมาแล้วหลายครั้ง ตั้งแต่สงครามในตะวันออกกลาง การปฏิวัติในประเทศผู้ผลิตน้ำมัน สงครามอ่าวเปอร์เซีย ไปจนถึงวิกฤตเศรษฐกิจและสงครามรัสเซีย–ยูเครน
แต่ละเหตุการณ์ไม่ได้ทำให้แค่ราคาน้ำมันหน้าปั๊มปรับตัวสูงขึ้นเท่านั้น ยังส่งผลต่อค่าโดยสาร ค่าขนส่ง ราคาสินค้า และต้นทุนการทำมาหากินของประชาชนทั่วประเทศ
ที่น่าสนใจคือ ในอดีตน้ำมันเบนซินเคยมีราคาเพียงลิตรละ 2.30 บาท ขณะที่หลายสิบปีต่อมา ราคาน้ำมันเบนซินบางชนิดขยับขึ้นไปเกิน 50 บาทต่อลิตร
มาดู 6 วิกฤตการณ์สำคัญที่ทำให้คนไทยต้องเผชิญกับยุคน้ำมันแพง พร้อมย้อนดูตัวเลขราคาและเหตุการณ์ระดับโลกที่อยู่เบื้องหลังแต่ละครั้ง
1. พ.ศ. 2516–2517 วิกฤตน้ำมันครั้งแรก โลกอาหรับปะทะอิสราเอล น้ำมันไทยแพงขึ้นกว่าเท่าตัว
จุดเริ่มต้นของวิกฤตน้ำมันครั้งใหญ่ในประวัติศาสตร์ไทยเกิดขึ้นในช่วง พ.ศ. 2516–2517 ซึ่งตรงกับยุครัฐบาลจอมพลถนอม กิตติขจร
ชนวนสำคัญมาจากสงครามยมคิปปูร์ (Yom Kippur War) ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2516 เมื่ออิสราเอลทำสงครามกับกลุ่มประเทศอาหรับที่นำโดยอียิปต์และซีเรีย
ประเทศผู้ผลิตน้ำมันอาหรับหลายแห่งตอบโต้ด้วยการลดกำลังการผลิตและใช้มาตรการคว่ำบาตรการส่งออกน้ำมันไปยังประเทศที่สนับสนุนอิสราเอล ส่งผลให้อุปทานน้ำมันในตลาดโลกตึงตัวและราคาพุ่งสูงขึ้น
ประเทศไทยซึ่งพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศได้รับผลกระทบโดยตรง
ราคาน้ำมันไทยเปลี่ยนไปแค่ไหน?
เบนซิน เพิ่มจากลิตรละ 2.30 บาท เป็น 3.62 บาท หรือประมาณ 57%
ดีเซล เพิ่มจากลิตรละ 1.05 บาท เป็น 2.33 บาท หรือประมาณ 122%
รัฐบาลต้องออกมาตรการควบคุมและป้องกันภาวะขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง รวมถึงพยายามบริหารการใช้น้ำมันภายในประเทศ
เหตุการณ์ครั้งนี้ทำให้ไทยตระหนักถึงความเปราะบางของระบบพลังงานที่ต้องพึ่งพาการนำเข้าจากต่างประเทศ และกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการให้ความสำคัญกับการวางแผนพลังงานระยะยาว
2. พ.ศ. 2522 วิกฤตน้ำมันครั้งที่สอง อิหร่านปฏิวัติ ราคาพลังงานพุ่งทั่วโลก
หลังจากโลกเพิ่งผ่านวิกฤตน้ำมันครั้งแรกมาได้ไม่นาน ประเทศไทยก็ต้องเผชิญกับวิกฤตระลอกใหม่ใน พ.ศ. 2522 ในยุครัฐบาลพลเอกเกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์
ครั้งนี้มีต้นเหตุสำคัญจากการปฏิวัติอิหร่านในปี 2522 ซึ่งทำให้การผลิตและส่งออกน้ำมันของอิหร่านสะดุดลงอย่างหนัก อิหร่านเป็นหนึ่งในผู้ผลิตน้ำมันรายสำคัญของโลก เมื่อปริมาณน้ำมันจากประเทศนี้หายไปจากตลาด ความกังวลเรื่องการขาดแคลนจึงลุกลามไปยังประเทศผู้นำเข้าทั่วโลก
ขณะเดียวกัน กลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน (OPEC) มีการประกาศปรับขึ้นราคาน้ำมันดิบหลายครั้ง ทำให้ต้นทุนพลังงานเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง
ผลกระทบที่คนไทยต้องเผชิญ
ราคาน้ำมันเบนซินและดีเซลปรับตัวสูงขึ้น
ค่าไฟฟ้าและต้นทุนการผลิตเพิ่มขึ้น
สินค้าและบริการหลายประเภทมีต้นทุนสูงขึ้น
เกิดความกังวลเกี่ยวกับการขาดแคลนพลังงาน
วิกฤตครั้งนี้ยังทิ้งภาพจำในวัฒนธรรมไทยผ่านเพลงดังอย่าง น้ำมันแพง ที่มีเนื้อร้องติดหูเกี่ยวกับการประหยัดพลังงานและการดับไฟ
แรงกดดันด้านเศรษฐกิจและปัญหาการเมืองสะสมเป็นปัจจัยหนึ่งที่อยู่เบื้องหลังการลาออกของพลเอกเกรียงศักดิ์ในปี 2523
เหตุการณ์ปี 2522 จึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องน้ำมันขึ้นราคา แต่ยังสะท้อนให้เห็นว่าพลังงานมีความเกี่ยวข้องกับค่าครองชีพและเสถียรภาพเศรษฐกิจทั้งประเทศ
3. พ.ศ. 2533 วิกฤตสงครามอ่าวเปอร์เซีย น้ำมันพุ่งหลังอิรักบุกคูเวต
วันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2533 กองทัพอิรักภายใต้การนำของซัดดัม ฮุสเซน บุกเข้ายึดประเทศคูเวต เหตุการณ์นี้จุดชนวนความตึงเครียดครั้งใหญ่ในตะวันออกกลาง และทำให้ตลาดน้ำมันโลกเกิดความตื่นตระหนก
ทั้งอิรักและคูเวตเป็นประเทศผู้ผลิตน้ำมันรายสำคัญ การสู้รบและมาตรการคว่ำบาตรจึงทำให้ตลาดกังวลว่าน้ำมันจะขาดแคลน
ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกปรับจากประมาณ 18.90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลในเดือนมกราคม เป็นประมาณ 31 ดอลลาร์ในช่วงปลายเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2533
ผลกระทบที่เกิดขึ้นในประเทศไทย
เบนซินเพิ่มจากลิตรละ 8.45 บาท เป็น 11.05 บาท หรือประมาณ 31%
ดีเซลเพิ่มจากลิตรละ 6.10 บาท เป็น 8.40 บาท หรือประมาณ 38%
ประชาชนต้องรับภาระค่าเดินทางและค่าขนส่งที่สูงขึ้น ขณะที่ธุรกิจซึ่งต้องใช้น้ำมันเป็นต้นทุนหลักก็ได้รับผลกระทบตามไปด้วย
วิกฤตครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า แม้ประเทศไทยจะไม่ได้อยู่ในพื้นที่สงคราม แต่ความขัดแย้งในประเทศผู้ผลิตน้ำมันก็สามารถส่งผลถึงราคาสินค้าในประเทศได้อย่างรวดเร็ว
4. พ.ศ. 2546–2551 วิกฤตราคาน้ำมันขาขึ้นยาวนาน ก่อนพุ่งทะลุ 40 บาทต่อลิตร
ช่วง พ.ศ. 2546–2551 เป็นอีกยุคที่คนไทยจดจำเรื่องน้ำมันแพงได้ดี เพราะราคาพลังงานปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่องหลายปี ก่อนจะพุ่งขึ้นอย่างรุนแรงในช่วงกลางปี 2551
สาเหตุไม่ได้มาจากเหตุการณ์เดียว แต่เกิดจากหลายปัจจัยพร้อมกัน ได้แก่
เศรษฐกิจโลกเติบโต ทำให้ความต้องการใช้น้ำมันเพิ่มขึ้น
จีนและประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ใช้น้ำมันมากขึ้น
กำลังการผลิตน้ำมันไม่สามารถเพิ่มได้ทันกับความต้องการ
ความขัดแย้งในตะวันออกกลางสร้างความกังวลเรื่องอุปทาน
การเก็งกำไรในตลาดสินค้าโภคภัณฑ์เพิ่มแรงเหวี่ยงของราคา
เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2551 ราคาน้ำมันดิบ Brent เคยขึ้นไปแตะระดับประมาณ 147 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ซึ่งเป็นระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในเวลานั้น ก่อนที่วิกฤตการเงินโลกจะทำให้ความต้องการน้ำมันลดลงและราคาดิ่งลงอย่างรวดเร็ว
สำหรับประเทศไทย ราคาน้ำมันดีเซลบางช่วงขึ้นไปถึงประมาณ 44.24 บาทต่อลิตร ส่วนเบนซินอยู่ที่ประมาณ 42.89 บาทต่อลิตร ตามข้อมูลราคาที่มีการรายงานในช่วงวิกฤต
สิ่งที่ทำให้ช่วงเวลานี้น่าจดจำ คือราคาน้ำมันไม่ได้กระทบเฉพาะผู้ใช้รถ แต่ยังส่งผลถึงรถโดยสาร รถบรรทุก โรงงาน และผู้ประกอบการขนส่งสินค้า เมื่อค่าขนส่งสูงขึ้น ราคาสินค้าในชีวิตประจำวันก็มีแรงกดดันให้ปรับตามด้วย
แต่ในช่วงปลายปี 2551 ราคาน้ำมันโลกกลับลดลงอย่างรวดเร็ว หลังเศรษฐกิจโลกเข้าสู่วิกฤตการเงินและความต้องการใช้น้ำมันหดตัว
5. พ.ศ. 2557 เบนซิน 95 ทะลุ 49 บาท ทำสถิติราคาสูงในประวัติศาสตร์ไทย
แม้ปี 2557 จะไม่ได้เกิดสงครามน้ำมันครั้งใหญ่เหมือนในอดีต แต่คนไทยกลับต้องเผชิญราคาน้ำมันเบนซินที่สูงเป็นประวัติการณ์ในเวลานั้น
วันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2557 ราคาน้ำมันเบนซิน 95 ในประเทศไทยขึ้นไปแตะประมาณ 49.15 บาทต่อลิตร ขณะที่ดีเซลอยู่ที่ประมาณ 29.99 บาทต่อลิตร
ปัจจัยที่ทำให้ราคาสูงไม่ได้มาจากราคาน้ำมันดิบโลกเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีเรื่องโครงสร้างราคาภายในประเทศเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย เช่น
ราคาน้ำมันดิบโลกอยู่ในระดับสูง โดยในช่วงนั้นเคลื่อนไหวใกล้ระดับ 100–110 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล
การปรับโครงสร้างภาษีและเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
การยกเลิกการจำหน่ายเบนซิน 91 ทำให้ผู้ใช้รถบางส่วนเปลี่ยนไปใช้น้ำมันชนิดอื่น
ค่าเงินบาทที่อ่อนตัวเพิ่มต้นทุนการนำเข้าน้ำมัน
เหตุการณ์นี้มีความสำคัญตรงที่ทำให้เห็นว่า ราคาน้ำมันหน้าปั๊มของไทยไม่ได้ขึ้นอยู่กับตลาดโลกอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับภาษี เงินกองทุนน้ำมัน และนโยบายพลังงานภายในประเทศด้วย
เบนซิน 95 ที่แตะ 49.15 บาทจึงกลายเป็นหนึ่งในตัวเลขอ้างอิงสำคัญเมื่อพูดถึงประวัติศาสตร์น้ำมันแพงของไทย
6. พ.ศ. 2565 สงครามรัสเซีย–ยูเครน น้ำมันเบนซินพุ่งทะลุ 52 บาทต่อลิตร
วันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565 รัสเซียเปิดฉากปฏิบัติการทางทหารครั้งใหญ่ในยูเครน ส่งผลให้ตลาดพลังงานทั่วโลกเผชิญความผันผวนอย่างหนัก
รัสเซียเป็นหนึ่งในผู้ผลิตและส่งออกพลังงานรายใหญ่ของโลก เมื่อชาติตะวันตกใช้มาตรการคว่ำบาตรและจำกัดการนำเข้าพลังงานจากรัสเซีย ตลาดจึงกังวลว่าน้ำมันจะมีปริมาณไม่เพียงพอ
สถานการณ์ยิ่งรุนแรงขึ้นจากความต้องการพลังงานที่ฟื้นตัวหลังการระบาดของโควิด-19 ขณะที่กำลังการผลิตของผู้ส่งออกน้ำมันบางประเทศยังเพิ่มขึ้นไม่ทันความต้องการ
ราคาน้ำมันไทยในช่วงนั้น
เบนซิน 95 บางช่วงขึ้นไปแตะประมาณ 52.06 บาทต่อลิตร
ดีเซลเผชิญแรงกดดันจนรัฐบาลต้องใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเข้ามาช่วยพยุงราคา
ราคาพลังงานที่สูงขึ้นส่งผลต่อค่าเดินทาง ค่าขนส่ง และต้นทุนสินค้า
วิกฤตครั้งนี้ทำให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงต้องรับภาระอย่างหนักจากการช่วยพยุงราคาขายปลีก โดยเฉพาะดีเซลที่มีความสำคัญต่อระบบขนส่งและภาคธุรกิจ
นอกจากนี้ยังเร่งให้ภาครัฐและเอกชนหันมาให้ความสนใจกับพลังงานทางเลือก รถยนต์ไฟฟ้า และการลดการพึ่งพาน้ำมันจากต่างประเทศมากขึ้น
ธนาคารโลก, ข้อมูลประวัติราคาน้ำมันจาก AutoInfo, ไทยรัฐ และ Thai PBS
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
โซเชียลฮือฮา! "พิม พิมประภา" ถ่ายติดวัตถุปริศนาลอยอยู่บนท้องฟ้า..คาดว่าเป็น "จานบินต่างดาว"
หมาป่าขังร่วมกรงลาแก่ จากเหยื่อที่ควรถูกกิน กลับกลายเป็นเพื่อนต่างสายพันธุ์
ปราสาทแม่บุญตะวันตก (West Mebon) แห่งเมืองพระนคร คืนชีพหินต่อหินหลังบูรณะนาน 14 ปี
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
เเนวทางเลขสัญจร อ.ไม้เอก นาคา 1 ธันวาคม 2569
ตำนานเรื่องหลอกลวงแห่งถนนเบอร์เนอร์ส (Berners Street Hoax) วีรกรรมปั่นป่วนลอนดอนปี 1810
ประเทศไทยมีพื้นที่ป่าไม้มากเป็นอันดับที่เท่าไรในอาเซียน?
ล็อคพา-รวย งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดตารางเลขล็อคครบ 10 ชุด จัดกลุ่มเลข 2 ตัว ตั้งแต่ 00–96
แมวสีสวาดสุดโหด! โผล่หน้าบ้านทีไร หมาทั้งซอยเงียบกริบวิ่งหนีกระเจิง 🤣
เปิด 6 สารพิษอันตรายที่ปนเปื้อนในแหล่งน้ำธรรมชาติ! สังเกตอย่างไร และส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวร้ายแรงแค่ไหน?
10 จังหวัดหนี้ครัวเรือนสูงสุด 2568 อำนาจเจริญนำ 311,875 บาท กรุงเทพฯ อยู่แค่อันดับ 55
ฟูตะ เรดแพนด้าวัย 23 ปีในญี่ปุ่น คว้าสถิติโลกกินเนสส์ เรดแพนด้าที่มีชีวิตอายุยืนที่สุดในกรงเลี้ยง
ปราสาทแม่บุญตะวันตก (West Mebon) แห่งเมืองพระนคร คืนชีพหินต่อหินหลังบูรณะนาน 14 ปี
ตำนานเรื่องหลอกลวงแห่งถนนเบอร์เนอร์ส (Berners Street Hoax) วีรกรรมปั่นป่วนลอนดอนปี 1810
ทำไมฝาปากกาลูกลื่นจึงต้องเจาะรูไว้ตรงปลาย? รูเล็ก ๆ ที่อาจช่วยรักษาชีวิตคนได้






