10 กิจการในอดีตที่เคยได้รับความนิยมมาก แต่ปัจจุบันไม่มีแล้วในประเทศไทย

ก่อนที่อินเทอร์เน็ตความเร็วสูง สมาร์ตโฟน และบริการออนไลน์จะเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน คนไทยเคยพึ่งพากิจการหลายประเภทเพื่อดูหนัง ฟังเพลง อ่านหนังสือ ถ่ายภาพ เล่นเกม และติดต่อส่งเอกสาร

กิจการเหล่านี้บางประเภทไม่ได้หายไปอย่างสิ้นเชิง แต่ลดจำนวนลงมากหรือปรับตัวเป็นบริการเฉพาะกลุ่ม ลองย้อนกลับไปดู 10 กิจการที่เคยพบเห็นได้ทั่วไป แต่ปัจจุบันหาได้ยากกว่าเดิมมาก

1. ร้านเช่าวิดีโอและวีซีดี

ในช่วงปลายทศวรรษ 2530 ถึงต้นทศวรรษ 2550 ร้านเช่าวิดีโอเป็นธุรกิจที่ได้รับความนิยมอย่างมากทั่วประเทศไทย ผู้คนนิยมเช่าภาพยนตร์และการ์ตูนในรูปแบบ VHS ก่อนเปลี่ยนมาเป็น VCD และ DVD

ลูกค้าจะเสียค่าเช่าต่อเรื่องและต้องนำแผ่นหรือม้วนวิดีโอกลับมาคืนตามกำหนด หลายร้านมีระบบสมาชิก รวมถึงค่าปรับเมื่อคืนล่าช้า

เมื่ออินเทอร์เน็ตความเร็วสูงและบริการสตรีมมิงเข้ามาแทนที่ ผู้ชมสามารถเลือกดูเนื้อหาได้ทันทีจากที่บ้าน ความต้องการเช่าภาพยนตร์จึงลดลงอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ร้านเช่าวิดีโอแบบดั้งเดิมทยอยปิดกิจการจนแทบไม่เหลือให้เห็น

2. ร้านเช่าหนังสือการ์ตูน

ก่อนยุคสมาร์ตโฟน ร้านเช่าหนังสือการ์ตูนเป็นแหล่งรวมความบันเทิงของเด็กและวัยรุ่น มีทั้งการ์ตูนญี่ปุ่น นวนิยาย และหนังสือความรู้ให้เช่าในราคาย่อมเยา

บางร้านเปิดให้ลูกค้านั่งอ่านภายในร้าน ขณะที่หลายคนมักเช่าการ์ตูนกลับไปอ่านครั้งละหลายเล่มแล้วนำกลับมาคืนภายในเวลาที่กำหนด

เมื่อการ์ตูนออนไลน์ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ และแพลตฟอร์มอ่านหนังสือผ่านโทรศัพท์ได้รับความนิยม ร้านเช่าการ์ตูนตามชุมชนจึงค่อย ๆ ลดจำนวนลง แม้บางแห่งอาจยังเปิดให้บริการแก่ลูกค้าประจำอยู่ก็ตาม

3. ร้านอัดภาพจากฟิล์ม

ก่อนกล้องดิจิทัลแพร่หลาย การถ่ายภาพต้องใส่ฟิล์มลงในกล้อง เมื่อถ่ายหมดม้วนแล้วจึงนำไปล้างและอัดออกมาเป็นรูปถ่าย

ร้านอัดภาพจึงเคยมีอยู่แทบทุกอำเภอ โดยเฉพาะตามห้างสรรพสินค้า ตลาด และย่านชุมชน ลูกค้าต้องรอหลายชั่วโมงหรือหลายวันกว่าจะได้เห็นว่าภาพที่ถ่ายไว้ออกมาชัดหรือไม่

เมื่อกล้องดิจิทัลและโทรศัพท์มือถือสามารถบันทึกและเปิดดูภาพได้ทันที ความต้องการอัดภาพแบบเดิมจึงลดลง ร้านจำนวนมากต้องปิดกิจการหรือเปลี่ยนไปให้บริการถ่ายภาพติดบัตร พิมพ์ภาพดิจิทัล และงานกราฟิกแทน

4. ร้านเกมตู้หยอดเหรียญ

ในช่วงทศวรรษ 2530–2540 ร้านเกมตู้เป็นสถานที่ยอดนิยมของเด็กและวัยรุ่น มีทั้งเกมต่อสู้ เกมแข่งรถ เกมกีฬา และเกมยิง ซึ่งต้องหยอดเหรียญเพื่อเล่นในแต่ละครั้ง

ร้านประเภทนี้เคยพบได้ตามศูนย์การค้า ตลาด งานวัด และแหล่งชุมชน บางเกมได้รับความนิยมมากจนผู้เล่นต้องวางเหรียญต่อคิวรอเล่น

เมื่อเครื่องเล่นเกมภายในบ้าน เกมออนไลน์ และเกมมือถือพัฒนาขึ้น ร้านเกมตู้ขนาดเล็กจึงลดจำนวนลงมาก อย่างไรก็ตาม เกมอาร์เคดและตู้คีบตุ๊กตายังพบได้ในศูนย์รวมความบันเทิงหรือห้างสรรพสินค้าบางแห่ง

5. ร้านอินเทอร์เน็ตคาเฟ่

ช่วงปลายทศวรรษ 2540 ถึงต้นทศวรรษ 2550 ร้านอินเทอร์เน็ตหรือร้านเกมออนไลน์เป็นธุรกิจที่เฟื่องฟูอย่างมาก เพราะคนจำนวนมากยังไม่มีคอมพิวเตอร์หรืออินเทอร์เน็ตใช้ที่บ้าน

ผู้คนใช้บริการทั้งเล่นเกมออนไลน์ พิมพ์รายงาน ส่งอีเมล สนทนาผ่านโปรแกรมแชต และค้นหาข้อมูล โดยคิดค่าบริการเป็นรายชั่วโมง

เมื่ออินเทอร์เน็ตบ้านเข้าถึงง่ายขึ้น ประกอบกับสมาร์ตโฟนสามารถทำงานหลายอย่างแทนคอมพิวเตอร์ได้ ร้านอินเทอร์เน็ตจำนวนมากจึงทยอยปิดตัวลง ส่วนร้านที่ยังอยู่มักเน้นคอมพิวเตอร์ประสิทธิภาพสูงและการแข่งขันเกมมากกว่าให้บริการอินเทอร์เน็ตทั่วไป

6. บริการเช่าโทรศัพท์มือถือ

ในช่วงที่โทรศัพท์มือถือมีราคาสูงและยังไม่ใช่อุปกรณ์ที่ทุกคนเป็นเจ้าของ ตามสนามบิน สถานีขนส่ง โรงแรม และแหล่งท่องเที่ยวบางแห่งเคยมีบริการให้เช่าโทรศัพท์มือถือ

บริการนี้เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวและนักธุรกิจที่ต้องการใช้โทรศัพท์ระหว่างเดินทาง โดยอาจคิดค่าเช่าเป็นรายวันและเรียกเก็บค่าโทรศัพท์เพิ่มเติมตามการใช้งาน

เมื่อโทรศัพท์มือถือมีราคาถูกลง ซิมการ์ดหาซื้อได้ง่าย และผู้เดินทางส่วนใหญ่นำโทรศัพท์ส่วนตัวติดตัวมา บริการเช่ามือถือรูปแบบเดิมจึงหมดความจำเป็น ปัจจุบันบริการสำหรับนักท่องเที่ยวเปลี่ยนไปเน้นซิมท่องเที่ยว อุปกรณ์กระจายสัญญาณอินเทอร์เน็ต และ eSIM แทน

7. ร้านรับส่งแฟกซ์สาธารณะ

ก่อนการใช้อีเมลและระบบส่งเอกสารออนไลน์อย่างแพร่หลาย ร้านรับส่งแฟกซ์เป็นบริการสำคัญสำหรับการติดต่อธุรกิจ ส่งเอกสารราชการ สมัครงาน หรือส่งหลักฐานที่ต้องการความรวดเร็ว

ร้านประเภทนี้มักอยู่ใกล้หน่วยงานราชการ สถานศึกษา ร้านถ่ายเอกสาร หรือที่ทำการไปรษณีย์ โดยคิดค่าบริการตามจำนวนหน้าและปลายทางของเอกสาร

เมื่อผู้ใช้สามารถสแกนเอกสาร ส่งอีเมล หรือถ่ายภาพเอกสารด้วยโทรศัพท์แล้วส่งผ่านแอปพลิเคชันได้ บริการแฟกซ์สาธารณะจึงลดความสำคัญลงอย่างมาก แม้เครื่องแฟกซ์อาจยังถูกใช้ในบางองค์กรก็ตาม

8. ร้านล้างฟิล์มแบบครบวงจร

นอกจากร้านอัดภาพทั่วไปแล้ว ในอดีตยังมีร้านที่จำหน่ายฟิล์ม กล้องใช้แล้วทิ้ง อุปกรณ์ถ่ายภาพ และให้บริการล้างฟิล์มโดยเฉพาะ

ธุรกิจนี้เคยสร้างรายได้อย่างมากในยุคที่ทุกครอบครัวใช้กล้องฟิล์มบันทึกภาพงานแต่งงาน งานรับปริญญา วันเกิด และการเดินทางท่องเที่ยว

เมื่อเข้าสู่ยุคดิจิทัล ความต้องการใช้ฟิล์มลดลงอย่างรวดเร็ว ร้านจำนวนมากจึงต้องปิดกิจการ อย่างไรก็ตาม ร้านล้างฟิล์มไม่ได้หายไปทั้งหมด ปัจจุบันยังมีห้องแล็บเฉพาะทางให้บริการกลุ่มผู้ชื่นชอบกล้องฟิล์ม โดยมักล้างฟิล์มพร้อมสแกนเป็นไฟล์ดิจิทัลส่งให้ลูกค้า

9. ร้านขายเทปคาสเซ็ตและซีดีเพลง

ครั้งหนึ่งร้านขายเทปคาสเซ็ตและซีดีเพลงเป็นธุรกิจที่ได้รับความนิยมสูง ผู้ฟังต้องซื้ออัลบั้มของศิลปินเพื่อฟังเพลงโปรด และหลายคนยังสะสมปกอัลบั้ม สมุดเนื้อเพลง และของแถมที่มาพร้อมกับชุดเพลง

ร้านเหล่านี้พบได้ตามห้างสรรพสินค้า ตลาด และย่านการค้า บางร้านเปิดเพลงใหม่เพื่อดึงดูดลูกค้าและเป็นแหล่งรวมตัวของแฟนเพลงในยุคนั้น

เมื่อการดาวน์โหลดเพลงและบริการฟังเพลงออนไลน์ได้รับความนิยม ยอดขายสื่อบันทึกเสียงจึงลดลงอย่างต่อเนื่อง ร้านเพลงแบบเดิมส่วนใหญ่ทยอยเลิกกิจการ แต่ยังมีบางร้านจำหน่ายซีดีหรือแผ่นเสียงสำหรับนักสะสมและผู้ฟังเฉพาะกลุ่ม

10. ร้านเช่าเครื่องเล่นวิดีโอ VHS

ในช่วงที่เครื่องเล่นวิดีโอมีราคาสูง หลายครอบครัวยังไม่สามารถซื้อเครื่องไว้ใช้เองได้ จึงเคยมีบริการให้เช่าเครื่องเล่น VHS สำหรับชมภาพยนตร์ที่บ้าน งานเลี้ยง หรืองานเทศกาลต่าง ๆ

ลูกค้าสามารถเช่าเครื่องเล่นพร้อมม้วนวิดีโอ แล้วนำกลับมาคืนตามระยะเวลาที่ร้านกำหนด ธุรกิจนี้ได้รับความนิยมอยู่ช่วงหนึ่งควบคู่ไปกับร้านเช่าม้วนวิดีโอ

เมื่อเครื่องเล่นวิดีโอมีราคาถูกลง ผู้คนเริ่มซื้อไว้ใช้เอง ก่อนที่เทคโนโลยี VHS จะถูกแทนที่ด้วย VCD, DVD และบริการสตรีมมิง กิจการเช่าเครื่องเล่นวิดีโอจึงหายไปตามการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี

กิจการไม่ได้หายไปพร้อมกัน แต่เปลี่ยนตามพฤติกรรมผู้บริโภค

กิจการทั้ง 10 ประเภทเคยเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตคนไทยในแต่ละยุค หลายธุรกิจสร้างงานและรายได้ให้ผู้ประกอบการจำนวนมาก ขณะเดียวกันก็เป็นสถานที่พบปะและแหล่งความบันเทิงของคนในชุมชน

การเข้ามาของอินเทอร์เน็ต สมาร์ตโฟน และบริการดิจิทัลไม่ได้ทำให้ทุกกิจการหายไปในทันที แต่ทำให้ความต้องการของผู้บริโภคเปลี่ยนแปลง ร้านจำนวนมากจึงต้องปิดตัว ปรับรูปแบบบริการ หรือเปลี่ยนไปจับตลาดเฉพาะกลุ่ม

แม้วันนี้จะพบเห็นกิจการเหล่านี้ได้ยากกว่าเดิม แต่เรื่องราวของร้านเช่าวิดีโอ ร้านเกมตู้ ร้านเช่าการ์ตูน และร้านเทปเพลง ยังคงเป็นความทรงจำที่สะท้อนพัฒนาการทางเทคโนโลยี เศรษฐกิจ และสังคมไทยได้เป็นอย่างดี