10 ประเทศที่ “การุณยฆาต” ถูกกฎหมาย พร้อมเงื่อนไขสำคัญ และชาวต่างชาติสามารถขอได้หรือไม่?

การุณยฆาต (Euthanasia) คือการที่แพทย์เป็นผู้ดำเนินการให้ยาหรือสารที่ทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตตามคำขอของผู้ป่วยเอง ภายใต้เงื่อนไขทางกฎหมายและการแพทย์ที่เข้มงวด

ปัจจุบันมีหลายประเทศที่อนุญาตการุณยฆาตหรือระบบช่วยให้เสียชีวิตในรูปแบบต่าง ๆ แต่ ไม่ได้หมายความว่าใครก็สามารถเดินทางไปประเทศเหล่านี้แล้วขอรับบริการได้ทันที

 

1. 🇳🇱 เนเธอร์แลนด์

เนเธอร์แลนด์เป็นหนึ่งในประเทศแรก ๆ ที่มีกฎหมายรองรับการุณยฆาตอย่างชัดเจน

เงื่อนไขสำคัญ

- ผู้ป่วยต้องร้องขอด้วยตนเอง

- การตัดสินใจต้องสมัครใจและผ่านการพิจารณาอย่างรอบคอบ

- ต้องมีความทุกข์ทรมานอย่างรุนแรงและไม่มีแนวโน้มดีขึ้น

- ความทุกข์ต้องมีพื้นฐานทางการแพทย์

- แพทย์ต้องพิจารณาว่าไม่มีทางเลือกอื่นที่สมเหตุสมผล

- ต้องมีแพทย์อิสระอีกคนเข้าประเมิน

- แพทย์ต้องปฏิบัติตามเกณฑ์การดูแลตามกฎหมายทั้ง 6 ข้อ

ชาวต่างชาติ: ⚠️ ตามกฎหมายไม่ได้ห้ามโดยตรง แต่ในทางปฏิบัติ แทบไม่เกิดขึ้นกับผู้ที่ไม่ได้พำนักในประเทศ เพราะแพทย์ต้องรู้ประวัติการรักษาและประเมินอาการอย่างละเอียด กระบวนการอาจใช้เวลานาน และศูนย์ผู้เชี่ยวชาญของรัฐก็รับผู้ที่มีที่อยู่และแพทย์ประจำในเนเธอร์แลนด์เป็นหลัก

 

2. 🇧🇪 เบลเยียม

เบลเยียมอนุญาตการุณยฆาตภายใต้ระบบที่มีการควบคุมอย่างเข้มงวด

เงื่อนไขสำคัญ

- ผู้ป่วยต้องมีสติและสามารถตัดสินใจได้

- คำขอต้องสมัครใจ รอบคอบ ทำซ้ำ และไม่มีแรงกดดันจากผู้อื่น

- ต้องมีโรคหรือภาวะรุนแรงและรักษาไม่หาย

- อยู่ในสถานการณ์ทางการแพทย์ที่ไม่มีทางออก

- มีความทุกข์ทรมานอย่างต่อเนื่อง รุนแรง และไม่สามารถบรรเทาได้

ชาวต่างชาติ: ✅ เป็นไปได้ในทางกฎหมาย

กฎหมายเบลเยียมไม่ได้กำหนดว่าผู้ขอต้องเป็นพลเมืองหรือผู้พำนัก แต่ผู้ที่อาศัยอยู่ต่างประเทศต้องมี ความสัมพันธ์ด้านการรักษาที่ลึกซึ้งกับแพทย์ในเบลเยียม และต้องผ่านการตรวจสอบทางการแพทย์อย่างละเอียด จึงไม่ใช่ระบบที่เดินทางไปแล้วรับบริการได้ทันที

 

3. 🇱🇺 ลักเซมเบิร์ก

ลักเซมเบิร์กอนุญาตทั้ง euthanasia และ assisted suicide

เงื่อนไขหลัก

- ต้องเป็นผู้ใหญ่และมีความสามารถในการตัดสินใจ

- ต้องมีสติขณะร้องขอ

- คำขอต้องปราศจากแรงกดดัน

- มีโรคหรือภาวะรุนแรง รักษาไม่หาย และไม่มีแนวโน้มดีขึ้น

- มีความทุกข์ทรมานทางกายหรือจิตใจอย่างต่อเนื่องและทนไม่ได้

ชาวต่างชาติ: 🟡 กฎหมายไม่ได้กำหนดสัญชาติหรือถิ่นพำนักเป็นเงื่อนไขโดยตรง

แม้แต่ผู้ที่พำนักอยู่ต่างประเทศก็สามารถมีการจัดทำความประสงค์เกี่ยวกับช่วงท้ายของชีวิตได้ หากมีแพทย์ประจำในลักเซมเบิร์กที่ติดตามผู้ป่วยมาเป็นระยะเวลานานและต่อเนื่อง ดังนั้นในทางปฏิบัติจึงไม่ใช่บริการที่นักท่องเที่ยวสามารถบินเข้าไปขอได้ง่าย ๆ

 

4. 🇨🇦 แคนาดา

แคนาดาใช้ระบบที่เรียกว่า Medical Assistance in Dying (MAID) ซึ่งครอบคลุมทั้งการให้แพทย์ดำเนินการและการให้ผู้ป่วยเป็นผู้รับยาเองในบางกรณี

เงื่อนไขสำคัญ

- ต้องเป็นผู้ใหญ่และมีความสามารถในการตัดสินใจ

- ต้องร้องขอโดยสมัครใจ

- ต้องมีภาวะทางการแพทย์ที่ร้ายแรงและรักษาไม่หายตามเกณฑ์กฎหมาย

- ต้องได้รับข้อมูลเกี่ยวกับทางเลือกในการรักษาและการดูแลแบบประคับประคอง

- ต้องผ่านการประเมินและกระบวนการคุ้มครองตามกฎหมาย

ชาวต่างชาติ: ❌ ไม่ใช่ระบบสำหรับผู้ที่เดินทางเข้าแคนาดาเพื่อมาขอรับบริการโดยทั่วไป เนื่องจากระบบ MAID มีข้อกำหนดด้านสิทธิในการเข้าถึงบริการสุขภาพของแคนาดาและคุณสมบัติทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

 

5. 🇪🇸 สเปน

สเปนออกกฎหมายควบคุมการุณยฆาตในปี 2021

เงื่อนไขสำคัญ

- ต้องบรรลุนิติภาวะ

- มีความสามารถในการตัดสินใจ

- ต้องมีสัญชาติสเปน หรือเป็นผู้พำนักตามกฎหมาย หรือมีหลักฐานการพำนักในสเปนเกิน 12 เดือน

- ต้องได้รับข้อมูลเกี่ยวกับโรค ทางเลือกในการรักษา และการดูแลแบบประคับประคอง

- ต้องมีภาวะทางการแพทย์ร้ายแรงและรักษาไม่หายตามเกณฑ์ของกฎหมาย

ชาวต่างชาติ: 🟡 เป็นไปได้หากเข้าเกณฑ์การพำนัก แต่ไม่ใช่การเดินทางเข้าไปเพื่อรับบริการทันที เพราะกฎหมายกำหนดเรื่องสถานะและระยะเวลาการพำนักไว้ชัดเจน

 

6. 🇳🇿 นิวซีแลนด์

นิวซีแลนด์มีกฎหมาย End of Life Choice Act 2019 ซึ่งทำให้ assisted dying ถูกกฎหมายตั้งแต่ปี 2021

เงื่อนไขหลักโดยทั่วไป

- ต้องเป็นผู้ใหญ่

- ต้องมีความสามารถในการตัดสินใจ

- ต้องมีโรคระยะสุดท้ายตามเกณฑ์กฎหมาย

- ต้องมีอายุขัยเหลือไม่เกินระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด

- ต้องมีความทุกข์ทรมานที่ไม่สามารถยอมรับได้

- ต้องร้องขอโดยสมัครใจและไม่มีแรงกดดัน

ชาวต่างชาติ: ❌ ไม่ใช่ช่องทางสำหรับนักท่องเที่ยว โดยระบบกำหนดคุณสมบัติด้านสัญชาติ/สถานะการพำนักด้วย

 

7. 🇨🇴 โคลอมเบีย

โคลอมเบียมีระบบการุณยฆาตที่เกิดจากคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญและกฎระเบียบด้านสาธารณสุข

หลักสำคัญคือผู้ป่วยต้องให้ ความยินยอมอย่างเสรีและได้รับข้อมูลอย่างเพียงพอ และต้องมีภาวะเจ็บป่วยหรือการบาดเจ็บร้ายแรงที่ก่อให้เกิดความทุกข์ทรมานทางกายหรือจิตใจอย่างรุนแรง

ชาวต่างชาติ: ⚠️ ไม่ควรเข้าใจว่า “กฎหมายเปิดให้ Medical Tourism เพื่อการุณยฆาต” เพราะยังมีขั้นตอนประเมินโดยแพทย์และคณะกรรมการ รวมถึงข้อกำหนดทางการแพทย์ที่ต้องผ่าน

 

8. 🇪🇨 เอกวาดอร์

เอกวาดอร์เป็นประเทศที่น่าสนใจมาก เพราะการุณยฆาตได้รับการยอมรับผ่านคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ

หลักสำคัญคือการร้องขอต้องมาจากเจ้าตัวโดยสมัครใจและมีข้อมูลเพียงพอ และเกี่ยวข้องกับภาวะเจ็บป่วยรุนแรงที่ก่อให้เกิดความทุกข์ทรมานอย่างรุนแรง

ชาวต่างชาติ: ⚠️ ไม่ควรตีความว่าการที่การุณยฆาตถูกกฎหมายหมายความว่านักท่องเที่ยวสามารถเดินทางเข้าไปขอรับบริการได้โดยอัตโนมัติ เพราะยังต้องผ่านกระบวนการทางการแพทย์และกฎหมายของประเทศ

 

9. 🇵🇹 โปรตุเกส

โปรตุเกสมีกฎหมายเกี่ยวกับ medically assisted death ซึ่งครอบคลุมทั้ง assisted suicide และ euthanasia ในกรณีที่เข้าเงื่อนไข

กฎหมายกำหนดว่าผู้ร้องขอต้องเป็นผู้ใหญ่ มีความประสงค์ที่เป็นอิสระ จริงจัง และยืนยันซ้ำ รวมถึงต้องมีภาวะเจ็บป่วยร้ายแรงและรักษาไม่หาย หรือการบาดเจ็บถาวรที่รุนแรงมาก และมีความทุกข์ทรมานอย่างรุนแรง

ชาวต่างชาติ: ❌ ไม่ใช่สำหรับนักท่องเที่ยว เพราะกฎหมายกำหนดให้ผู้ยื่นคำขอต้องเป็น พลเมืองโปรตุเกสหรือผู้พำนักโดยชอบด้วยกฎหมายในประเทศ

 

10. 🇦🇺 ออสเตรเลีย

ออสเตรเลียใช้ระบบที่เรียกว่า Voluntary Assisted Dying (VAD) โดยมีกฎหมายในระดับรัฐ/เขตปกครอง และไม่ได้เป็นระบบเดียวกันทั้งประเทศ

โดยทั่วไปจะกำหนดคุณสมบัติเกี่ยวกับ

- อายุ

- ความสามารถในการตัดสินใจ

- โรคหรือภาวะที่รุนแรงและรักษาไม่หาย

- ความทุกข์ทรมาน

- การคาดการณ์ระยะเวลาที่เหลือของชีวิต

- การพำนักในรัฐหรือเขตนั้นตามระยะเวลาที่กำหนด

ชาวต่างชาติ: ❌ โดยทั่วไปไม่ใช่บริการสำหรับนักท่องเที่ยว เพราะมีเงื่อนไขเรื่องการพำนักในรัฐ/เขตที่ยื่นคำขอ

 

⚠️ ประเด็นที่สำคัญที่สุด

“ถูกกฎหมาย” ≠ “ชาวต่างชาติบินไปใช้บริการได้”

แม้บางประเทศจะไม่ได้เขียนว่าต้องเป็นพลเมือง แต่ผู้ป่วยยังต้องมีแพทย์ประจำ มีประวัติการรักษา ผ่านการประเมินหลายขั้นตอน และต้องพิสูจน์ว่าตรงตามเกณฑ์ทางการแพทย์

ตัวอย่างชัดเจนคือ เบลเยียม ซึ่งกฎหมายไม่ได้กำหนดสัญชาติหรือถิ่นพำนักสำหรับคำขอปัจจุบัน แต่ผู้พำนักต่างประเทศต้องมีความสัมพันธ์ด้านการรักษากับแพทย์ในเบลเยียมอย่างจริงจัง และกระบวนการอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน

ดังนั้น ไม่มีประเทศใดใน 10 ประเทศนี้ที่เป็นลักษณะ “ซื้อตั๋วเครื่องบินไปถึงแล้วสมัครการุณยฆาตได้ทันที”

 

«หมายเหตุ: สวิตเซอร์แลนด์มักถูกพูดถึงในหัวข้อนี้ แต่ต้องแยกออกจาก 10 ประเทศข้างต้น เพราะสวิตเซอร์แลนด์ ไม่ได้ทำให้ euthanasia ถูกกฎหมายแบบที่แพทย์เป็นผู้ให้ยาจบชีวิต แต่อนุญาต assisted suicide ภายใต้เงื่อนไขของกฎหมาย ซึ่งเป็นคนละรูปแบบกัน»