ทำไมผิวถึงคันยิบๆ เวลาเจออากาศหนาวและแห้ง

อากาศหนาวทำผิวคันยิบๆ ได้อย่างไร ยิ่งเกาทำไมยิ่งคัน

ช่วงที่อากาศเริ่มเปลี่ยน หรือเวลาไปเจออากาศหนาวๆ แห้งๆ เชื่อว่าหลายคนน่าจะเคยเจอปัญหาเดียวกัน คืออาการคันยิบๆ ตามตัว บางคนเป็นที่แขนขา บางคนเป็นที่หลัง ยิ่งเกายิ่งมัน ยิ่งเกายิ่งคันจนเป็นรอยแดง

ไม่ใช่แค่คนผิวแพ้ง่ายเท่านั้นที่จะเป็น บางทีคนผิวปกติก็ไม่รอดเหมือนกัน แล้วทำไมอากาศแบบนี้ถึงทำให้ผิวเราประท้วงได้ขนาดนี้?

เมื่ออากาศแห้ง เกราะป้องกันผิวก็เสียความชุ่มชื้นง่ายขึ้น

เมื่อเราอยู่ในสภาพอากาศที่มีความชื้นต่ำ ไม่ว่าจะเป็นอากาศหนาว ลมแห้ง หรือห้องแอร์ ผิวชั้นนอกจะสูญเสียความชุ่มชื้นได้ง่ายขึ้น น้ำมันตามธรรมชาติที่ช่วยปกป้องและกักเก็บน้ำในผิวก็อาจทำงานได้ไม่เต็มที่

ผลที่ตามมาคือผิวเริ่มตึง หยาบ เป็นขุย หรือแตกร้าวเล็กๆ จนไวต่อการระคายเคืองมากกว่าเดิม นั่นแหละคือจุดเริ่มต้นของอาการคันที่หลายคนเจอ

เมื่อคันแล้วเราเผลอเกา การเสียดสีจากเล็บก็ยิ่งทำร้ายผิวชั้นนอก ทำให้เกิดวงจร “ยิ่งเกา ยิ่งระคายเคือง และยิ่งคัน” บางคนจึงมีทั้งรอยแดง รอยถลอก หรือแสบผิวตามมา

น้ำร้อนอาจสบายตัว แต่ผิวอาจไม่สบายด้วย

คนที่ชอบอยู่ในห้องแอร์นานๆ หรือทำงานในออฟฟิศอาจรู้สึกว่าการอาบน้ำอุ่นจัดคือสวรรค์ โดยเฉพาะหลังจากเจออากาศหนาวมาทั้งวัน แต่ในความเป็นจริง น้ำที่ร้อนเกินไปและการอาบน้ำนานสามารถชะล้างน้ำมันธรรมชาติที่เคลือบผิวออกไปได้

ยิ่งอาบนาน ผิวยิ่งเสียความชุ่มชื้น พอออกจากห้องน้ำมาเจออากาศแห้งๆ อีก คราวนี้ผิวก็ยิ่งแห้งคูณสอง

ทางที่ดีกว่าคือใช้น้ำอุ่นพอดี ไม่ร้อนจัด อาบให้สั้นลง และหลีกเลี่ยงการขัดหรือถูผิวแรงๆ เพราะพฤติกรรมเหล่านี้อาจรบกวนเกราะป้องกันผิวเพิ่มเติม

ทาครีมตอนไหนก็มีผล

บางคนเลือกแก้ด้วยการโบกครีมหนาๆ ซึ่งอาจช่วยได้ แต่การเลือกผลิตภัณฑ์และเวลาที่ทาก็สำคัญไม่แพ้กัน

หลังอาบน้ำให้ซับตัวเบาๆ โดยปล่อยให้ผิวยังหมาดอยู่เล็กน้อย แล้วทามอยส์เจอไรเซอร์ทันที วิธีนี้ไม่ได้ทำให้ผิว “ดูดซับครีม” มากขึ้นโดยตรง แต่ช่วยให้ผลิตภัณฑ์เคลือบและกักเก็บน้ำที่ยังอยู่บนผิวเอาไว้ได้ดีขึ้น

หากผิวแห้งมาก ครีมหรือขี้ผึ้งที่มีเนื้อเข้มข้นมักกักเก็บความชุ่มชื้นได้นานกว่าโลชั่นเนื้อบาง ส่วนคนที่ผิวระคายเคืองง่ายควรลองเลือกสูตรอ่อนโยนและไม่มีน้ำหอม เพราะน้ำหอมหรือส่วนผสมบางชนิดอาจทำให้คันกว่าเดิมได้

เสื้ออุ่นๆ ก็อาจเป็นตัวกระตุ้น

เรื่องชุดที่ใส่ก็มีส่วนนะ เสื้อไหมพรมหรือเสื้อผ้าขนสัตว์ที่ดูอุ่นๆ บางครั้งอาจกระตุ้นอาการคัน โดยเฉพาะเมื่อใส่ติดกับผิวโดยตรง

พอผิวแห้งไปเจอกับเส้นใยที่หยาบหรือระคายเคือง บวกกับการเสียดสีจากเสื้อผ้า อาการคันก็อาจชัดขึ้น ลองเปลี่ยนชั้นที่สัมผัสผิวเป็นผ้าคอตตอนเนื้อนุ่มและไม่รัดแน่น หรือใส่เสื้อคอตตอนคั่นไว้ก่อนสวมเสื้อขนสัตว์ ก็อาจช่วยลดการระคายเคืองได้

ดื่มน้ำช่วยได้แค่ไหน

เรื่องการดื่มน้ำก็มักถูกพูดถึงบ่อย การดื่มน้ำให้เพียงพอเป็นเรื่องสำคัญต่อสุขภาพโดยรวม โดยเฉพาะเมื่อร่างกายมีภาวะขาดน้ำ แต่ผิวแห้งในช่วงอากาศหนาวไม่ได้หมายความว่าร่างกายขาดน้ำเสมอไป

ดังนั้น การดื่มน้ำเพิ่มเพียงอย่างเดียวอาจไม่ทำให้อาการผิวแห้งคันหายทันที สิ่งที่ตรงจุดกว่าคือการลดปัจจัยที่ทำลายเกราะป้องกันผิว ร่วมกับการทามอยส์เจอไรเซอร์อย่างสม่ำเสมอ

หากอากาศภายในห้องแห้งมาก เครื่องเพิ่มความชื้นอาจช่วยได้ แต่ควรดูแลและทำความสะอาดเครื่องตามคำแนะนำของผู้ผลิต เพื่อไม่ให้กลายเป็นแหล่งสะสมของเชื้อราและแบคทีเรีย

คันแบบไหนอาจไม่ใช่แค่ผิวแห้ง

อาการคันจากผิวแห้งทั่วไปมักมาพร้อมผิวตึง หยาบ ลอก หรือเป็นขุย แต่ถ้าโดนความเย็นแล้วเกิดผื่นนูนคล้ายลมพิษ บวม หรือมีอาการเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว อาจเป็นปฏิกิริยาต่อความเย็น ไม่ใช่ผิวแห้งธรรมดา

หากอาการคันรุนแรง เป็นทั่วตัว รบกวนชีวิตประจำวัน เกิดซ้ำบ่อย มีผื่นหรือก้อนบวมใหม่ หรือดูแลเบื้องต้นแล้วยังไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุ เพราะอาการคันสามารถเกิดได้จากโรคผิวหนังและภาวะอื่นๆ หลายอย่าง

ส่วนใครที่มีอาการบวมบริเวณริมฝีปาก ลิ้น หรือคอ หายใจไม่สะดวก หน้ามืด หรือรู้สึกว่าจะเป็นลมหลังสัมผัสความเย็น ควรไปโรงพยาบาลทันที

เรื่องผิวคันตอนอากาศหนาวและแห้งอาจไม่ใช่เรื่องคอขาดบาดตายสำหรับคนส่วนใหญ่ แต่ความรำคาญใจนั้นมีอยู่จริง ลองเริ่มจากใช้น้ำอุ่นพอดี อาบน้ำให้สั้น ทาครีมขณะผิวยังหมาด และหลีกเลี่ยงเสื้อผ้าที่ระคายเคืองผิว เพียงเท่านี้ก็อาจช่วยให้ผิวประท้วงเราน้อยลงได้เยอะเลย

SOURCES:

• American Academy of Dermatology Association
• Mayo Clinic
• National Health Service (NHS)

REFERENCES:

• Dermatologists’ top tips for relieving dry skin — AAD
• Dry skin: Symptoms and causes — Mayo Clinic
• Cold urticaria: Symptoms and causes — Mayo Clinic
• Itchy skin — NHS