ข้อผิดพลาดครั้งใหญ่ของ NASA เผลอขาย "ประวัติศาสตร์โลก" ในราคาแค่สามหมื่น!

มองเผิน ๆ มันเป็นเพียงถุงผ้าสีขาวเก่า ๆ 

มีรอยเปื้อนและซิปทองเหลือง พร้อมคำว่า “LUNAR SAMPLE RETURN” พิมพ์อยู่ด้านหน้า

แต่ถุงใบนี้เคยเดินทางไปกับยานอะพอลโล 11 และถูกใช้เก็บตัวอย่างดินกับหินชุดแรกที่มนุษย์หยิบขึ้นมาจากพื้นผิวดวงจันทร์ ก่อนจะถูกขายต่อในราคาถึง 1.8125 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นเงินไทยราว 60 ล้านบาท 

ถุงธรรมดาที่นีล อาร์มสตรองใช้บนดวงจันทร์

หลังนีล อาร์มสตรองก้าวลงจากยานและกลายเป็นมนุษย์คนแรกที่เหยียบดวงจันทร์ เขารีบเก็บดินและก้อนหินจำนวนหนึ่งไว้เป็น “ตัวอย่างฉุกเฉิน”

แผนของ NASA คือ ต่อให้เกิดเหตุผิดปกติจนต้องยุติการเดินบนดวงจันทร์ก่อนกำหนด นักบินอวกาศก็ยังนำตัวอย่างกลับมาศึกษาบนโลกได้ ถุงใบนี้จึงถูกใช้รองรับตัวอย่างจากบริเวณทะเลแห่งความสงบ ก่อนเดินทางกลับโลกพร้อมภารกิจอะพอลโล 11 

ของสำคัญระดับประวัติศาสตร์หายไปไหน?

หลังภารกิจจบลง ถุงกลับไม่ได้ถูกเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์อย่างรัดกุม แต่ไปปะปนอยู่ในทรัพย์สินของอดีตผู้ดูแลพิพิธภัณฑ์อวกาศในรัฐแคนซัส ซึ่งภายหลังถูกดำเนินคดีฐานขโมยและขายวัตถุเกี่ยวกับอวกาศ

ทรัพย์สินของเขาถูกยึดเพื่อนำออกขายทอดตลาด แต่เกิดความผิดพลาดด้านบัญชี ทำให้ถุงจากอะพอลโล 11 ถูกระบุข้อมูลไม่ชัด และถูกเข้าใจว่าเป็นเพียงอุปกรณ์อวกาศเก่าอีกชิ้นหนึ่ง

ไม่มีใครสนใจ จนต้องลดเหลือแค่ 995 ดอลลาร์

ก่อนจะมีคนซื้อ ถุงใบนี้เคยถูกนำออกประมูลถึงสามครั้งในราคาเริ่มต้นประมาณ 42,500 ดอลลาร์ แต่ไม่มีใครเสนอราคา

สุดท้ายในเดือนกุมภาพันธ์ 2015 ทนายความหญิงชื่อ แนนซี ลี คาร์ลสัน ซื้อไปในราคาเพียง 995 ดอลลาร์ หรือราว 30,000-33,000 บาทตามค่าเงินในเวลานั้น เธอเองก็ยังไม่รู้ว่าของที่ได้มานั้นสำคัญเพียงใด 

ส่งไปตรวจฝุ่น แต่ NASA กลับไม่ยอมคืน

ประมาณหกเดือนต่อมา แนนซีส่งถุงไปให้ NASA ตรวจสอบว่ารอยดำบนผ้ามีฝุ่นดวงจันทร์หลงเหลืออยู่จริงหรือไม่

ผลตรวจทำให้ทุกคนตกใจ เพราะ NASA พบอนุภาคจากดวงจันทร์ และยืนยันได้ว่ามันคือถุงจากภารกิจอะพอลโล 11 จริง หน่วยงานจึงไม่ยอมส่งคืน โดยมองว่าเป็นทรัพย์สินของรัฐบาลที่ไม่ควรถูกขายให้เอกชน 

จากของราคาสามหมื่น กลายเป็นคดีสู้กับ NASA

แนนซีโต้แย้งว่าเธอซื้อถุงมาจากการประมูลของรัฐบาลอย่างถูกต้อง และไม่ควรต้องเสียของไปเพราะความผิดพลาดของเจ้าหน้าที่

คดีขึ้นสู่ศาล ก่อนที่ผู้พิพากษาจะตัดสินว่า การขายทอดตลาดมีผลตามกฎหมาย และรัฐบาลไม่มีเหตุผลเพียงพอที่จะยึดถุงคืน NASA จึงต้องส่งมันกลับให้เจ้าของคนใหม่ 

วันประมูลที่ราคาพุ่งเกือบ 2,000 เท่า

วันที่ 20 กรกฎาคม 2017 ซึ่งตรงกับวันครบรอบ 48 ปีของการลงจอดบนดวงจันทร์ Sotheby’s นำถุงใบนี้ออกประมูลที่นครนิวยอร์ก

ราคาสุดท้ายหยุดอยู่ที่ 1,812,500 ดอลลาร์ รวมค่าธรรมเนียมผู้ซื้อ จากของที่ซื้อมาราคา 995 ดอลลาร์ มูลค่าจึงเพิ่มขึ้นมากกว่าหนึ่งพันแปดร้อยเท่าภายในเวลาเพียงสองปี 

สิ่งที่แพงไม่ใช่ถุง แต่คือฝุ่นและประวัติศาสตร์

ถุงใบนี้ไม่ได้มีดินดวงจันทร์ก้อนใหญ่อยู่ข้างในแล้ว เหลือเพียงร่องรอยฝุ่นขนาดเล็กที่ติดอยู่ตามเส้นใยผ้า แต่สิ่งที่ทำให้ราคาพุ่งสูง คือมันเป็นหนึ่งในวัตถุเพียงไม่กี่ชิ้นจากภารกิจอะพอลโล 11 ที่เอกชนสามารถครอบครองได้อย่างถูกกฎหมาย

อุปกรณ์สำคัญส่วนใหญ่จากภารกิจประวัติศาสตร์นี้ถูกเก็บไว้ในคอลเลกชันแห่งชาติของสหรัฐฯ จึงแทบไม่มีโอกาสหลุดออกสู่ตลาดประมูลทั่วไป 

จากของที่เกือบถูกลืม สู่สมบัติจากนอกโลก

ความผิดพลาดเพียงบรรทัดเดียวในบัญชีทรัพย์สิน ทำให้หญิงคนหนึ่งซื้อประวัติศาสตร์การสำรวจอวกาศได้ในราคาพอ ๆ กับโทรศัพท์หนึ่งเครื่อง ก่อนขายต่อในราคาที่ซื้อบ้านหรูได้หลายหลัง

บางครั้งของที่ดูเหมือนถุงเปื้อนฝุ่น ก็อาจเป็นสิ่งที่เคยอยู่ในมือของมนุษย์คนแรกบนดวงจันทร์และนั่นคือมูลค่าที่ไม่มีป้ายราคาธรรมดาใดอธิบายได้