ประเทศไหนเปิดก๊อกแล้วดื่มได้เลย

คำว่า “น้ำประปาดื่มได้” ไม่ได้หมายความว่าน้ำจากทุกก๊อกในประเทศนั้นจะปลอดภัยเหมือนกันทั้งหมด เพราะคุณภาพน้ำขึ้นอยู่กับทั้งระบบผลิตน้ำ ท่อส่งภายในเมือง ท่อของอาคาร และถังพักน้ำในบ้านหรือโรงแรม อย่างไรก็ตาม มีหลายประเทศที่ประชาชนสามารถเปิดก๊อกแล้วดื่มได้เป็นเรื่องปกติ โดยไม่ต้องต้มและไม่จำเป็นต้องใช้เครื่องกรอง

กลุ่มที่ขึ้นชื่อเรื่องน้ำประปาคุณภาพดีมาก ได้แก่ ประเทศแถบยุโรปเหนือ เช่น นอร์เวย์ สวีเดน ฟินแลนด์ เดนมาร์ก และไอซ์แลนด์ ประเทศเหล่านี้มีแหล่งน้ำธรรมชาติค่อนข้างสะอาด ระบบบำบัดได้มาตรฐาน และมีการตรวจคุณภาพอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะไอซ์แลนด์ที่น้ำประปาส่วนใหญ่มาจากน้ำใต้ดินและธารน้ำแข็ง รสชาติของน้ำอาจแตกต่างจากน้ำขวด แต่โดยทั่วไปสามารถดื่มได้โดยตรง

ยุโรปตะวันตกและยุโรปกลางก็เป็นพื้นที่ที่น้ำประปาส่วนใหญ่ดื่มได้ เช่น สหราชอาณาจักร ไอร์แลนด์ ฝรั่งเศส เยอรมนี เนเธอร์แลนด์ เบลเยียม ลักเซมเบิร์ก สวิตเซอร์แลนด์ ออสเตรีย และลิกเตนสไตน์ หลายเมืองมีจุดเติมน้ำดื่มสาธารณะ และร้านอาหารบางแห่งสามารถขอน้ำจากก๊อกได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

สวิตเซอร์แลนด์เป็นหนึ่งในประเทศที่คนท้องถิ่นนิยมดื่มน้ำประปามาก น้ำจำนวนหนึ่งมาจากน้ำพุและน้ำใต้ดิน บางเมืองมีน้ำพุสาธารณะตั้งอยู่ตามถนน แต่ต้องดูป้ายให้ดี หากมีข้อความเตือนว่าไม่ใช่น้ำดื่มก็ไม่ควรนำมาดื่ม แม้น้ำจะดูใสก็ตาม

ประเทศในยุโรปตอนใต้ เช่น อิตาลี สเปน โปรตุเกส กรีซ และมอลตา โดยทั่วไปน้ำประปาที่ผ่านระบบส่วนกลางอยู่ภายใต้มาตรฐานน้ำดื่มเช่นกัน แต่บางพื้นที่อาจมีรสคลอรีนสูง มีแร่ธาตุมาก หรือมีความเค็มจนคนท้องถิ่นเลือกซื้อน้ำขวด โดยเฉพาะเกาะขนาดเล็ก พื้นที่ชายฝั่ง และเมืองที่ต้องผลิตน้ำจากน้ำทะเล

ดังนั้นคำว่า “ดื่มได้” กับ “รสชาติดี” จึงเป็นคนละเรื่อง น้ำที่มีกลิ่นคลอรีนอ่อนๆ ไม่ได้แปลว่าสกปรก กลิ่นดังกล่าวมักมาจากสารฆ่าเชื้อที่ใช้ควบคุมจุลินทรีย์ในระบบประปา การพักน้ำไว้ในเหยือกที่สะอาดสักระยะหรือแช่เย็นอาจช่วยให้กลิ่นลดลงได้

ประเทศในยุโรปตะวันออกหลายแห่ง เช่น โปแลนด์ เช็ก สโลวาเกีย สโลวีเนีย เอสโตเนีย ลัตเวีย และลิทัวเนีย น้ำประปาในเมืองใหญ่ส่วนมากดื่มได้ แต่ในอาคารเก่า หมู่บ้านห่างไกล หรือพื้นที่ที่ใช้น้ำบาดาลส่วนตัว ควรตรวจข้อมูลเฉพาะแห่งก่อน ส่วนบางประเทศอาจมีคุณภาพแตกต่างกันมากระหว่างเมือง จึงไม่ควรตัดสินจากชื่อประเทศเพียงอย่างเดียว

ในทวีปอเมริกาเหนือ น้ำประปาในแคนาดาและสหรัฐอเมริกาส่วนใหญ่ดื่มได้ โดยเฉพาะน้ำจากระบบสาธารณะที่อยู่ภายใต้การตรวจสอบ อย่างไรก็ตาม ระบบประปาขนาดเล็ก เขตชนบท อาคารเก่า และชุมชนบางแห่งอาจพบปัญหาท่อเสื่อม โลหะหนัก หรือการปนเปื้อนชั่วคราวได้

เมื่อเกิดเหตุผิดปกติ หน่วยงานท้องถิ่นอาจออกประกาศให้ต้มน้ำก่อนดื่ม ผู้เดินทางจึงควรสนใจประกาศของเมืองหรือโรงแรม ไม่ควรคิดว่าชื่อเสียงโดยรวมของประเทศรับประกันความปลอดภัยของน้ำทุกก๊อกตลอดเวลา หากเห็นประกาศห้ามดื่มหรือให้ต้มน้ำ ต้องปฏิบัติตามทันที

ในโอเชียเนีย ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์มีระบบน้ำประปาที่โดยทั่วไปดื่มได้ เมืองใหญ่มีการตรวจควบคุมคุณภาพอย่างต่อเนื่อง แต่บ้านในพื้นที่ห่างไกลอาจใช้น้ำฝน น้ำจากบ่อ หรือระบบส่วนตัว ซึ่งไม่ได้หมายความว่าจะมีคุณภาพแบบเดียวกับน้ำประปาของเมือง ก่อนดื่มจึงควรถามเจ้าของที่พักว่าน้ำนั้นมาจากระบบใด

ในเอเชีย ประเทศที่นักเดินทางมักสามารถดื่มน้ำประปาได้โดยตรงคือญี่ปุ่น สิงคโปร์ และเกาหลีใต้ น้ำประปาในเมืองใหญ่ของประเทศเหล่านี้ผ่านกระบวนการควบคุมคุณภาพสำหรับการบริโภค คนท้องถิ่นจำนวนมากใช้ดื่ม ทำอาหาร และทำน้ำแข็งตามปกติ

ญี่ปุ่นสามารถดื่มน้ำจากก๊อกได้ในเมืองและชุมชนส่วนใหญ่ ก๊อกในสวนสาธารณะ สถานีรถไฟ และที่พักมักเชื่อมกับระบบน้ำดื่ม แต่ก๊อกบางประเภท เช่น ก๊อกสำหรับทำความสะอาด ก๊อกในห้องน้ำบางแห่ง หรือก๊อกที่ระบุว่าไม่ใช่น้ำดื่ม ไม่ควรนำมาดื่มโดยเดาจากความใสของน้ำ

สิงคโปร์มีพื้นที่ขนาดเล็กและควบคุมระบบน้ำได้ค่อนข้างทั่วถึง น้ำประปาสามารถดื่มได้โดยตรง แต่ในอาคารที่มีถังพักหรือท่อภายในไม่ได้รับการดูแล น้ำอาจมีกลิ่นหรือสีผิดปกติได้เหมือนประเทศอื่น หากเปิดก๊อกแล้วพบน้ำขุ่น สีสนิม หรือกลิ่นแปลกมาก ควรหยุดใช้และแจ้งผู้ดูแลอาคาร

ไต้หวันและฮ่องกงมีน้ำที่ออกจากโรงผลิตอยู่ภายใต้มาตรฐานสำหรับการบริโภค แต่ผู้คนจำนวนไม่น้อยยังต้มหรือกรองก่อนดื่ม เนื่องจากกังวลเรื่องท่อภายในอาคารและถังพักน้ำ โดยเฉพาะอาคารเก่า การถามคนในพื้นที่จึงมีประโยชน์มากกว่าการดูเฉพาะคุณภาพน้ำที่ออกจากโรงผลิต

สำหรับประเทศไทย น้ำประปาที่ผลิตโดยหน่วยงานประปาผ่านกระบวนการปรับปรุงคุณภาพและฆ่าเชื้อ แต่การดื่มตรงจากก๊อกยังต้องพิจารณาสภาพท่อ ถังพักน้ำ และระบบภายในอาคาร น้ำอาจสะอาดเมื่อออกจากโรงผลิต แต่คุณภาพเปลี่ยนแปลงได้ระหว่างทาง บ้านที่มีถังเก็บน้ำไม่ได้ล้างเป็นเวลานานหรือมีท่อเก่าไม่ควรนำน้ำมาดื่มทันทีโดยไม่ตรวจสอบ

ประเทศในเอเชียใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตะวันออกกลาง แอฟริกา และลาตินอเมริกาหลายแห่งมีความแตกต่างของระบบน้ำสูงมาก เมืองหลวงอาจมีระบบบำบัดที่ดี ขณะที่พื้นที่รอบนอกอาจใช้น้ำคนละแหล่ง นักเดินทางจึงไม่ควรใช้วิธีจำเป็นรายทวีปว่า “ดื่มได้” หรือ “ดื่มไม่ได้” เพราะแม้แต่ประเทศเดียวกัน คุณภาพน้ำของโรงแรมสองแห่งก็อาจต่างกัน

วิธีตรวจสอบที่ใช้ได้จริงคือถามที่พักว่า Tap water is safe to drink หรือไม่ และถามต่อว่าน้ำจากก๊อกเชื่อมตรงกับระบบประปาหรือผ่านถังเก็บ หากเจ้าหน้าที่ตอบไม่ชัดเจน ให้ใช้น้ำขวดที่ฝาปิดสนิทหรือน้ำที่ผ่านการต้มแทน โดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ

อย่าดูความปลอดภัยจากสีและกลิ่นเพียงอย่างเดียว น้ำใสอาจมีเชื้อโรคหรือสารปนเปื้อนที่มองไม่เห็น ขณะเดียวกันน้ำที่มีกลิ่นคลอรีนเล็กน้อยอาจยังอยู่ในเกณฑ์ปลอดภัย การต้มช่วยฆ่าเชื้อโรคจำนวนมากได้ แต่ไม่ได้กำจัดเกลือ โลหะหนัก หรือสารเคมีทุกชนิด หากสงสัยเรื่องสารปนเปื้อน การใช้แหล่งน้ำที่ได้รับการยืนยันว่าปลอดภัยเหมาะกว่าการต้มอย่างเดียว

อีกจุดที่มักถูกลืมคือ น้ำแข็ง เครื่องทำน้ำแข็ง และน้ำสำหรับแปรงฟัน หากพื้นที่นั้นไม่แนะนำให้ดื่มน้ำประปา ก็ควรหลีกเลี่ยงน้ำแข็งที่ไม่ทราบแหล่ง ใช้น้ำสะอาดแปรงฟัน และระวังเครื่องดื่มที่ผสมน้ำดิบด้วย ส่วนกาแฟหรือชาร้อนจะปลอดภัยเพียงใดขึ้นอยู่กับว่าน้ำถูกต้มถึงอุณหภูมิที่เหมาะสมจริงหรือไม่

รายชื่อประเทศจึงเป็นเพียงจุดเริ่มต้น กลุ่มที่โดยทั่วไปเปิดก๊อกดื่มได้ ได้แก่ ประเทศนอร์ดิก ยุโรปตะวันตกหลายประเทศ แคนาดา สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ ญี่ปุ่น สิงคโปร์ และเกาหลีใต้ แต่ก่อนดื่มควรดูสถานที่จริง สภาพอาคาร และประกาศล่าสุดของท้องถิ่นเสมอ เพราะสิ่งที่รับรองว่าเป็นน้ำดื่มคือระบบที่ได้รับการดูแล ไม่ใช่เพียงชื่อประเทศบนแผนที่