สโลวาเกียหรือสโลวีเนีย จดหมายยังส่งผิดประเทศ

ชื่อประเทศที่คล้ายกันอาจทำให้นักท่องเที่ยวสับสนได้บ้าง แต่กรณีของสโลวาเกียกับสโลวีเนียนั้นไปไกลกว่าการออกเสียงผิด เพราะเคยมีทั้งจดหมาย เอกสาร และพัสดุถูกส่งไปผิดประเทศ จนเกิดเรื่องเล่าว่าเจ้าหน้าที่สถานทูตของทั้งสองชาติจะนัดพบกันเดือนละครั้ง เพื่อนำจดหมายที่ส่งผิดมาแลกกัน

เรื่องนี้ฟังดูน่ารักและสมจริงมาก จึงถูกแชร์ต่อกันมาหลายปี แต่รายละเอียดที่ว่า “สถานทูตทุกแห่งนัดแลกจดหมายกันทุกเดือน” ไม่ได้เป็นธรรมเนียมทางการ และไม่ได้เกิดขึ้นเหมือนกันทั่วโลก

ต้นตอของเรื่องน่าจะมาจากเหตุการณ์ที่เคยเกิดขึ้นจริงในบางเมือง เจ้าหน้าที่สถานทูตได้รับจดหมายของอีกประเทศอยู่เป็นระยะ จึงรวบรวมแล้วส่งต่อหรือแลกคืนกันตามความเหมาะสม เคยมีนักการทูตสโลวีเนียรายหนึ่งเล่าว่า เจ้าหน้าที่ของเขาพบกับเจ้าหน้าที่สถานทูตสโลวาเกียอย่างน้อยเดือนละครั้งเพื่อแลกจดหมายที่ส่งผิด แต่ไม่มีการเปิดเผยชัดเจนว่าเป็นเมืองใด

เมื่อเรื่องเล่านี้ถูกส่งต่อ รายละเอียดค่อย ๆ เปลี่ยนจากเหตุการณ์เฉพาะแห่ง กลายเป็นกิจวัตรของสถานทูตทั้งสองประเทศทั่วโลก บางข้อความระบุชัดว่าเกิดในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ทั้งที่เจ้าหน้าที่ของสถานทูตสโลวาเกียและสโลวีเนียในกรุงวอชิงตันเคยปฏิเสธว่าไม่ได้มีการนัดแลกจดหมายกันทุกเดือนตามที่ลือกัน

อย่างไรก็ตาม พวกเขายอมรับว่าความสับสนเรื่องชื่อประเทศเกิดขึ้นจริง และในบางเมืองก็เคยมีจดหมายส่งผิดมาถึงสถานทูตจริงเช่นกัน เรื่องเล่าจึงไม่ใช่เรื่องแต่งทั้งหมด เพียงแต่ถูกขยายให้ดูเป็นกิจกรรมประจำที่มีแบบแผนกว่าความเป็นจริง

สาเหตุที่คนสับสนไม่ใช่แค่เพราะชื่อภาษาอังกฤษว่า Slovakia และ Slovenia ขึ้นต้นด้วยตัวอักษรชุดเดียวกัน ทั้งสองประเทศยังตั้งอยู่ในยุโรปกลาง มีประชากรไม่มาก ใช้ภาษากลุ่มสลาวิก และใช้ธงสามสีแดง ขาว น้ำเงินที่มองผ่าน ๆ แล้วคล้ายกันอีกด้วย

แม้แต่ชื่อประเทศในภาษาของตัวเองก็ยังไม่ได้ช่วยให้แยกง่ายขึ้นมากนัก สโลวีเนียเรียกประเทศของตนว่า Slovenija ส่วนสโลวาเกียใช้คำว่า Slovensko ชื่อภาษาราชการของสองประเทศก็มีรากคำใกล้เคียงกัน จึงไม่แปลกที่คนซึ่งไม่คุ้นกับภูมิภาคนี้จะจำสลับกัน

แต่ในความเป็นจริง ทั้งสองประเทศมีประวัติและวัฒนธรรมต่างกันชัดเจน

สโลวีเนียเคยเป็นส่วนหนึ่งของยูโกสลาเวีย ก่อนประกาศเอกราชในปี 1991 เมืองหลวงคือลูบลิยานา ประเทศมีพื้นที่ติดเทือกเขาแอลป์และมีชายฝั่งสั้น ๆ ติดทะเลเอเดรียติก สถานที่ที่คนรู้จักกันมากคือทะเลสาบเบลด ถ้ำขนาดใหญ่ และเมืองเล็กที่มีสถาปัตยกรรมแบบยุโรปกลางผสมเมดิเตอร์เรเนียน

สโลวาเกียเคยอยู่ร่วมกับเช็กในประเทศเชโกสโลวาเกีย ก่อนแยกประเทศอย่างสันติในปี 1993 เมืองหลวงคือบราติสลาวา ตั้งอยู่ริมแม่น้ำดานูบและอยู่ไม่ไกลจากกรุงเวียนนา ประเทศไม่มีทางออกสู่ทะเล มีภูเขาคาร์เพเทียน ปราสาท และเมืองเก่ากระจายอยู่หลายแห่ง

วิธีจำง่ายที่สุดจึงอาจเริ่มจากเมืองหลวง สโลวีเนียคือลูบลิยานา ส่วนสโลวาเกียคือบราติสลาวา หากจำภูมิประเทศร่วมด้วย สโลวีเนียมีทางออกสู่ทะเล แต่สโลวาเกียไม่มีชายฝั่ง ก็จะช่วยลดโอกาสสลับกันได้มาก

ธงของทั้งคู่ก็แยกได้จากตราประจำชาติ ธงสโลวีเนียมีตราที่แสดงภูเขาทรีกลาฟกับเส้นคลื่น ส่วนธงสโลวาเกียมีโล่สีแดง ภายในเป็นกางเขนคู่สีขาวตั้งอยู่เหนือเนินสีน้ำเงิน ตราทั้งสองวางใกล้ด้านเสาธงเหมือนกัน จึงต้องมองรายละเอียดเล็กน้อยจึงจะเห็นความต่าง

ความสับสนไม่ได้เกิดเฉพาะกับคนทั่วไป นักกีฬา นักข่าว บริษัทขนส่ง และผู้จัดงานต่างประเทศก็เคยใช้ธงผิด เปิดเพลงชาติผิด หรือเขียนชื่อประเทศสลับกันมาแล้ว บางกรณีสร้างเพียงเสียงหัวเราะ แต่บางกรณีกระทบถึงเอกสารราชการ การเดินทาง และธุรกิจ หากกรอกปลายทางผิดเพียงคำเดียว จดหมายหรือพัสดุอาจเดินทางข้ามพรมแดนไปอีกประเทศหนึ่งก่อนถูกส่งกลับ

คนสโลวาเกียและสโลวีเนียจึงคุ้นเคยกับการต้องอธิบายว่าประเทศของตนไม่ใช่อีกประเทศหนึ่ง เรื่องนี้กลายเป็นมุกที่ทั้งสองฝ่ายนำมาเล่นกันเองอยู่บ่อยครั้ง แต่เบื้องหลังมุกก็มีความรู้สึกจริงอยู่ด้วย เพราะประเทศขนาดเล็กมักต้องใช้เวลาสร้างภาพจำในสายตาคนนอก โดยเฉพาะเมื่อชื่อและสัญลักษณ์ของประเทศดันคล้ายกับเพื่อนบ้านอย่างมาก

เรื่องสถานทูตนัดแลกจดหมายเดือนละครั้งจึงควรเล่าอย่างระมัดระวัง การส่งจดหมายผิดระหว่างสองประเทศเคยเกิดขึ้น และเจ้าหน้าที่บางแห่งอาจเคยรวบรวมจดหมายเพื่อส่งคืนกันจริง แต่ไม่มีหลักฐานว่าเป็นกฎหรือกิจกรรมประจำของสถานทูตสโลวาเกียและสโลวีเนียทุกแห่ง

ถึงเรื่องเล่าจะถูกแต่งเติมไปบ้าง มันก็สะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้นจริงได้ดีมาก แค่ชื่อประเทศต่างกันไม่กี่ตัวอักษร ก็ทำให้จดหมายหนึ่งฉบับเดินทางผิดไปหลายร้อยกิโลเมตร และทำให้คนสองชาติใช้เวลาหลายสิบปีคอยบอกชาวโลกว่า พวกเขาไม่ได้มาจากประเทศเดียวกัน