ประสาทวิทยาศาสตร์:เบื้องหลังการเยียวยาและการเปลี่ยนแปลงของสมอง
THE NEUROSCIENCE BEHIND HOW BRAINS HEAL AND CHANGE
ประสาทวิทยาศาสตร์เบื้องหลังการเยียวยาและการเปลี่ยนแปลงของสมอง
1. สมองมีความยืดหยุ่นและสามารถฟื้นตัวได้ (Brains can be resilient)
นี่คือภาพสมองของเด็กหญิงวัย 7 ขวบ หลังจากที่เธอได้รับการผ่าตัดนำสมองซีกที่ทำหน้าที่เด่นออกไปทั้งหมด เพื่อรักษาอาการชักอย่างรุนแรง
แม้จะสูญเสียบริเวณสำคัญของสมองที่เกี่ยวข้องกับภาษาและการเคลื่อนไหว แต่เด็กคนนี้ยังคงสามารถใช้ภาษาได้ถึงสองภาษา เคลื่อนไหวได้ และดำเนินชีวิตตามปกติ
กรณีนี้แสดงให้เห็นว่า แม้ในสถานการณ์ที่รุนแรงที่สุด สมองก็ยังสามารถแสดงความยืดหยุ่นในการฟื้นตัว (Resilience) และมีความสามารถในการปรับเปลี่ยนหรือสร้างเส้นทางการทำงานใหม่ เพื่อให้ร่างกายยังคงทำงานต่อไปได้
2. คุณสามารถเขียนอนาคตของตัวเองขึ้นใหม่ได้ (You can rewrite your future)
พวกเราบางคนอาจมี หรืออาจมีโอกาสพัฒนาสมองที่มีลักษณะคล้ายกับผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์ แต่จะไม่แสดงอาการของโรคออกมาเลยก็ได้
งานวิจัยทางประสาทวิทยาศาสตร์กล่าวถึงคนกลุ่มนี้ว่า ตลอดช่วงชีวิตที่ผ่านมา พวกเขาได้เลือกใช้วิถีชีวิตที่ช่วยสร้างเกราะป้องกันให้กับสมอง (Protective Shield Around Their Brain)
เกราะป้องกันนี้ช่วยให้สมองสามารถค้นหาเส้นทางและสร้างการเชื่อมโยงใหม่ ๆ ได้ ทำให้เรายังคงมีความเฉียบคมทางความคิด พร้อมทั้งเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับการเชื่อมต่อระหว่างเซลล์ประสาทที่มีอยู่เดิม
5 สิ่งที่คุณสามารถทำได้เพื่อเสริมสร้างเกราะป้องกันสมอง
มีความสัมพันธ์ที่เปี่ยมด้วยความรักและความเอาใจใส่
ให้ความสำคัญกับการนอนหลับ
มีทัศนคติที่พร้อมเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ
ลดการดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่
เคลื่อนไหวร่างกายเป็นประจำ รวมถึงการออกกำลังกาย
3. คุณยังสามารถเปลี่ยนแปลงสมองของตัวเองได้ (You can still change your brain)
จนถึงอายุประมาณ 25 ปี สมองจะมีความยืดหยุ่นเป็นพิเศษ (Extra Plastic) กล่าวคือ สามารถเปลี่ยนแปลงและปรับตัวได้ง่ายเพื่อตอบสนองต่อการเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นช่วงวัยที่สมองเปราะบางและได้รับผลกระทบได้ง่ายที่สุดเช่นกัน
นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมบาดแผลทางจิตใจ (Trauma) หรือการใช้กัญชาในปริมาณมากตั้งแต่อายุยังน้อย จึงอาจส่งผลกระทบด้านลบต่อเราในระยะยาวได้
เมื่อเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ สมองจะปรับเปลี่ยนหรือสร้างเส้นทางการทำงานใหม่ได้ยากขึ้น ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมการก้าวข้ามอดีตและเปลี่ยนแปลงตัวเองจึงเป็นเรื่องที่ยากกว่าเดิม
อย่างไรก็ตาม วิทยาศาสตร์แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า สมองของผู้ใหญ่ยังคงเปลี่ยนแปลงได้
เพียงแต่การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ต้องอาศัยความพยายามมากขึ้น เช่น การก้าวออกจากพื้นที่ปลอดภัย (Comfort Zone) การดึงความสนใจกลับมาอยู่กับปัจจุบัน การนอนหลับอย่างมีคุณภาพ และการดูแลสุขภาพร่างกาย (ทั้งการได้ยิน การมองเห็น และสุขภาพหัวใจ เป็นต้น)
การออกกำลังกายมักเป็นสิ่งที่ได้รับการแนะนำเป็นอันดับต้น ๆ เพราะช่วยเพิ่มระดับ BDNF ในสมอง ซึ่งส่งเสริมการอยู่รอดและการทำงานของเซลล์ประสาท
4. การเติบโตของสมองต้องอาศัยการท้าทายตัวเอง (Brain growth requires challenging yourself)
ภายในเวลาเพียงไม่กี่สัปดาห์ของการเรียนรู้สิ่งใหม่อย่างสม่ำเสมอ สมองของคุณจะเริ่มเกิดการปรับโครงสร้างครั้งสำคัญ (Significant Remodelling)
เนื้อเยื่อสมองในบางบริเวณจะมีความหนาขึ้น ขณะที่ชั้นไขมันบาง ๆ ที่ห่อหุ้มรอบเซลล์ประสาท (ตามภาพลูกศร) ก็จะขยายตัวขึ้นเช่นกัน ทำให้เซลล์สมองสามารถสื่อสารกันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สิ่งสำคัญคือ การเติบโตส่วนใหญ่ของสมอง หรือที่เรียกว่า Neuroplasticity มักเกิดขึ้น นอกเหนือจากพื้นที่ที่ทำให้คุณรู้สึกสบายใจ (Comfort Zone)
นั่นหมายความว่า การกล้าท้าทายตัวเองไม่ได้เป็นเพียงการพัฒนาทักษะเท่านั้น แต่ยังเป็นการปรับเปลี่ยนโครงสร้างของสมองโดยตรงอีกด้วย
5. สมองของคุณสามารถเยียวยาได้ด้วยความรัก (Your brain can heal with love)
มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่ต้องพึ่งพาความสัมพันธ์ทางสังคม การพูดคุยกับคนที่เราไว้วางใจอย่างสม่ำเสมอ อาจช่วยลดความรุนแรงของความทรงจำที่น่าหวาดกลัวซึ่งเคยฝังอยู่ในสมองได้
การมีความสัมพันธ์ที่เปี่ยมด้วยความรักและความเข้าใจ ซึ่งเปิดโอกาสให้คุณได้เปิดเผยความรู้สึกของตัวเองอยู่เสมอ จะช่วยบรรเทาอาการทางร่างกายที่เกิดจากความทรงจำอันน่าหวาดกลัวได้
ตัวอย่างเช่น อาการหัวใจเต้นเร็วหรือเหงื่อออก ซึ่งเป็นปฏิกิริยาทางร่างกายที่เกิดขึ้นเมื่อเรานึกถึงเหตุการณ์ที่ทำให้หวาดกลัว
การพูดถึงเรื่องราวเดิมซ้ำ ๆ ในพื้นที่ที่ปลอดภัยและกับคนที่เราไว้วางใจ เปรียบเสมือนการทำให้เรื่องราวเหล่านั้นค่อย ๆ กลายเป็นสิ่งที่ไม่น่าตื่นตระหนกอีกต่อไป
เมื่อเวลาผ่านไป ระบบประสาทของเราจะค่อย ๆ ปรับตัว และไม่ตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นเหล่านั้นด้วยปฏิกิริยาแบบเดิมอีกต่อไป
นี่คือหนึ่งในพลังแห่งการเยียวยามากมายที่ความสัมพันธ์อันเปี่ยมด้วยความรักสามารถมอบให้กับสมองของเราได้
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
5 จังหวัดที่มีเงินฝากในธนาคารรวมสูงสุดในไทย! บางแห่งสูงถึง ล้านล้านบาท
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ผลสลากออมสิน ธ.ก.ส. 16 พ.ย. 69 รางวัลที่ 1 เลข 8980716 และ 6034966 สูงสุด 40 ล้าน
ล็อคพา-รวย งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดตารางเลขล็อคครบ 10 ชุด จัดกลุ่มเลข 2 ตัว ตั้งแต่ 00–96
18 มงกุฎ มาจากไหน? ทำไมคำนี้ถึงกลายเป็นคำเรียกพวกมิจฉาชีพ?
สยองทั้งครอบครัว! 6 ชีวิตเชื่อเทพเข้าสิง ทำพิธีไล่ผีสุดวิปริต จบลงด้วยลูกสาวเสียชีวิต
"งูก้นขบ" (Red-tailed Pipe Snake): งูตัวเล็กผู้ซ่อนหัวและชูหางสีแดงเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
ทำไมกาแฟถึงทำให้บางคนหายง่วง? ดื่มแล้วตาสว่างทันที เพราะอะไร มาดูคำตอบกัน
"ฮุนเซน" ประกาศกร้าว! จะหยิบเอาประเด็นขัดแย้งชายแดนไปพูดทุกเวทีนานาชาติ..หาก "ไทย" ไม่ตกลงเจรจาปักปันเขตแดน
แม่น้ำฟิงก์ (Finke River): สายน้ำโบราณกลางทะเลทรายออสเตรเลีย กับเส้นทางที่อาจมีอายุนับร้อยล้านปี
สลับงานครั้งเดียว กว่าจะกลับมาทำงานเดิมเฉลี่ย 23 นาที งานวิจัยของ Gloria Mark ที่ทุกคนอ้างถึง
แม่น้ำฟิงก์ (Finke River): สายน้ำโบราณกลางทะเลทรายออสเตรเลีย กับเส้นทางที่อาจมีอายุนับร้อยล้านปี
"หลวงพ่อใหญ่" วัดม่วง: พระพุทธรูปองค์มหึมาแห่งอ่างทอง ผู้โดดเด่นท่ามกลางทุ่งนา
ฟูตะ เรดแพนด้าวัย 23 ปีในญี่ปุ่น คว้าสถิติโลกกินเนสส์ เรดแพนด้าที่มีชีวิตอายุยืนที่สุดในกรงเลี้ยง