ซื้อไข่ไก่เบอร์ไหนถึงจะคุ้ม? เปิดความจริงที่คนซื้อไข่ทุกบ้านควรรู้

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับเรื่องใกล้ตัวที่หลายคนอาจไม่เคยคิดมาก่อน นั่นก็คือเรื่องของ “ไข่ไก่” อาหารธรรมดาที่แทบทุกบ้านต้องซื้อกันอยู่เป็นประจำ บางบ้านซื้อเป็นแผง บางบ้านซื้อครั้งละไม่กี่ฟอง แต่ไม่ว่าจะซื้อแบบไหน หลายคนก็มักใช้วิธีเลือกจากราคาที่เห็นตรงหน้าเป็นหลัก
เห็นเบอร์เล็ก ราคาถูกกว่า ก็คิดว่าคุ้มกว่า

เห็นเบอร์ใหญ่ ราคาแพงกว่า ก็คิดว่าเปลืองเงิน แต่ความจริงแล้ว เรื่องนี้อาจไม่ได้ง่ายอย่างที่คิด เพราะสิ่งที่เราจ่ายเงินซื้อไม่ใช่เพียง “จำนวนฟอง” แต่คือ “น้ำหนักของไข่ที่ได้” ด้วย

ลองนึกภาพง่ายๆ ไข่ 1 แผงมีจำนวนฟองเท่ากัน แต่ถ้าแต่ละฟองมีน้ำหนักต่างกันหลายกรัม เมื่อรวมกันทั้งแผง น้ำหนักรวมที่เราได้รับก็ย่อมแตกต่างกัน ดังนั้น หากต้องการรู้ว่าไข่เบอร์ไหนคุ้มจริง วิธีคิดที่ตรงที่สุดคือเอา “ราคาที่จ่าย” มาเทียบกับ “น้ำหนักรวมของไข่” หรือคิดเป็นราคาต่อน้ำหนัก ไม่ใช่ดูเพียงว่าแผงไหนถูกกว่า

สำหรับการแบ่งเบอร์ไข่ไก่ในประเทศไทยนั้น โดยทั่วไปจะใช้เกณฑ์น้ำหนักเป็นตัวกำหนดขนาด ตั้งแต่ไข่ขนาดใหญ่ไปจนถึงไข่ขนาดเล็ก โดยผู้บริโภคจะพบไข่เบอร์ 0, 1, 2, 3, 4 และ 5 ตามลำดับ ซึ่งหลักสำคัญคือ เลขเบอร์ยิ่งน้อย ไข่ยิ่งมีขนาดใหญ่ ส่วนเลขเบอร์ยิ่งมาก ไข่ก็ยิ่งมีขนาดเล็กลง

แต่ตรงนี้มีข้อควรระวังอยู่เรื่องหนึ่ง คือไม่ควรนำตัวเลขน้ำหนักเฉลี่ยที่เห็นในบทความทั่วไปไปใช้เป็นราคากลางตายตัว เพราะน้ำหนักของไข่แต่ละเบอร์เป็น “ช่วงน้ำหนัก” และราคาจริงในท้องตลาดเปลี่ยนแปลงได้ตามฟาร์ม แหล่งจำหน่าย ยี่ห้อ โปรโมชั่น และช่วงเวลา

ดังนั้น ถ้าจะถามว่า “ไข่เบอร์ไหนคุ้มที่สุด” คำตอบที่ซื่อสัตย์ที่สุดคือ ไม่มีเบอร์ใดคุ้มที่สุดตลอดเวลา
เพราะถ้าวันนี้ไข่เบอร์ 3 ขายถูกมากเมื่อเทียบกับน้ำหนักรวม ไข่เบอร์ 3 ก็อาจคุ้มที่สุด แต่ถ้าวันหนึ่งร้านจัดโปรโมชั่นไข่เบอร์ 2 หรือเบอร์ 1 จนราคาต่อกรัมต่ำกว่า ไข่เบอร์นั้นก็อาจกลายเป็นตัวเลือกที่คุ้มกว่าได้ทันที

นี่จึงเป็นเหตุผลว่า หากจะซื้อไข่แบบประหยัดจริงๆ อย่าเพิ่งมองแค่คำว่า “ถูกต่อแผง” แต่ควรลองคำนวณง่ายๆ ว่า

ราคาที่จ่าย ÷ น้ำหนักไข่รวม = ราคาต่อกรัม

ยกตัวอย่าง หากไข่ 2 แผงมีจำนวนฟองเท่ากัน แต่แผงหนึ่งราคา 120 บาท และอีกแผงราคา 130 บาท การมองเพียงราคาอาจทำให้เราคิดว่าแผง 120 บาทคุ้มกว่า แต่ถ้าแผงราคา 130 บาทมีน้ำหนักรวมมากกว่ามาก เมื่อนำมาคิดเป็นราคาต่อกรัม ก็อาจกลายเป็นแผงที่คุ้มค่ากว่าก็ได้

พูดง่ายๆ คือ ไข่ที่ถูกกว่า ไม่ได้แปลว่าคุ้มกว่าเสมอไป

ส่วนเรื่องที่หลายคนสงสัยว่า ไข่ใบใหญ่กว่าแปลว่าได้สารอาหารมากกว่าเสมอหรือไม่ เรื่องนี้ก็ต้องมองให้ละเอียด เพราะขนาดของไข่ที่เพิ่มขึ้นไม่ได้หมายความว่าสารอาหารทุกชนิดจะเพิ่มขึ้นในสัดส่วนเดียวกัน งานวิจัยเกี่ยวกับขนาดไข่และอายุแม่ไก่พบว่า สัดส่วนของไข่แดงและไข่ขาวสามารถเปลี่ยนแปลงตามขนาดไข่และอายุของแม่ไก่ได้ ดังนั้น จึงไม่ควรเหมารวมว่า “ไข่เบอร์เล็กมีไข่แดงเท่ากับไข่เบอร์ใหญ่ทุกฟอง” หรือสรุปว่าไข่เบอร์ใดมีคุณค่าทางอาหารเหนือกว่าอีกเบอร์หนึ่งอย่างชัดเจนโดยไม่ดูปัจจัยอื่นประกอบ

อีกเรื่องที่ผู้เขียนคิดว่าหลายคนเข้าใจผิด คือการมอง “ขนาด” กับ “คุณภาพ” เป็นเรื่องเดียวกัน จริงๆ แล้วไม่ใช่ ไข่ฟองใหญ่ไม่ได้แปลว่าเป็นไข่ที่สดกว่า และไข่ฟองเล็กก็ไม่ได้หมายความว่าคุณภาพต่ำกว่าเสมอไป ขนาดเป็นเรื่องหนึ่ง ส่วนความสด คุณภาพภายใน และมาตรฐานการผลิตเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ดังนั้น สำหรับคนทั่วไปที่ซื้อไข่ไว้ทำกับข้าวในบ้าน ผู้เขียนมองว่า ไข่เบอร์ 2 และเบอร์ 3 เป็นขนาดที่น่าเลือกในทางปฏิบัติ เพราะเป็นขนาดที่ใช้งานได้หลากหลาย ทั้งทอด ต้ม เจียว ทำไข่พะโล้ หรือใช้ประกอบอาหารในชีวิตประจำวัน แต่ไม่ได้หมายความว่า “ต้องคุ้มค่าที่สุดเสมอ” ทุกครั้งที่ซื้อ เพราะสุดท้ายแล้วราคาของแต่ละร้านและโปรโมชั่นในวันที่ซื้อเป็นตัวตัดสินที่สำคัญกว่า

ถ้าร้านหนึ่งขายไข่เบอร์ 2 ในราคาที่สูงกว่าเบอร์ 3 มาก ผู้เขียนก็ไม่เห็นเหตุผลว่าต้องจ่ายเพิ่มเพียงเพราะเป็นไข่ใบใหญ่กว่า หากเมนูที่ทำไม่ได้ต้องการไข่ขนาดใหญ่เป็นพิเศษ

ในทางกลับกัน หากมีโปรโมชั่นไข่เบอร์ 1 หรือเบอร์ 0 ที่ทำให้ราคาต่อน้ำหนักใกล้เคียงกับไข่เบอร์เล็กกว่า การเลือกไข่ใบใหญ่ก็อาจเป็นทางเลือกที่ดี โดยเฉพาะบ้านที่ใช้ไข่จำนวนมาก เพราะได้เนื้อไข่มากขึ้นต่อฟอง และสะดวกกับการทำอาหารบางประเภท

สำหรับผู้เขียนแล้ว วิธีเลือกไข่ที่คุ้มที่สุดจึงไม่ใช่การจำว่า “เบอร์ 2 ดีที่สุด” หรือ “เบอร์ 3 ถูกที่สุด” แต่คือการฝึกดูราคาให้เป็น

ดูจำนวนฟอง → ดูน้ำหนักหรือขนาด → ดูราคา → แล้วค่อยคำนวณความคุ้มค่าต่อน้ำหนัก

หากซื้อไข่ตามตลาดหรือซูเปอร์มาร์เก็ตเป็นประจำ วิธีนี้ใช้เวลาเพียงเล็กน้อย แต่ช่วยให้เราไม่ถูกตัวเลขราคาบนป้ายหลอกตาได้ง่ายๆ

ส่วนเรื่องความสด หากเป็นไข่ที่มีบรรจุภัณฑ์ ควรตรวจสอบวันที่ผลิตหรือวันที่ควรบริโภคตามฉลาก และเลือกฟองที่เปลือกไม่แตกร้าวหรือสกปรกผิดปกติ สำหรับไข่ที่นำกลับไปเก็บที่บ้าน ควรปฏิบัติตามคำแนะนำในการเก็บรักษาของผู้ผลิตหรือแหล่งจำหน่าย เพราะวิธีการจัดเก็บไข่ของแต่ละประเทศและแต่ละระบบการผลิตอาจแตกต่างกัน ไม่ควรนำคำแนะนำเรื่องการ “ล้างหรือไม่ล้างไข่” จากต่างประเทศมาใช้กับไข่ทุกประเภทโดยอัตโนมัติ

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า เรื่องไข่ไก่นี้เป็นตัวอย่างที่ดีของการซื้อของกินในชีวิตประจำวัน เพราะบางครั้งสิ่งที่ดูเหมือนประหยัดที่สุดในตอนแรก อาจไม่ได้คุ้มที่สุดเมื่อคิดให้ละเอียด

เพราะบางคนไม่ได้ต้องการซื้อของที่ถูกที่สุดเสมอไป แต่ต้องการซื้อของที่ “เหมาะสมกับเงินที่จ่าย” มากกว่า

ถ้ากินไข่เป็นประจำทุกวัน การเลือกเบอร์ที่เหมาะกับการทำอาหารและมีราคาต่อน้ำหนักสมเหตุสมผล ย่อมช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในระยะยาวได้ แต่ถ้าจะให้ฟันธงว่าไข่เบอร์ 2 หรือเบอร์ 3 คุ้มที่สุดทุกสถานการณ์ ผู้เขียนคิดว่ายังเร็วเกินไปที่จะสรุปเช่นนั้น เพราะราคาจริงในแต่ละพื้นที่และแต่ละช่วงเวลาไม่เหมือนกัน

ดังนั้น ครั้งต่อไปที่เดินเข้าไปซื้อไข่ไก่ อย่าเพิ่งรีบหยิบแผงที่ราคาถูกที่สุด และอย่าเพิ่งคิดว่าไข่ใบใหญ่คือของแพงที่ไม่คุ้มเงิน

ลองหยุดดูสักนิดว่า “เงินที่เราจ่ายไปนั้น ได้ไข่มากี่กรัม”

เพราะในวันที่ของกินแพงขึ้นทุกอย่าง การรู้จักคำนวณความคุ้มค่าเล็กๆ น้อยๆ จากของที่เราซื้ออยู่ทุกวัน อาจช่วยประหยัดเงินในกระเป๋าได้มากกว่าที่คิด

และบางที…เคล็ดลับการประหยัดเงินของครอบครัวเรา อาจไม่ได้อยู่ที่การลดของกินดีๆ ออกจากโต๊ะอาหาร แต่อยู่ที่การรู้จักเลือกซื้อของเดิมให้ “คุ้มกว่าเดิม” นั่นเอง

แหล่งที่มาของข้อมูล :

กระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา (USDA) หน่วยงานบริการการตลาดเกษตร ข้อมูลมาตรฐานและการจัดชั้นคุณภาพไข่ รวมถึงหลักการแบ่งขนาดไข่ตามน้ำหนัก

งานวิจัยที่เผยแพร่ผ่านฐานข้อมูล PubMed เรื่องผลของขนาดไข่ สายพันธุ์ และอายุแม่ไก่ต่อองค์ประกอบของไข่ ซึ่งใช้ประกอบการอธิบายเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างขนาดไข่ ไข่แดง และไข่ขาว