เจ็บหน้าอกแบบไหนอาจเป็นสัญญาณหลอดเลือดหัวใจตีบ อย่ารอให้อาการรุนแรง

โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ (Coronary Artery Disease) อาจค่อย ๆ เกิดขึ้นโดยไม่มีอาการชัดเจน จนกระทั่งเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจไม่เพียงพอ บางคนจึงเพิ่งรู้ตัวเมื่อเริ่มเจ็บหน้าอก เหนื่อยง่าย หรือเกิดภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันแล้ว

โรคนี้เกิดจากไขมัน คอเลสเตอรอล แคลเซียม และสารอื่น ๆ สะสมเป็นคราบอยู่ภายในผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดที่นำเลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจตีบแคบลง หากคราบดังกล่าวแตกและเกิดลิ่มเลือดอุดตัน อาจนำไปสู่กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันหรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “หัวใจวาย” ได้

6 สัญญาณเตือนที่พบบ่อย

1. เจ็บหรือแน่นหน้าอก

อาการเด่นที่สุดคือ เจ็บ แน่น หรืออึดอัดบริเวณกลางหน้าอก คล้ายมีของหนักกดทับ บีบรัด หรือแสบร้อน

อาการมักเกิดขณะออกแรง เดินเร็ว ขึ้นบันได หรือมีความเครียด และอาจดีขึ้นเมื่อหยุดพัก อย่างไรก็ตาม หากเป็นอาการที่เพิ่งเกิดขึ้น เป็นถี่ขึ้น รุนแรงขึ้น หรือเกิดแม้ขณะพัก ควรได้รับการประเมินจากแพทย์โดยเร็ว

2. ปวดร้าวไปส่วนอื่นของร่างกาย

อาการเจ็บหรือไม่สบายอาจลามไปยังไหล่ แขนข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง คอ กราม หลัง หรือบริเวณท้องส่วนบน ไม่จำเป็นต้องเกิดเฉพาะแขนซ้ายเสมอไป

3. เหนื่อยง่ายผิดปกติ

กิจกรรมที่เคยทำได้ตามปกติ เช่น เดินระยะสั้น ทำงานบ้าน หรือขึ้นบันไดเพียงไม่กี่ขั้น อาจทำให้รู้สึกเหนื่อยกว่าที่เคย

หากอาการเหนื่อยเกิดขึ้นใหม่โดยไม่ทราบสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับแน่นหน้าอก ควรเข้ารับการตรวจ ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นเพราะอายุเพิ่มขึ้นหรือร่างกายไม่แข็งแรงเท่านั้น

4. หายใจไม่อิ่ม

อาจรู้สึกหอบ หายใจไม่เต็มปอด หรือหายใจลำบาก โดยเฉพาะขณะออกแรง บางรายอาจเกิดขึ้นแม้ขณะพัก และสามารถเกิดร่วมกับหรือไม่มีอาการเจ็บหน้าอกก็ได้

5. เหงื่อออกมากโดยไม่มีสาเหตุ

มีอาการเหงื่อแตก เหงื่อเย็น ตัวเย็น หรือหน้าซีด ทั้งที่ไม่ได้อยู่ในอากาศร้อนและไม่ได้ออกกำลังกาย โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับเจ็บหน้าอกหรือหายใจลำบาก ถือเป็นอาการที่ไม่ควรมองข้าม

6. คลื่นไส้ เวียนศีรษะ หรือหน้ามืด

ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ หน้ามืด อ่อนเพลียผิดปกติ หรือรู้สึกคล้ายอาหารไม่ย่อย

อาการอาจไม่ชัดเจนในผู้สูงอายุ ผู้หญิง และผู้ป่วยเบาหวาน แม้อาการเจ็บหรือแน่นหน้าอกยังคงเป็นอาการสำคัญที่พบได้ในผู้หญิงเช่นกัน American Heart Association

รีบขอความช่วยเหลือทันที หากมีอาการเหล่านี้

• เจ็บหรือแน่นหน้าอกนานเกิน 15–20 นาที
• อาการไม่ดีขึ้นเมื่อพัก หรือกลับมาเป็นซ้ำ
• เจ็บรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ หรือเกิดขึ้นขณะพัก
• เจ็บร่วมกับหอบเหนื่อย เหงื่อแตก ตัวเย็น คลื่นไส้ หรือหน้ามืด
• หมดสติหรือเกือบหมดสติ

อาการเหล่านี้อาจเป็นภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน อย่างไรก็ตาม ไม่ควรรอจับเวลาจนครบ 15–20 นาที หากอาการรุนแรง ผิดปกติ หรือสงสัยว่าเกี่ยวข้องกับหัวใจ ควรโทรสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 ทันที

การเรียกรถพยาบาลช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการประเมินและดูแลระหว่างทางได้ จึงไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลเองหากมีอาการรุนแรง American Heart Association, สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพิษณุโลก

ใครบ้างที่มีความเสี่ยง

• สูบบุหรี่
• มีความดันโลหิตสูง
• เป็นเบาหวาน
• มีไขมันในเลือดสูง
• มีภาวะอ้วนหรือน้ำหนักเกิน
• ไม่ค่อยออกกำลังกาย
• มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจ
• อายุเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะผู้ชายอายุมากกว่า 45 ปี และผู้หญิงหลังวัยหมดประจำเดือน

การมีปัจจัยเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจทุกคน แต่ยิ่งมีหลายปัจจัยก็ยิ่งควรใส่ใจสุขภาพ ตรวจความดัน ระดับน้ำตาลและไขมันในเลือดตามคำแนะนำของแพทย์ รวมถึงงดสูบบุหรี่ ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม และควบคุมโรคประจำตัวให้ดี

อาการอย่างเดียวบอกโรคไม่ได้

อาการเจ็บหน้าอกไม่ได้เกิดจากหัวใจเสมอไป อาจเกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้อ ระบบทางเดินอาหาร หรือปอดได้เช่นกัน ขณะเดียวกัน โรคหลอดเลือดหัวใจก็อาจไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก การวินิจฉัยจึงต้องอาศัยการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และการตรวจเพิ่มเติมโดยแพทย์ ไม่ควรวินิจฉัยหรือซื้อยารับประทานเองจากอาการเพียงอย่างเดียว

สิ่งสำคัญที่ควรจำคือ หากมีอาการแน่นกลางอก ปวดร้าว หายใจไม่อิ่ม เหงื่อเย็น หรือหน้ามืดเกิดขึ้นพร้อมกัน อย่าคิดว่าเป็นเพียงอาการเหนื่อยหรือกรดไหลย้อนโดยอัตโนมัติ การขอความช่วยเหลือเร็วอาจช่วยลดความเสียหายของกล้ามเนื้อหัวใจและเพิ่มโอกาสรอดชีวิตได้