ยังมีชีวิตแต่เข้าร่วมงานศพตัวเอง เบื้องหลัง “การซ้อมตาย” ในเกาหลีใต้

เคยได้ยินเรื่องการจัดงานศพทั้งที่ยังมีชีวิตอยู่ไหมครับ ในเกาหลีใต้มีกิจกรรมที่เรียกว่า “งานศพสำหรับคนเป็น” หรือ “งานศพจำลอง” ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมเขียนจดหมายลา ถ่ายภาพงานศพ และเข้าไปนอนในโลงศพจริงชั่วครู่ เพื่อทบทวนชีวิตที่ผ่านมา

แม้ภาพของคนแข็งแรงดีที่กำลังนอนอยู่ในโลงศพจะดูแปลกและน่ากลัว แต่เบื้องหลังกิจกรรมนี้ไม่ใช่การล้อเล่นกับความตาย จุดประสงค์คือการทำให้ผู้เข้าร่วมได้หยุดจากชีวิตที่เร่งรีบ เผชิญหน้ากับความรู้สึกของตัวเอง และกลับมามองเห็นคุณค่าของการมีชีวิตอยู่

กิจกรรมลักษณะนี้ไม่ใช่เรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้น รายงานของ Reuters เมื่อปี 2019 ระบุว่า ศูนย์ Hyowon Healing Center ในกรุงโซลเปิดให้บริการมาตั้งแต่ปี 2012 และในเวลานั้นมีผู้เข้าร่วมกิจกรรม “living funeral” แล้วมากกว่า 25,000 คน ตั้งแต่วัยรุ่นไปจนถึงผู้สูงอายุ

งานศพจำลองทำอะไรกันบ้าง

ขั้นตอนของแต่ละสถานที่อาจไม่เหมือนกันทั้งหมด แต่กิจกรรมที่มีการรายงานมักประกอบด้วยการสวมชุดสำหรับพิธี ถ่ายภาพงานศพ เขียนพินัยกรรมหรือจดหมายถึงคนสำคัญในชีวิต จากนั้นจึงเข้าไปนอนในโลงศพที่ปิดฝาประมาณ 10 นาที

ช่วงเวลาสั้นๆ ภายในโลงศพทำให้ผู้เข้าร่วมต้องอยู่นิ่งๆ กับตัวเอง ไม่มีอีเมลงาน ไม่มีเสียงแจ้งเตือนจากโทรศัพท์ และไม่มีใครเข้ามาเร่งรัด เหลือเพียงความเงียบและความคิดที่ค่อยๆ วนกลับมาถามว่า ที่ผ่านมาเราใช้ชีวิตหนักเกินไปหรือไม่ เราลืมความสุขของตัวเองไปหรือเปล่า และยังมีเรื่องใดที่อยากทำแต่ยังไม่ได้ลงมือ

บางคนเข้าร่วมเพราะเหนื่อยล้าจากการทำงานหรือการเรียน ขณะที่บางคนกำลังเผชิญจุดเปลี่ยนในชีวิต อยากวางความผิดพลาดหรือความรู้สึกติดค้างไว้ข้างหลัง แล้วเริ่มต้นใหม่ด้วยมุมมองที่ต่างออกไป

ทำไมต้องใช้ “ความตาย” เป็นจุดเริ่มต้น

สิ่งที่ทำให้กิจกรรมนี้แตกต่างจากการพักผ่อนทั่วไป คือการจำลองสถานการณ์ที่บังคับให้ผู้เข้าร่วมมองชีวิตจากปลายทาง

เมื่อเขียนจดหมายลาหรือจินตนาการว่าตัวเองจะไม่ได้กลับไปพบคนที่รักอีก หลายคนอาจเริ่มมองเห็นว่า เรื่องบางอย่างที่เคยแบกไว้ไม่ได้สำคัญเท่ากับการที่ตัวเองยังมีโอกาสขอโทษ ให้อภัย กลับไปดูแลครอบครัว หรือทำสิ่งที่อยากทำ

บางคนร้องไห้ระหว่างกิจกรรม เพราะได้เผชิญความรู้สึกที่เก็บเอาไว้นาน หลังออกมาจากโลงศพจึงรู้สึกราวกับได้วางภาระบางส่วนลง และมองโลกด้วยสายตาที่เปลี่ยนไป

ในอีกมุมหนึ่ง ผู้เข้าร่วมบางคนอาจมองประสบการณ์นี้ในเชิงสัญลักษณ์ว่า ตัวตนที่อ่อนแอหรือความผิดพลาดในอดีตได้จบลงภายในโลงศพ ส่วนคนที่ลุกขึ้นมาอีกครั้งคือคนเดิมที่พร้อมเริ่มต้นชีวิตบทใหม่

ไม่ใช่การรักษาที่เหมาะกับทุกคน

แม้ผู้จัดกิจกรรมจะนำเสนอว่างานศพจำลองช่วยให้ผู้เข้าร่วมเห็นคุณค่าของชีวิต แต่ยังไม่ควรสรุปว่านี่คือการบำบัดทางจิตใจที่ใช้แทนการดูแลโดยผู้เชี่ยวชาญได้

ความตายเป็นเรื่องละเอียดอ่อน แต่ละคนตอบสนองต่อภาพโลงศพ ความมืด และบรรยากาศของงานศพต่างกัน บางคนอาจรู้สึกปลดปล่อย ขณะที่อีกคนอาจเกิดความกลัว ความเศร้า หรือได้รับการกระตุ้นจากประสบการณ์เลวร้ายในอดีต

ผู้ที่กลัวพื้นที่แคบ มีอาการตื่นตระหนกง่าย เพิ่งสูญเสียบุคคลใกล้ชิด หรือกำลังเผชิญภาวะสุขภาพจิตที่รุนแรง จึงไม่ควรทดลองกิจกรรมลักษณะนี้โดยไม่มีการประเมินและดูแลอย่างเหมาะสม

ที่สำคัญ หากใครกำลังรู้สึกสิ้นหวัง มีความคิดทำร้ายตัวเอง หรือไม่อยากมีชีวิตอยู่ การเข้าร่วมกิจกรรมจำลองความตายไม่ใช่สิ่งที่ควรใช้แก้ปัญหาด้วยตัวเอง ควรพูดคุยกับคนที่ไว้ใจและติดต่อผู้เชี่ยวชาญโดยเร็ว ในประเทศไทยสามารถปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง

สิ่งที่นำมาปรับใช้ได้โดยไม่ต้องนอนในโลงศพ

แก่นสำคัญของกิจกรรมนี้อาจไม่ใช่ตัวโลงศพ แต่อยู่ที่การหยุดและตั้งคำถามกับชีวิตอย่างจริงจัง เราสามารถลองทำได้ด้วยวิธีที่สบายใจกว่า เช่น

• เขียนจดหมายถึงตัวเองว่า หากมีเวลาเหลือจำกัด อยากขอโทษหรือขอบคุณใคร
• ปิดโทรศัพท์ชั่วคราว แล้วอยู่กับตัวเองในสถานที่สงบ
• ทบทวนว่าสิ่งใดกำลังใช้พลังชีวิตมากเกินไป
• กลับไปพูดคุยกับคนในครอบครัวหรือเพื่อนที่ห่างหายกัน
• ขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญ เมื่อความเครียดเริ่มกระทบการนอน งาน หรือความสัมพันธ์

วิธีเหล่านี้อาจไม่ได้สร้างประสบการณ์รุนแรงเท่าการเข้าไปนอนในโลงศพ แต่ยังช่วยให้เราเห็นสิ่งสำคัญที่ถูกความเร่งรีบในแต่ละวันบดบังไปได้เหมือนกัน

งานศพจำลองในเกาหลีใต้จึงสะท้อนมากกว่าเทรนด์แปลกๆ เพราะเบื้องหลังคือความต้องการพื้นที่เงียบสงบสำหรับทบทวนชีวิตของคนหลายวัย อย่างไรก็ตาม กิจกรรมนี้อาจให้ผลต่างกันในแต่ละคนและไม่ใช่เครื่องมือรักษาปัญหาสุขภาพจิต

สิ่งที่ควรจำอาจไม่ใช่ว่าเราต้องลองนอนในโลงศพหรือไม่ แต่อยู่ที่คำถามว่า เราจำเป็นต้องรอให้ถึงวาระสุดท้ายจริงๆ หรือเปล่า จึงจะหันกลับมาเห็นคุณค่าของลมหายใจ คนที่อยู่ข้างๆ และความสุขเล็กๆ ที่เรายังมีโอกาสเลือกได้ในวันนี้

ถ้ามีบริการลักษณะนี้ในบ้านเรา ทุกคนจะสนใจไปลองดูไหมครับ หรือคิดว่าการท่องเที่ยว นั่งสมาธิ และหาเวลาพักจากความวุ่นวายก็เพียงพอแล้วสำหรับการทบทวนชีวิต