ที่มาและความสําคัญประวัติศาตร์คลองแสนแสบสายน้ําเส้นเลือดใหญ่คนเมือง

คลองแสนแสบเปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงการเดินทางของคนกรุงเทพมหานครมาอย่างยาวนาน ต้นกําเนิดของคลองแห่งนี้ย้อนกลับไปถึงสมัยรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

โดยมีพระราชดําริให้ขุดคลองขึ้นเพื่อเชื่อมต่อแม่น้ําเจ้าพระยาเข้ากับแม่น้ําบางปะกง เพื่อประโยชน์ในการส่งกําลังบํารุงและยุทธปัจจัยในการทําศึกสงครามกับเวียดนามในยุคนั้น

แรงงานที่ใช้ในการขุดคลองสายนี้มีทั้งทหารและราษฎรจํานวนมหาศาล จนกระทั่งคลองสายนี้กลายเป็นเส้นทางคมนาคมและแหล่งเกษตรกรรมที่สําคัญของพื้นที่ฝั่งตะวันออกของพระนครมาโดยตลอด

ระยะทางความยาวของคลองแสนแสบครอบคลุมตั้งแต่เขตพระนครยาวไปจนถึงจังหวัดฉะเชิงเทรา ถือเป็นการขุดคลองที่ใช้เวลาและความพยายามอย่างยิ่งใหญ่ในยุคนั้น เมื่อกาลเวลาผ่านไปค่านิยมและการใช้ชีวิตของคนเมือง

เปลี่ยนไป

คลองแสนแสบเปลี่ยนบทบาทจากการเป็นคลองส่งน้ําและคลองชลประทาน มาเป็นเส้นทางเดินเรือโดยสารหลักที่เชื่อมโยงย่านศูนย์กลางธุรกิจเข้ากับชานเมือง การเดินทางด้วยเรือหางยาวในลําคลองกลายเป็นทางเลือกที่ได้รับ

ความนิยมอย่างมาก

เพราะสามารถหลีกเลี่ยงปัญหาการจราจรที่ติดขัดบนท้องถนนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะในช่วงเวลาเร่งด่วนที่รถยนต์มักไม่ขยับเคลื่อนที่ เรือโดยสารกลายเป็นวิธีเดินทางที่ประหยัดเวลาและมีค่าใช้จ่ายไม่สูง

มากนัก

ระบบการจัดการการเดินเรือในคลองแสนแสบปัจจุบันถูกแบ่งออกเป็นช่วงโดยมีประตูน้ําเป็นจุดเปลี่ยนถ่ายผู้โดยสารที่สําคัญ การเดินทางเชื่อมต่อตั้งแต่ย่านวัดศรีบุญเรืองไปจนถึงผ่านฟ้าลีลาศ

มีท่าเรือมากมายที่ตอบสนองความต้องการของคนทํางานและนักเรียนนักศึกษา หากมองในมุมของการจัดการน้ําและสิ่งแวดล้อม คลองแสนแสบยังทําหน้าที่เป็นแก้มลิงและทางระบายน้ําสําคัญของกรุงเทพมหานคร

แม้ในอดีตจะมีปัญหาเรื่องคุณภาพน้ําและกลิ่นรบกวน แต่นโยบายการฟื้นฟูในช่วงหลายปีที่ผ่านมาก็พยายามปรับปรุงสภาพแวดล้อมให้ดีขึ้น การขุดลอกคลอง การจัดระเบียบขยะ

และการควบคุมการปล่อยน้ําเสียจากชุมชนและสถานประกอบการริมฝั่งเป็นสิ่งที่ภาครัฐให้ความสําคัญอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้คลองสายนี้ยังคงเป็นเส้นทางสัญจรที่ใช้งานได้จริงและลดผลกระทบต่อผู้อยู่อาศัยในพื้นที่

ข้างเคียง

นอกจากนี้ สองฝั่งคลองแสนแสบยังเต็มไปด้วยเรื่องราวทางวัฒนธรรมที่น่าสนใจ มีทั้งชุมชนมุสลิมเก่าแก่ที่มีวิถีชีวิตผูกพันกับสายน้ํามาหลายชั่วอายุคน

รวมถึงศาสนสถานและมัสยิดที่สวยงามหลายแห่งที่เปิดให้ผู้คนเข้าไปศึกษาเรียนรู้ การเดินทางเรือในคลองแสนแสบจึงไม่ได้เป็นเพียงแค่การสัญจรเพื่อไปทํางานเท่านั้น

แต่ยังเป็นการเปิดมุมมองเห็นวิถีชีวิตคนเมืองในอีกรูปแบบหนึ่งที่ไม่สามารถเห็นได้จากการเดินทางบนถนนปกติ ความเรียบง่ายของผู้คนริมน้ําและความเร่งรีบของวิถีคนกรุงถูกผสมผสานกันอยู่อย่างลงตัวตลอดเส้นทาง

คลองสายนี้

ทําให้คลองแสนแสบยังคงเป็นสมบัติทางประวัติศาสตร์และปัจจุบันที่ยังคงมีชีวิตชีวาและมีความสําคัญต่อโครงสร้างพื้นฐานของกรุงเทพมหานครมาจนถึงปัจจุบัน