เราสามารถกลั้นหายใจได้นานกี่นาทีและเกิดอะไรขึ้นกับร่างกาย

การกลั้นหายใจเป็นพฤติกรรมที่ร่างกายแสดงออกมาโดยอัตโนมัติเมื่อเราอยู่ใต้น้ําหรือเผชิญกับสถานการณ์ที่ต้องการประหยัดออกซิเจน มีคนเคยสงสัยว่าขีดจํากัดสูงสุดของมนุษย์ในการขาดอากาศนั้นอยู่ที่ตรงไหน

โดยทั่วไปแล้วคนเราสามารถกลั้นหายใจได้เฉลี่ยประมาณสามสิบวินาทีถึงเกร็ดเล็กน้อยหนึ่งนาทีสําหรับคนทั่วไปที่ไม่ได้ผ่านการฝึกฝนร่างกายมาเป็นพิเศษ

หากเป็นนักดําน้ํามืออาชีพหรือผู้ที่ฝึกฝนมาอย่างต่อเนื่องตัวเลขนี้อาจพุ่งสูงขึ้นไปถึงหลายนาทีจนน่าเหลือเชื่อ ปัจจัยสําคัญที่กําหนดระยะเวลานี้ไม่ใช่แค่ความจุปอด

แต่คือระดับความอดทนของสมองต่อคาร์บอนไดออกไซด์ที่สะสมอยู่ในกระแสเลือด เมื่อเรากลั้นหายใจ ระดับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จะค่อยๆ

เพิ่มสูงขึ้นและเป็นตัวกระตุ้นให้สมองส่งสัญญาณเตือนภัยไปยังระบบหายใจเพื่อให้เรากลับมาหายใจอีกครั้ง

นี่คือเหตุผลที่ว่าทําไมเราถึงรู้สึกอึดอัดและอยากหายใจแม้ว่าระดับออกซิเจนในเลือดยังไม่ได้ลดต่ําลงจนถึงขั้นวิกฤตก็ตาม หากเรายังฝืนกลั้นหายใจต่อไป ร่างกายจะเข้าสู่สภาวะขาดออกซิเจนอย่างรุนแรง ซึ่งในกรณีที่หนักที่สุด

สมองจะสั่งให้เราหมดสติหรือเป็นลมเพื่อให้ร่างกายกลับไปอยู่ในท่าที่นอนราบและเริ่มกระบวนการหายใจอัตโนมัติอีกครั้งเพื่อรักษาชีวิตไว้

ดังนั้นอาการหน้ามืดหรือหมดสติใต้น้ําจึงเป็นกลไกการเอาตัวรอดขั้นพื้นฐานที่ธรรมชาติออกแบบมาให้ ไม่ใช่ความล้มเหลวของร่างกายนักดําน้ําฟรีไดฟ์วิ่งหรือผู้เชี่ยวชาญระดับโลกสามารถยื้อเวลาได้นานเกินห้านาที

เพราะพวกเขามีเทคนิคการลดอัตราการเต้นของหัวใจและการควบคุมการใช้ออกซิเจนส่วนเกินในร่างกายผ่านการทําสมาธิและการปรับสภาวะทางจิตใจ การฝึกฝนเหล่านี้ช่วยให้กล้ามเนื้อใช้พลังงานน้อยลงและลดความต้องการออกซิเจนอย่างมาก

อย่างไรก็ตาม การทดลองกลั้นหายใจเองที่บ้านโดยไม่มีความรู้หรืออุปกรณ์ที่ถูกต้องนั้นมีความเสี่ยงสูง โดยเฉพาะหากทําในน้ํา เพราะอาการวูบหมดสติเพียงเสี้ยววินาทีอาจนําไปสู่เหตุการณ์ไม่คาดฝันได้เสมอ

ร่างกายมนุษย์มีความอัศจรรย์ในการปรับตัวแต่อยู่ภายใต้ขีดจํากัดทางชีวภาพที่ชัดเจน ดังนั้นการทําความเข้าใจกลไกว่าทําไมเราถึงกลั้นหายใจได้นานเท่านี้จึงเป็นเรื่องของระบบประสาทและเคมีในเลือดมากกว่าแค่ความจุของปอดเพียงอย

่างเดียว การเรียนรู้เรื่องนี้ทําให้เราเห็นถึงขีดจํากัดและความแข็งแกร่งของร่างกายมนุษย์ที่ถูกควบคุมด้วยกลไกทางธรรมชาติที่ซับซ้อนและละเอียดอ่อนเหนือกว่าที่เราคิดไว้อย่างมาก

การรักษาสมดุลของก๊าซในเลือดจึงเป็นกุญแจสําคัญที่ทําให้เราสามารถดํารงชีวิตอยู่ได้อย่างปกติสุขในทุกวัน