เรา "ไม่ควรปลุก" คนที่กำลัง "ละเมอ" จริงหรือ?

        ความเชื่อโบราณที่ส่งต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่นว่า "ห้ามปลุกคนที่กำลังเดินละเมอเด็ดขาด เพราะอาจทำให้ช็อกหรือหัวใจวายจนเสียชีวิตได้" เป็นหนึ่งในคำเตือนที่ทำให้หลายคนหวาดกลัวและเลือกที่จะยืนดูอยู่ห่างๆ เมื่อเห็นคนใกล้ตัวมีอาการนี้ แต่ในความเป็นจริงแล้ว การปล่อยให้คนที่กำลังละเมอเดินไปมาโดยไม่ทำอะไรเลยต่างหากที่เป็นอันตรายถึงชีวิตยิ่งกว่า

        อาการเดินละเมอ หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Somnambulism มักเกิดขึ้นในช่วงที่เราหลับลึกที่สุด (NREM Sleep) ซึ่งคลื่นสมองจะทำงานช้าลง แต่กลไกบางอย่างในสมองเกิดความสับสน ทำให้สมองส่วนที่ควบคุมการรับรู้และสตินั้นยังคงหลับใหล แต่สมองส่วนที่สั่งการเคลื่อนไหวของร่างกายกลับตื่นขึ้นมาทำงาน ทำให้ผู้ที่ละเมอสามารถลุกขึ้นเดิน เปิดประตู หรือแม้แต่หยิบจับสิ่งของได้เหมือนหุ่นยนต์ โดยที่ไม่มีสติสัมปชัญญะ ดวงตาอาจลืมขึ้นแต่ไม่สามารถประมวลผลสิ่งที่เห็นได้ตามปกติ

        สำหรับความเชื่อที่ว่าการปลุกคนละเมอจะทำให้เสียชีวิตนั้น ขอยืนยันตามหลักวิทยาศาสตร์เลยว่า "ไม่เป็นความจริง" และไม่เคยมีบันทึกทางการแพทย์ว่ามีผู้เสียชีวิตจากการถูกปลุกโดยตรง อาการสะดุ้ง ตกใจ หรือสับสนมึนงงที่เกิดขึ้นเมื่อถูกปลุก เรียกว่าภาวะสมองเฉื่อยหลังตื่นนอน (Sleep Inertia) ซึ่งเกิดจากการที่สมองถูกกระชากให้ตื่นจากภาวะหลับลึกอย่างกะทันหัน คล้ายกับการรีสตาร์ทคอมพิวเตอร์ที่ต้องใช้เวลาในการประมวลผลใหม่เท่านั้น ไม่ได้เกี่ยวกับการที่วิญญาณกลับเข้าร่างไม่ทันแต่อย่างใด

        สิ่งที่น่ากลัวและเป็นความเสี่ยงที่แท้จริงคือ "การเกิดอุบัติเหตุขณะละเมอ" เพราะสมองส่วนที่คอยเตือนภัยหรือควบคุมสัญชาตญาณเอาตัวรอดนั้นไม่ได้ทำงาน ทำให้ผู้ละเมอไม่รู้สึกกลัวและไม่รู้สึกเจ็บ มีหลายกรณีที่เกิดเหตุสลด เช่น เดินออกไปกลางถนน พลัดตกบันได หรือหยิบของมีคมโดยไม่รู้ตัว ดังนั้นการช่วยเหลือและนำทางพวกเขาให้ปลอดภัยจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุด โดยผู้เชี่ยวชาญแนะนำวิธีรับมือคือ หากผู้ละเมออยู่ในพื้นที่ที่ปลอดภัยให้คอยสังเกตการณ์ก็พอ แต่หากมีทีท่าว่าจะเกิดอันตราย ให้ใช้การสัมผัสเบาๆ และพูดด้วยน้ำเสียงนุ่มนวลเพื่อนำทางกลับไปนอนที่เตียง หากจำเป็นต้องปลุกจริงๆ ควรใช้วิธีทำให้เกิดเสียงดังจากระยะห่างเพื่อให้เขาตกใจตื่นเอง ดีกว่าการพุ่งเข้าไปเขย่าตัวแรงๆ

        ท้ายที่สุดแล้ว เป้าหมายหลักไม่ใช่การตั้งหน้าตั้งตาปลุกให้ตื่น แต่คือการปกป้องและนำทางคนเหล่านั้นให้กลับไปอยู่ในจุดที่ปลอดภัย การทำความเข้าใจข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์จะช่วยหักล้างความกลัวจากความเชื่อผิดๆ และทำให้เราสามารถรับมือกับสถานการณ์ได้อย่างถูกต้อง มั่นใจ และปลอดภัยที่สุด