นักชีววิทยาจีนศึกษาแนวคิดลดประจำเดือนเหลือปีละ 4 ครั้ง หวังชะลอวัยรังไข่

ตลอดชีวิต ผู้หญิงจำนวนมากอาจมีประจำเดือนหลายร้อยครั้ง ตั้งแต่วัยรุ่นจนถึงวัยหมดประจำเดือน แต่จะเกิดอะไรขึ้น หากในอนาคตมนุษย์สามารถลดจำนวนรอบเดือนจากเดือนละครั้ง เหลือเพียงประมาณปีละ 4 ครั้งได้?

นี่คือแนวคิดที่กำลังได้รับความสนใจจากงานศึกษาของ ดร. หงเม่ย หวัง (Hongmei Wang) นักชีววิทยาชาวจีน ผู้เชี่ยวชาญด้านเซลล์ต้นกำเนิด ระบบสืบพันธุ์ และการทำงานของรังไข่ โดยเธอตั้งคำถามว่า

“การมีประจำเดือนทุกเดือนจำเป็นต่อสุขภาพเสมอไปหรือไม่ และมนุษย์อาจปรับจังหวะการทำงานของระบบสืบพันธุ์เพื่อชะลอการเสื่อมของรังไข่ได้หรือไม่?”

แนวคิดดังกล่าวยังอยู่ในขั้นการศึกษาและตั้งสมมติฐาน ไม่ใช่วิธีรักษาที่ได้รับการยืนยัน หรือเทคโนโลยีที่ผู้หญิงทั่วไปสามารถนำมาใช้ได้ในขณะนี้

“ประจำเดือนน้อยลง” อาจช่วยรักษารังไข่ได้นานขึ้น?

แนวคิดหนึ่งที่ดร. หวังสนใจ คือการปรับรอบเดือนให้เกิดขึ้นประมาณทุก 3 เดือน หรือราวปีละ 4 ครั้ง โดยตั้งสมมติฐานว่า หากลดความถี่ของการทำงานเป็นรอบของรังไข่ อาจช่วยชะลอการลดลงของจำนวนฟอลลิเคิลหรือถุงไข่ และอาจยืดช่วงวัยเจริญพันธุ์ออกไปได้

เหตุผลสำคัญคือ ผู้หญิงเกิดมาพร้อมจำนวนฟอลลิเคิลในรังไข่ที่มีจำกัด และปริมาณดังกล่าวจะค่อย ๆ ลดลงตามอายุ ต่างจากระบบสร้างอสุจิของผู้ชายที่สามารถผลิตเซลล์ใหม่ได้อย่างต่อเนื่อง

ในแต่ละรอบเดือน ฟอลลิเคิลหลายกลุ่มอาจเริ่มเข้าสู่กระบวนการพัฒนา แม้โดยทั่วไปจะมีไข่ตกเพียงหนึ่งใบ ขณะที่ฟอลลิเคิลจำนวนมากจะหยุดพัฒนาและเสื่อมไปตามกระบวนการธรรมชาติ

นักวิทยาศาสตร์จึงตั้งคำถามว่า หากสามารถปรับจังหวะการทำงานของรังไข่ได้ จะช่วยรักษาปริมาณไข่และชะลอการเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนได้หรือไม่

อย่างไรก็ตาม สมมติฐานนี้ยังต้องผ่านการศึกษาอีกมาก เพราะการลดจำนวนครั้งที่มีเลือดประจำเดือน ไม่ได้หมายความโดยอัตโนมัติว่าจะสามารถหยุดการลดลงของจำนวนไข่ หรือทำให้รังไข่อ่อนวัยลงได้

ธรรมชาติของผู้หญิงยุคใหม่แตกต่างจากอดีต

ในอดีต ผู้หญิงจำนวนมากมีช่วงเวลาที่ไม่มีประจำเดือนจากการตั้งครรภ์และการให้นมบุตรหลายครั้ง ทำให้จำนวนรอบเดือนตลอดชีวิตอาจน้อยกว่าผู้หญิงในสังคมปัจจุบัน

แต่ทุกวันนี้ ผู้หญิงจำนวนมากมีรูปแบบชีวิตที่เปลี่ยนไป เช่น

• มีบุตรน้อยลง

• เริ่มมีบุตรเมื่ออายุมากขึ้น

• มีช่วงเวลาห่างระหว่างการตั้งครรภ์มากขึ้น

• ใช้ชีวิตหลายสิบปีโดยมีรอบเดือนอย่างต่อเนื่อง

จึงเกิดคำถามว่า ระบบสืบพันธุ์ของผู้หญิงยุคใหม่กำลังทำงานเป็นรอบบ่อยกว่าที่เคยเกิดขึ้นในวิถีชีวิตของมนุษย์ในอดีตหรือไม่

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการมีบุตรไม่ได้หมายความว่าการมีประจำเดือนทุกเดือนเป็นสิ่งผิดปกติ แต่เป็นบริบทหนึ่งที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์สนใจศึกษาว่า สามารถปรับการทำงานของระบบสืบพันธุ์อย่างปลอดภัยได้มากเพียงใด

หากทำสำเร็จ อาจลดผลกระทบจากประจำเดือนในชีวิตประจำวัน

หากในอนาคตพบวิธีลดความถี่ของรอบเดือนที่ปลอดภัยและเหมาะสม การมีประจำเดือนน้อยลงอาจช่วยลดภาระของผู้ที่เผชิญปัญหา เช่น

• อาการปวดประจำเดือนรุนแรง

• ภาวะเลือดออกมาก

• อาการก่อนมีประจำเดือน หรือ PMS

• ภาวะอ่อนเพลียจากการเสียเลือด

• ผลกระทบต่อการเรียน การทำงาน และการใช้ชีวิต

ในทางการแพทย์ปัจจุบัน การลดหรือกดประจำเดือนด้วยฮอร์โมนมีใช้อยู่แล้วในบางกรณี เช่น เพื่อช่วยควบคุมอาการปวดหรือภาวะเลือดออกมาก โดยต้องเลือกวิธีให้เหมาะกับสุขภาพของแต่ละคน การมีประจำเดือนน้อยลงจากวิธีดังกล่าวจึงไม่ใช่เรื่องเดียวกับการชะลอวัยรังไข่หรือยืดอายุการเจริญพันธุ์

สิ่งที่มักเข้าใจผิด: “ไม่มีประจำเดือน” ไม่ได้แปลว่า “เก็บไข่ไว้ได้ทั้งหมด”

ประเด็นสำคัญที่ควรแยกให้ออกคือ ประจำเดือน การตกไข่ และจำนวนไข่สำรองในรังไข่ ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน

เลือดประจำเดือนเกิดจากเยื่อบุโพรงมดลูกหลุดลอก ขณะที่การลดลงของจำนวนฟอลลิเคิลในรังไข่เป็นกระบวนการที่ซับซ้อนและสัมพันธ์กับอายุ พันธุกรรม ฮอร์โมน และสภาพแวดล้อมภายในรังไข่

ดังนั้น การทำให้ประจำเดือนไม่มา หรือมาน้อยลง ไม่ได้เป็นหลักฐานว่ารังไข่จะเสื่อมช้าลง หรือวัยทองจะมาช้าลงโดยอัตโนมัติ

นี่จึงเป็นเหตุผลที่แนวคิด “มีประจำเดือนปีละ 4 ครั้งเพื่อยืดวัยเจริญพันธุ์” ยังต้องผ่านการทดลองและการติดตามผลในระยะยาว ก่อนจะสรุปได้ว่ามีประโยชน์จริงหรือไม่

รังไข่ไม่ได้มีหน้าที่แค่ผลิตไข่

รังไข่ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงสร้างและปล่อยไข่ แต่ยังผลิตฮอร์โมนสำคัญ เช่น เอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน ซึ่งเกี่ยวข้องกับหลายระบบของร่างกาย

ไม่ว่าจะเป็น

• ความแข็งแรงของกระดูก

• ระบบหัวใจและหลอดเลือด

• สมองและอารมณ์

• ผิวหนังและเนื้อเยื่อต่าง ๆ

• สุขภาพของระบบสืบพันธุ์

งานศึกษาของทีมดร. หวังเองให้ความสำคัญกับทั้งจำนวนไข่ การทำงานของรังไข่ และการผลิตฮอร์โมน ไม่ใช่เพียงการหยุดประจำเดือน โดยงานวิจัยด้านเซลล์ต้นกำเนิดของทีมในสัตว์ทดลองพบผลที่น่าสนใจต่อการทำงานของรังไข่สูงวัย แต่ยังไม่สามารถนำผลดังกล่าวมาสรุปเป็นวิธีรักษาสำหรับมนุษย์ทั่วไปได้

แนวคิดนี้ยังไม่ใช่ “สูตรชะลอวัย”

แม้แนวคิดการมีประจำเดือนเพียงปีละ 4 ครั้งจะฟังดูน่าสนใจ แต่ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะยืนยันว่า วิธีดังกล่าวจะทำให้ผู้หญิงแก่ช้าลง ยืดวัยทอง หรือรักษาความสามารถในการตั้งครรภ์ได้นานขึ้นจริง

คำว่า “ชะลอวัย” ในกรณีนี้จึงควรหมายถึงการศึกษากระบวนการเสื่อมของรังไข่ ไม่ใช่การทำให้ร่างกายทั้งระบบหยุดแก่ และไม่เกี่ยวข้องกับการมีอายุยืนเป็นร้อยหรือเป็นพันปี

นอกจากนี้ การควบคุมหรือกดการทำงานของรังไข่อาจมีผลแตกต่างกันในแต่ละคน จึงต้องพิจารณาทั้งประโยชน์ ความเสี่ยง อายุ โรคประจำตัว และเป้าหมายด้านการมีบุตร

ผู้ที่มีอาการปวดประจำเดือนรุนแรง เลือดออกมาก หรือมีความต้องการลดจำนวนรอบเดือน ควรปรึกษาสูตินรีแพทย์ ไม่ควรใช้ฮอร์โมนหรือยาปรับรอบเดือนด้วยตนเอง

จากแนวคิดสู่อนาคตของการแพทย์

ปัจจุบัน แนวคิดของดร. หงเม่ย หวัง ยังอยู่ในเส้นทางของการวิจัย ไม่ใช่วิธีที่ผู้หญิงทั่วไปสามารถนำมาใช้เพื่อชะลอวัยหรือเลื่อนวัยทองได้ทันที

แต่สิ่งที่งานศึกษานี้สะท้อน คือคำถามใหญ่ของวงการแพทย์ยุคใหม่ว่า

“มนุษย์จะสามารถควบคุมจังหวะการเสื่อมของรังไข่ และยืดช่วงสุขภาพที่ดีของระบบสืบพันธุ์ได้มากเพียงใด?”

บางทีในอนาคต การมีประจำเดือนทุกเดือนอาจไม่ใช่รูปแบบเดียวสำหรับผู้หญิงทุกคน แต่อาจมีทางเลือกที่ออกแบบให้เหมาะกับสุขภาพ การใช้ชีวิต และความต้องการของแต่ละบุคคลมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ควรจำในวันนี้คือ การลดจำนวนประจำเดือน การชะลอวัยรังไข่ และการยืดวัยเจริญพันธุ์ยังเป็นคนละประเด็นกัน ส่วนแนวคิดปีละ 4 ครั้งยังเป็นความเป็นไปได้ทางวิทยาศาสตร์ที่ต้องมีหลักฐานรองรับเพิ่มเติม ก่อนจะกลายเป็นการรักษาที่ใช้ได้จริง