ระบบหัวใจ เลือด และหนวดของปลาหมึกทำงานอย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ใต้ก้อนหินตามแนวปะการัง ปลาหมึกอาจนิ่งจนดูเหมือนส่วนหนึ่งของพื้นผิว แต่เมื่อมันยื่นหนวดไปสำรวจรอยแคบ ๆ หลายส่วนของร่างกายกำลังประมวลผลและทำงานพร้อมกัน สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังชนิดนี้มีระบบไหลเวียนเลือดและระบบประสาทต่างจากมนุษย์มาก จนมักถูกเล่าว่ามี “3 หัวใจ 9 สมอง และเลือดสีน้ำเงิน”
ประโยคนี้มีแก่นความจริงอยู่ครบ แต่คำว่า 9 สมอง เป็นคำย่อที่ทำให้ภาพชีววิทยาดูเกินจริงไปเล็กน้อย ปลาหมึกมีสมองส่วนกลางหนึ่งก้อน และมีศูนย์ประสาทขนาดใหญ่บริเวณโคนหนวดทั้งแปด ช่วยให้หนวดรับข้อมูลและควบคุมการเคลื่อนไหวบางส่วนได้รวดเร็วโดยไม่ต้องรอคำสั่งละเอียดทุกจังหวะจากสมองกลาง
สามหัวใจแบ่งงานกันคนละทาง
ปลาหมึกมีหัวใจสามดวงจริง หัวใจสองดวงทำหน้าที่สูบเลือดไปยังเหงือก เพื่อรับออกซิเจนจากน้ำ ส่วนหัวใจดวงหลักสูบเลือดที่รับออกซิเจนแล้วไปเลี้ยงอวัยวะทั่วร่างกาย โครงสร้างนี้เหมาะกับการใช้ชีวิตในน้ำ ซึ่งการดึงออกซิเจนออกจากน้ำทำได้ยากกว่าอากาศ
หัวใจจึงไม่ได้เป็นสามดวงที่ทำงานแทนกัน แต่เป็นระบบแบ่งหน้าที่ระหว่างเส้นทางไปเหงือกกับเส้นทางไปยังร่างกาย แหล่งข้อมูลของพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติแห่งลอนดอนระบุตรงกันว่า หัวใจสองดวงส่งเลือดผ่านเหงือก ขณะที่อีกดวงหมุนเวียนเลือดไปทั่วตัว
“เก้าสมอง” หมายถึงการควบคุมแบบกระจาย
หนวดปลาหมึกแต่ละเส้นไม่ได้มีสมองสมบูรณ์แบบแยกเป็นอิสระเหมือนสัตว์เก้าตัวอยู่ในร่างเดียว สิ่งที่มีอยู่คือเครือข่ายประสาทหนาแน่นและปมประสาทจำนวนมาก ทำให้หนวดสัมผัส ลิ้มรส เคลื่อนไหว และตอบสนองต่อวัตถุใกล้ตัวได้เองในระดับหนึ่ง
สมองกลางยังควบคุมภาพรวมได้ เช่น ใช้ข้อมูลจากการมองเห็นเพื่อนำหนวดไปยังเป้าหมาย การทดลองที่ยกโดยพิพิธภัณฑ์ฯ พบว่าปลาหมึกสามารถใช้สมองกลางนำหนวดผ่านทางเดินไปหาอาหารได้ จึงควรมองว่าเป็นการแบ่งงานระหว่างศูนย์กลางกับหนวด ไม่ใช่หนวดแปดเส้นคิดเรื่องซับซ้อนแยกขาดจากกัน
ในปลาหมึกสายพันธุ์ Octopus vulgaris มีเซลล์ประสาทราว 500 ล้านเซลล์ และประมาณสองในสามอยู่ในหนวดทั้งแปด เส้นประสาทจำนวนมหาศาลนี้อธิบายได้ว่าทำไมมันจึงจัดท่าหนวดที่อ่อนนุ่ม ซับซ้อน และเปลี่ยนรูปได้รวดเร็ว
เลือดสีน้ำเงินมาจากทองแดง
มนุษย์ใช้ฮีโมโกลบินที่มีธาตุเหล็กเป็นแกนกลางในการขนส่งออกซิเจน เลือดจึงมีเฉดแดง ส่วนปลาหมึกใช้โปรตีนชื่อฮีโมไซยานิน ซึ่งมีทองแดงเป็นองค์ประกอบ เมื่อจับออกซิเจนจะเห็นเป็นสีน้ำเงิน
ฮีโมไซยานินมีประสิทธิภาพเหมาะกับสภาวะน้ำเย็นและออกซิเจนต่ำ จึงเป็นข้อได้เปรียบของสัตว์ทะเลหลายกลุ่ม เลือดปลาหมึกไม่ได้เป็นน้ำเงินเข้มตลอดเวลา: เมื่อสูญเสียออกซิเจน สีจะจางลงจนเกือบใสได้
ข้อเท็จจริงที่แม่นที่สุดจึงคือ ปลาหมึกมีสามหัวใจจริง เลือดที่มีออกซิเจนมีสีน้ำเงินจากฮีโมไซยานินจริง และมีระบบประสาทในหนวดที่ทำงานกระจายตัวสูง ส่วน “เก้าสมอง” เป็นถ้อยคำที่ช่วยจำโครงสร้างนี้ได้ดี แต่ไม่ควรตีความว่าหนวดทั้งแปดมีสมองอิสระเทียบเท่าสมองหลักของมัน
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
แนวทางเลขเด็ด "โหราพารวย" งวด 1 ธันวาคม 2569 รวมเลขท้ายทั้ง 2 ตัว 3 ตัว
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
อาชีพผู้ตรวจสอบบริการแบบไม่เปิดเผยตัวตนทำงานอย่างไร
คนทำงานไทยเลือกเรียนคอร์สสั้นแทนปริญญาใบที่สองมากแค่ไหน
งานด้านความยั่งยืนและคาร์บอนในองค์กรไทยทำอะไรบ้าง
แรงงานไทยไปทำงานต่างประเทศและส่งเงินกลับบ้านจากที่ไหนมากที่สุด
นักคณิตศาสตร์ประกันภัยในไทยทำงานอะไรและมีรายได้เท่าไร
ทำไมบริษัทไทยจึงจัดบริการนักจิตวิทยาให้พนักงาน
คนทำงานในเมืองแบ่งเวลาหลังเลิกงานกันอย่างไร
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
เกรดเฉลี่ยสัมพันธ์กับเงินเดือนหลังเรียนจบ 5 ปีอย่างไร







