ทำอะไรไร้สาระช่วยเติมพลัง

เคยมีช่วงที่นั่งทำงานมาหลายชั่วโมง จ้องหน้าจอจนตาแทบจะประท้วง แล้วอยู่ดี ๆ กลับลุกไปจัดโต๊ะ เล่นเกมสั้น ๆ ดูคลิปตลก หรือวาดรูปเล่นแบบไม่มีสาระเลยไหม แปลกดีที่หลังจากเสียเวลาไปกับเรื่องเล็ก ๆ เหล่านั้น กลับมานั่งทำงานต่อแล้วสมองเหมือนติดเครื่องขึ้นมาอีกครั้ง

หลายคนมองกิจกรรมแบบนี้เป็นตัวร้าย เพราะภาพจำของการทำงานที่ดีมักต้องมาคู่กับความขยัน หน้านิ่ง และการนั่งอยู่กับงานแบบไม่ขยับไปไหน เหมือนโต๊ะทำงานที่ไม่มีแก้วกาแฟ ไม่มีของเล่น ไม่มีอะไรให้เสียสมาธิถึงจะเรียกว่ามืออาชีพได้ แต่สมองมนุษย์ไม่ได้ทำงานเหมือนเครื่องจักรที่กดปุ่มเปิดแล้วเดินยาวทั้งวัน

บางครั้งการทำอะไรไร้สาระเล็ก ๆ กลับเป็นเหมือนการแอบเติมน้ำมันให้เครื่องยนต์ที่กำลังร้อนจัด เพราะสมองไม่ได้มีหน้าที่แค่รับคำสั่งและผลิตผลงาน มันต้องจัดการความเครียด ความกังวล และความเหนื่อยล้าด้วย

เวลาทำงานยาก ๆ นานเกินไป สมองจะเริ่มรู้สึกเหมือนกำลังโดนบังคับให้อ่านหนังสือเล่มหนาที่ไม่มีตอนจบ ยิ่งฝืนมากเท่าไร ความคิดสร้างสรรค์ยิ่งหดตัวลง บางคนนั่งอยู่หน้าคอมแปดชั่วโมง แต่ช่วงที่สมองทำงานจริงอาจไม่ได้มากเท่าที่คิด ที่เหลืออาจเป็นการเลื่อนเมาส์ไปมาเหมือนกำลังเจรจากับหน้าจอว่า "เอาไว้ก่อนก็แล้วกัน"

กิจกรรมเล่น ๆ จึงเข้ามาช่วยเปลี่ยนจังหวะของสมอง การฟังเพลงโปรด เดินดูต้นไม้ เล่นกับสัตว์เลี้ยง พับกระดาษ หรือดูเรื่องขำ ๆ สักไม่กี่นาที อาจช่วยให้ความตึงเครียดลดลง สมองได้พักจากการแก้ปัญหาเดิม แล้วกลับมามองเรื่องเดิมด้วยมุมใหม่

เรื่องตลกของชีวิตการทำงานคือ หลายคนรู้ว่าการพักช่วยให้ทำงานดีขึ้น แต่กลับรู้สึกผิดเวลาพัก เหมือนการนั่งกินขนมระหว่างงานเป็นความผิดร้ายแรง ทั้งที่บางครั้งการพักห้านาทีอาจช่วยประหยัดเวลาที่เสียไปกับการนั่งตันอยู่ครึ่งชั่วโมง

คนทำงานจำนวนไม่น้อยมีพฤติกรรมแปลก ๆ ที่ดูเหมือนไม่เกี่ยวกับงาน เช่น จัดปากกาเรียงสี ล้างแก้วน้ำ เดินไปเปิดตู้เย็นทั้งที่ไม่ได้หิว หรือเปิดดูรูปเก่า ๆ สักพัก พฤติกรรมเหล่านี้ไม่ได้ทำให้งานเสร็จทันที แต่มันช่วยให้สมองได้เปลี่ยนโหมด จากโหมดกดดันไปเป็นโหมดผ่อนคลาย

แน่นอนว่าการพักไม่ได้หมายถึงการหายไปทั้งวันแล้วบอกว่ากำลังดูแลสุขภาพจิต แบบนั้นอาจเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะเส้นแบ่งระหว่างการเติมพลังกับการหนีงานอยู่ที่เรากลับมาจัดการสิ่งที่ต้องทำได้หรือไม่

ความน่าสนใจอยู่ตรงที่สิ่งที่ดูเสียเวลาบางอย่างกลับมีประโยชน์ในจังหวะที่เหมาะสม เหมือนการชาร์จแบตโทรศัพท์ ไม่ได้มีใครบอกว่าโทรศัพท์ขี้เกียจเพราะต้องเสียบปลั๊ก มันแค่ต้องมีพลังงานพอที่จะทำหน้าที่ของมันต่อไป

สมองคนก็คล้ายกัน การพักแบบมีสติอาจไม่ใช่การลดประสิทธิภาพ แต่เป็นการรักษาความสามารถในการทำงานระยะยาว เพราะคนที่พยายามเร่งเครื่องตลอดเวลา สุดท้ายอาจไม่ได้ไปเร็วกว่า แต่อาจต้องเสียเวลาซ่อมตัวเองทีหลัง

บางครั้งเรื่องเล็ก ๆ ที่ดูไม่มีประโยชน์ เช่น การหัวเราะกับมุกแป้ก ๆ เล่นเกมไม่กี่นาที หรือทำอะไรเด็ก ๆ บ้าง อาจเป็นช่องว่างเล็ก ๆ ที่ช่วยให้วันทำงานหนักไม่กลายเป็นวันที่สมองแห้งจนคิดอะไรไม่ออก

ชีวิตไม่ได้มีแค่โหมดจริงจังตลอดเวลา เครื่องมือที่ช่วยให้เราทำงานดีขึ้น บางทีก็ไม่ได้หน้าตาเหมือนเครื่องมือเลย อาจมาในรูปของช่วงเวลาสั้น ๆ ที่เรายอมให้ตัวเองทำเรื่องไร้สาระบ้าง แล้วค่อยกลับไปลุยงานสำคัญด้วยหัวที่โล่งกว่าเดิม