ของไม่จำเป็นอะไร ที่เรายอมจ่ายเงินซื้อ

เคยมีจังหวะหนึ่งที่เดินเข้าร้านแบบไม่ได้ตั้งใจจะซื้ออะไร แค่จะหลบแดดหรือรอเวลาเฉย ๆ แต่พอเดินออกมากลับมีถุงติดมือมาด้วยหนึ่งใบ ของในถุงก็ไม่ได้ถึงขั้นจำเป็นต่อชีวิต ไม่ได้ซื้อแล้วทำให้บ้านไม่พัง งานไม่เสีย หรือสุขภาพดีขึ้นทันที แต่อยู่ดี ๆ ตอนนั้นก็รู้สึกว่า เออ ซื้อก็ได้มั้ง

ของแบบนี้บางทีมันอธิบายยากเหมือนกัน เพราะถ้าถามกันแบบจริงจังว่าไม่มีแล้วอยู่ได้ไหม คำตอบก็คืออยู่ได้ แต่พอถามว่าแล้วทำไมถึงยังซื้อ หลายคนก็คงมีเหตุผลของตัวเอง บางเหตุผลฟังดูสมเหตุสมผล บางเหตุผลก็ฟังดูเหมือนหาเรื่องให้กระเป๋าเงินเหนื่อยเล่น แต่พอเป็นชีวิตจริง มันก็ไม่ได้ง่ายขนาดนั้น

อย่างกาแฟแก้วละร้อยกว่าบาท บางคนอาจมองว่าแพงเกินไป ชงเองที่บ้านก็ได้ กาแฟซองก็มี ขวดน้ำเปล่าก็ถูกกว่าเยอะ แต่สำหรับบางคน กาแฟแก้วนั้นอาจไม่ได้ซื้อเพราะคาเฟอีนอย่างเดียว มันซื้อช่วงเวลาสั้น ๆ ก่อนเริ่มงาน ซื้อที่นั่งเงียบ ๆ ซื้อความรู้สึกว่าเช้าวันนี้ยังพอมีอะไรดี ๆ อยู่บ้าง หรือซื้อสิทธิ์ในการนั่งมองคนเดินผ่านสักครึ่งชั่วโมงโดยไม่ต้องรีบเป็นใคร

ของแต่งบ้านก็คล้ายกัน เทียนหอม แจกันเล็ก ๆ โคมไฟสีอุ่น หมอนอิงลายสวย จานที่ไม่ได้ใช้บ่อยแต่เห็นแล้วชอบ ถามว่าจำเป็นไหม ก็ไม่น่าจำเป็น บ้านไม่มีของพวกนี้ก็ยังเป็นบ้านได้ แต่บางคนกลับรู้สึกว่าพอมีของเล็ก ๆ พวกนี้ ห้องที่เคยเป็นแค่ที่นอนกับที่เก็บของ กลายเป็นพื้นที่ที่อยากกลับมาอยู่มากขึ้นนิดหนึ่ง

บางคนยอมจ่ายกับของสะสม ฟิกเกอร์ โมเดล การ์ด หนังสือปกพิเศษ แผ่นเสียง หรือของที่คนไม่อินอาจมองว่าเอาไว้ตั้งเฉย ๆ ฝุ่นเกาะด้วยซ้ำ คนที่ซื้อก็อาจรู้ตัวดีว่ามันไม่ได้มีหน้าที่อะไรในชีวิตประจำวันมากนัก แต่มันผูกกับความทรงจำ ความชอบวัยเด็ก ตัวละครที่เคยทำให้ผ่านวันแย่ ๆ หรือความรู้สึกว่าตัวเองยังมีพื้นที่เล็ก ๆ สำหรับความชอบส่วนตัวอยู่

ฝั่งที่ไม่ค่อยเข้าใจการซื้อของพวกนี้ก็มีเหตุผลเหมือนกัน เงินแต่ละบาทไม่ได้หาง่าย ค่าใช้จ่ายประจำก็รออยู่เต็มไปหมด ค่าเช่า ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าเดินทาง ค่าอาหาร บางคนมองว่าการจ่ายให้ของที่ไม่จำเป็นบ่อย ๆ อาจกลายเป็นนิสัยที่ทำให้เก็บเงินยากขึ้น โดยเฉพาะตอนที่ซื้อเพราะเครียด ซื้อเพราะเหงา ซื้อเพราะเห็นคนอื่นมี หรือซื้อเพราะลดราคา ทั้งที่ก่อนเห็นป้ายลดราคาก็ไม่ได้อยากได้เลย

ความคิดแบบนี้ก็ฟังขึ้น เพราะหลายครั้งของไม่จำเป็นไม่ได้มาในราคาก้อนใหญ่ แต่มาแบบเล็ก ๆ เรื่อย ๆ แก้วนี้นิด เสื้อยืดตัวนั้นหน่อย แอปแต่งรูปอีกนิด ค่าสกินเกมอีกหน่อย รวมกันปลายเดือนแล้วบางทีก็ตกใจเหมือนกันว่าเงินหายไปกับอะไรบ้าง ทั้งที่แต่ละชิ้นตอนกดจ่ายดูไม่หนักเลย

แต่คนที่ยอมจ่ายก็ไม่ได้แปลว่าไม่รู้คุณค่าของเงินเสมอไป บางคนคำนวณแล้ว แบ่งเงินแล้ว และเลือกแล้วว่าของชิ้นนี้ให้ความสุขกับเขามากพอ เขาไม่ได้ซื้อเพื่ออวดใคร ไม่ได้ซื้อเพราะโดนหลอกง่าย แค่รู้สึกว่าชีวิตที่มีแต่ของจำเป็นอย่างเดียวมันก็แห้งไปหน่อย เหมือนกินข้าวเพื่อให้อิ่มทุกมื้อ แต่ไม่เคยได้กินอะไรที่ตัวเองอยากกินเลย

ของไม่จำเป็นบางอย่างยังทำหน้าที่เป็นรางวัลเงียบ ๆ ด้วย ทำงานหนักมาทั้งเดือน ซื้อรองเท้าคู่ที่ชอบ ซื้อหนังสือที่อยากอ่าน ซื้อครีมกลิ่นดี ๆ ซื้อบัตรคอนเสิร์ต ซื้ออาหารร้านที่แพงกว่าปกติ คนอื่นอาจมองว่าเกินจำเป็น แต่เจ้าของเงินอาจมองว่าเป็นการบอกตัวเองว่ายังไหวอยู่ และชีวิตไม่ได้มีไว้แค่จ่ายบิลกับรอเงินเดือนรอบหน้า

ก็มีคนที่อยู่ตรงกลางเหมือนกัน คือเข้าใจทั้งสองฝั่ง อยากใช้เงินกับความสุขเล็ก ๆ แต่ก็กลัวใช้เพลินเกินไป บางคนเลยมีวิธีของตัวเอง เช่น ตั้งงบสำหรับของฟุ่มเฟือยไว้เลย ซื้อได้เท่านี้ต่อเดือน เกินแล้วหยุด หรือรอ 24 ชั่วโมงก่อนกดซื้อ ถ้ายังอยากได้อยู่ค่อยซื้อ บางคนใส่ของลงตะกร้าไว้เฉย ๆ ผ่านไปสองวันความอยากหาย ก็ประหยัดไปแบบงง ๆ

บางครั้งความไม่จำเป็นก็ไม่ได้แปลว่าไร้ค่าเสมอไป แค่คุณค่าของมันไม่ได้วัดด้วยคำว่าใช้ได้กี่ครั้ง คุ้มกี่บาท หรือจำเป็นต่อการอยู่รอดแค่ไหน บางชิ้นมีค่าเพราะมันทำให้วันธรรมดาดูน่าเบื่อน้อยลง บางชิ้นมีค่าเพราะมันเตือนว่าเรายังมีรสนิยม มีความชอบ มีสิ่งที่เลือกเองได้ในชีวิตที่หลายเรื่องเลือกไม่ค่อยได้

แต่ก็จริงอีกว่า ถ้าของไม่จำเป็นเริ่มเบียดของจำเป็น เช่น ซื้อแล้วต้องยืมเงินคนอื่น ซื้อแล้วเครียดกว่าเดิม ซื้อแล้วรู้สึกผิดทุกครั้ง หรือซื้อเพื่อกลบอะไรบางอย่างซ้ำ ๆ แบบหยุดไม่ได้ ตรงนั้นอาจไม่ใช่แค่เรื่องความสุขเล็ก ๆ แล้ว อาจเป็นสัญญาณให้กลับมาดูตัวเองเบา ๆ ว่ากำลังใช้การซื้อของแทนอะไรอยู่หรือเปล่า

สำหรับบางคน ของที่ยอมจ่ายอาจเป็นกาแฟดี ๆ สำหรับบางคนอาจเป็นหนังสือ บางคนเป็นเสื้อผ้า บางคนเป็นเกม บางคนเป็นต้นไม้ บางคนเป็นของแต่งโต๊ะทำงาน บางคนเป็นทริปสั้น ๆ ที่ไม่ได้จำเป็นแต่ช่วยให้กลับมาหายใจได้เต็มปอดกว่าเดิม

คิดไปคิดมา ของไม่จำเป็นอาจไม่ใช่เรื่องของตัวของอย่างเดียว แต่มันเกี่ยวกับความรู้สึกที่เราซื้อกลับมาพร้อมกันด้วย บางคนซื้อความสบายใจ บางคนซื้อความทรงจำ บางคนซื้อความเป็นตัวเอง บางคนซื้อแรงใจให้ผ่านช่วงเหนื่อย ๆ และบางคนก็ซื้อเพราะแค่เห็นแล้วชอบ แค่นั้นจริง ๆ

แล้วของแบบไหนที่ทำให้คุณยอมจ่าย ทั้งที่รู้อยู่แก่ใจว่าไม่มีมันก็ใช้ชีวิตต่อได้เหมือนเดิม แต่พอมีแล้วเหมือนชีวิตน่าอยู่ขึ้นอีกนิดหนึ่ง