ทำไมถึงไม่มีประเทศไหนยอมเปิดเสรียาเสพติดทุกชนิด

เวลาเราตามข่าวต่างประเทศ เรามักจะได้ยินข่าวเกี่ยวกับการที่บางประเทศปรับกฎหมายลดโทษให้ผู้เสพ หรือเปิดเสรีให้ใช้งานพืชบางชนิดได้แบบถูกกฎหมาย พอเห็นข่าวแบบนี้บ่อยเข้า บางคนก็เกิดความสงสัยขึ้นมาว่า ทำไมประเทศต่างๆ ถึงไม่แก้ปัญหาด้วยการเปิดเสรียาเสพติดทุกชนิดไปเลย ให้การซื้อขายเป็นไปตามกลไกตลาด ให้รัฐเก็บภาษีเข้าระบบ แล้วปล่อยให้เป็นเรื่องการตัดสินใจส่วนบุคคลเหมือนกับการซื้อเหล้าหรือเบียร์

เหตุผลหลักที่รัฐบาลทั่วโลกไม่เลือกใช้วิธีนี้ ไม่ใช่แค่เรื่องของศีลธรรมหรือความเชื่อส่วนบุคคล แต่เป็นเรื่องของการคำนวณผลกระทบทางเศรษฐกิจ ความปลอดภัย และความอยู่รอดของระบบสาธารณสุข เรามาแกะรอยดูกันทีละประเด็นว่าทำไมการปลดล็อคยาเสพติดทุกชนิดถึงเป็นความเสี่ยงที่ไม่มีประเทศไหนอยากลอง

1. ระบบสาธารณสุขจะต้องรับภาระระดับวิกฤต

ยาเสพติดแต่ละประเภทมีกลไกการทำลายร่างกายที่ต่างกัน ยาบางชนิดทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง บางชนิดเข้าไปทำลายระบบประสาทโดยตรง หรือทำให้เกิดภาวะเสพติดทางร่างกายอย่างหนักจนหยุดเสพกะทันหันไม่ได้ ถ้าของพวกนี้หาซื้อได้ทั่วไป ปริมาณผู้ป่วยฉุกเฉินจากการใช้ยาเกินขนาดจะพุ่งสูงขึ้นแบบทวีคูณ ลองคิดสภาพห้องฉุกเฉินที่มีผู้ป่วยหัวใจวายหรือช็อกจากการใช้ยาเสพติดเข้ามาพร้อมกันทุกวัน เตียงผู้ป่วยและหมอที่มีอยู่จำกัดจะไม่เพียงพอต่อการรักษาโรคทั่วไปอื่นๆ ระบบสาธารณสุขจะเข้าสู่ภาวะล่มสลายเพราะต้องเอางบประมาณและบุคลากรไปรับมือกับผลพวงจากการเสพยา การรอคิวรักษาโรคพื้นฐานของประชาชนทั่วไปจะยาวนานขึ้นจนส่งผลเสียต่อคุณภาพชีวิตของทุกคน

2. ความปลอดภัยในพื้นที่สาธารณะจะหายไป

ผลกระทบของยาเสพติดที่น่ากลัวที่สุดคือการทำลายการรับรู้และความสามารถในการควบคุมตัวเอง ผู้ที่เสพยาเสพติดสังเคราะห์หลายชนิดมักมีอาการประสาทหลอน หวาดระแวง คลุ้มคลั่ง หรือหลุดพ้นจากโลกความเป็นจริง อาการเหล่านี้เป็นตัวกระตุ้นให้เกิดความรุนแรง การทำร้ายร่างกายคนแปลกหน้าบนท้องถนน หรือแม้แต่การเกิดอุบัติเหตุร้ายแรงบนท้องถนนจากการขับรถขณะมึนเมา ความรู้สึกปลอดภัยในการใช้ชีวิตประจำวันของคนทั่วไปจะลดลงไปมาก พ่อแม่จะไม่กล้าปล่อยลูกหลานออกไปเดินเล่นหรือใช้ชีวิตนอกบ้าน การเดินกลับบ้านตอนกลางคืนจะกลายเป็นความเสี่ยงที่ไม่มีใครอยากเผชิญ

3. อัตราการเกิดอาชญากรรมเพื่อหาเงินซื้อยา

ยาเสพติดที่มีฤทธิ์เสพติดสูงมากๆ จะเข้าไปเปลี่ยนโครงสร้างการทำงานของสมอง ผู้เสพจะมีความต้องการยามากกว่าความต้องการอาหารหรือน้ำดื่ม เมื่อถึงจุดที่ไม่มีเงินซื้อยาเพราะตกงานหรือไม่ได้ทำงาน พวกเขาจะทำทุกวิถีทางเพื่อให้ได้เงินมาตอบสนองความต้องการนั้น การลักทรัพย์ จี้ปล้น หรืองัดแงะบ้านเรือนจะเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ชุมชนจะเต็มไปด้วยความหวาดระแวง และตำรวจจะต้องเหนื่อยกับการตามจับคดีอาชญากรรมเล็กๆ น้อยๆ ที่เกิดขึ้นตลอดเวลา ความสงบสุขในระดับชุมชนจะถูกทำลายลงอย่างสิ้นเชิง

4. ผลกระทบต่อสมองของเด็กและวัยรุ่น

สมองของมนุษย์จะพัฒนาอย่างสมบูรณ์เมื่ออายุประมาณยี่สิบห้าปี การเปิดเสรียาเสพติดทุกชนิดหมายถึงการเพิ่มโอกาสให้เด็กและวัยรุ่นเข้าถึงสารเหล่านี้ได้ง่ายขึ้น แม้จะมีการจำกัดอายุผู้ซื้อ แต่การควบคุมก็มักจะมีช่องโหว่เสมอ สารเคมีรุนแรงเหล่านี้จะเข้าไปหยุดยั้งการพัฒนาของสมองส่วนหน้า ซึ่งควบคุมเหตุผลและการตัดสินใจ เด็กที่เริ่มเสพยาตั้งแต่ยังอายุน้อยจะมีปัญหาเรื่องความจำ อารมณ์รุนแรง และสูญเสียศักยภาพในการเรียนรู้ไปอย่างถาวร การสร้างประชากรที่มีคุณภาพเพื่อพัฒนาประเทศในอนาคตจะทำได้ยากลำบากมาก

5. ตลาดมืดจะไม่หายไปอย่างที่คาดหวัง

แนวคิดที่ว่าการทำให้ถูกกฎหมายจะช่วยทำลายวงจรของพ่อค้ายาเสพติด เป็นแนวคิดที่อาจใช้ไม่ได้กับยาทุกชนิด หากรัฐบาลควบคุมการผลิต ตั้งมาตรฐานให้ปลอดภัย และเก็บภาษีอย่างถูกต้อง ราคายาเสพติดถูกกฎหมายจะสูงมาก กลุ่มพ่อค้ายาก็จะยังคงผลิตยาเสพติดเถื่อนที่ผสมสารอันตรายราคาถูกลงมาขายตัดราคาในตลาดมืดเหมือนเดิม รัฐบาลก็ต้องเสียทรัพยากรไปกับการปราบปรามตลาดยาเถื่อนเหล่านี้อยู่ดี ปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติหรือการฟอกเงินที่เชื่อมโยงกับยาเสพติดก็จะไม่ได้หายไปไหน

6. กำลังแรงงานและเศรษฐกิจจะชะงักงัน

วัยทำงานคือกลุ่มคนที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ หากประชากรในวัยนี้ตกอยู่ในภาวะติดยา ประสิทธิภาพในการทำงานจะดิ่งลงอย่างน่าตกใจ อุบัติเหตุในโรงงานอุตสาหกรรมจะเพิ่มขึ้น การขาดงาน การมาสาย หรือการทำงานผิดพลาดจะกลายเป็นเรื่องปกติ ภาคธุรกิจจะต้องแบกรับความเสียหายที่เกิดจากความไม่พร้อมของพนักงาน ในขณะเดียวกัน รัฐบาลก็สูญเสียรายได้จากภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา แถมยังต้องควักกระเป๋าจ่ายเงินอุดหนุนศูนย์บำบัดผู้ติดยาเพิ่มเติม การเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศจะถูกรั้งเอาไว้ด้วยปัญหานี้

7. การบำบัดรักษาต้องใช้เวลายาวนานและใช้งบมหาศาล

การทำให้คนหนึ่งคนเลิกยาเสพติดได้อย่างเด็ดขาดเป็นกระบวนการที่ซับซ้อน มันไม่ใช่แค่การกินยาแล้วหายขาดเหมือนไข้หวัด ผู้ป่วยต้องผ่านการบำบัดทางร่างกาย จิตวิทยา และการปรับพฤติกรรม ซึ่งต้องใช้เวลาหลายเดือนหรือหลายปี หลายคนกลับไปเสพซ้ำแล้วต้องเริ่มกระบวนการใหม่ทั้งหมด สถานบำบัดที่มีอยู่ทั่วโลกมักจะมีพื้นที่จำกัด ไม่สามารถรองรับผู้ติดยาจำนวนมหาศาลที่จะเกิดขึ้นหลังจากการเปิดเสรีได้ การสร้างสถานบำบัดเพิ่มต้องใช้ทั้งเงินก้อนใหญ่และบุคลากรเฉพาะทางจำนวนมาก

การเปิดเสรียาเสพติดแบบเหมารวมทุกชนิดจึงเป็นเรื่องที่อันตรายเกินกว่าจะนำมาทดลองทำจริง การที่บางประเทศเลือกผ่อนปรนกฎหมายให้กับสารบางตัว มักจะทำไปเพื่อประโยชน์ทางการแพทย์อย่างเฉพาะเจาะจง หรือเพื่อเปลี่ยนมุมมองจากการมองผู้เสพเป็นอาชญากรมาเป็นผู้ป่วยที่ต้องได้รับการรักษา โดยมีการวางแผนระบบรองรับไว้ล่วงหน้าอย่างรัดกุม การจัดระเบียบสังคมยังคงต้องการกติกาเพื่อป้องกันความเสียหายที่จะเกิดขึ้นกับส่วนรวมและรักษาคุณภาพชีวิตของคนส่วนใหญ่เอาไว้