เจ็บฝ่าเท้าเหมือนมีเสี้ยนตำ อาจเป็น “ตาปลา” จากรองเท้ากดทับซ้ำ ๆ

โรค “ตาปลา” หรือ Corns รวมถึงผิวหนังบางจุดที่หนา แข็ง เป็นแผ่น ๆ ที่หลายคนเรียกว่า “ตาปลาฝ่าเท้า” หรือ Calluses จริง ๆ แล้วไม่ได้เกิดขึ้นแบบไม่มีเหตุผลนะคะ แต่เป็นกลไกการป้องกันตัวเองของร่างกายเราเอง

เวลาผิวหนังบริเวณเท้าถูกเสียดสี หรือโดนกดทับซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน ร่างกายจะค่อย ๆ สร้างผิวหนังชั้นนอกให้หนาขึ้น เพื่อทำหน้าที่เหมือนเกราะ หรือเบาะรองรับแรงกดบริเวณนั้น

ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องดี แต่พอผิวหนังหนาขึ้นเรื่อย ๆ จนแข็งเป็นก้อน หรือเป็นเม็ดเล็ก ๆ เวลาเดินลงน้ำหนักก็อาจทำให้เจ็บแปล๊บ เหมือนมีเสี้ยนตำอยู่ใต้ฝ่าเท้าได้เลยค่ะ

ตาปลาเกิดจากอะไร?

นึกภาพตามง่าย ๆ นะคะ เวลาที่เราใส่รองเท้าหน้าแคบ รองเท้าคับ รองเท้าพื้นแข็ง หรือรองเท้าส้นสูงที่ทิ้งน้ำหนักลงไปที่หน้าเท้าบ่อย ๆ ผิวหนังบริเวณนั้นจะโดนกดและเสียดสีซ้ำ ๆ

เหมือนร่างกายรู้สึกว่า “ตรงนี้กำลังจะถลอกแล้วนะ ต้องรีบสร้างเกราะป้องกันซะแล้ว”

ร่างกายก็เลยเร่งผลิตเซลล์ผิวหนังตรงจุดนั้นให้หนาขึ้น แข็งขึ้น เพื่อช่วยรองรับแรงกดและแรงเสียดสีค่ะ

ในหลายกรณี ตาปลามักเกิดบริเวณที่มีแรงกดเฉพาะจุด เช่น นิ้วเท้า ข้างนิ้วเท้า หน้าเท้า หรือฝ่าเท้าตรงตำแหน่งที่รับน้ำหนักมาก ส่วนผิวหนังหนาแบบ Calluses มักเป็นแผ่นกว้างกว่า และเกิดจากแรงกดหรือแรงเสียดสีต่อเนื่อง

ทำไมตาปลาถึงเจ็บเวลาเดิน?

พอมันหนาขึ้นเรื่อย ๆ จนกลายเป็นก้อนแข็ง ๆ หรือมีลักษณะเป็นเม็ดคล้ายตาของปลา เวลาที่เราเดินลงน้ำหนัก หรือรองเท้าบีบเข้ามา เจ้าก้อนแข็ง ๆ นี้อาจกดลึกลงไปด้านใน

แรงกดนั้นอาจไปกดโดนเนื้อเยื่อหรือเส้นประสาทข้างใต้ ทำให้รู้สึกเจ็บแปล๊บ ๆ เหมือนโดนเสี้ยนตำอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะตอนเดินนาน ๆ ยืนทั้งวัน หรือใส่รองเท้าคู่เดิมที่กดจุดเดิมซ้ำ ๆ

บางคนเจ็บจนเดินลงน้ำหนักไม่เต็มเท้า ต้องเดินเอียงเท้าโดยไม่รู้ตัว ซึ่งอาจทำให้ปวดบริเวณอื่นตามมาได้ เช่น ส้นเท้า เข่า หรือหลัง เพราะร่างกายพยายามหลบจุดที่เจ็บค่ะ

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น

เรามาดูวิธีดูแลตัวเองแบบง่าย ๆ กันนะคะ

1. เปลี่ยนรองเท้าก่อนเลย

ถ้ารองเท้าคับ หน้าแคบ แข็ง หรือบีบเท้ามากเกินไป ควรเปลี่ยนเป็นรองเท้าที่หน้ากว้างขึ้น นุ่มขึ้น และมีพื้นที่ให้นิ้วเท้าขยับได้สบาย

รองเท้าที่ดีไม่ควรกดจุดเดิมซ้ำ ๆ และควรช่วยกระจายน้ำหนักเวลาเดิน โดยเฉพาะคนที่ต้องยืนนาน เดินเยอะ หรือใส่รองเท้าทำงานทั้งวัน

2. แช่น้ำอุ่นให้ผิวนุ่มลง

นำเท้าไปแช่น้ำอุ่นประมาณ 10–15 นาที เพื่อให้ผิวหนังบริเวณที่หนาแข็งนุ่มลง จากนั้นใช้หินขัดเท้าค่อย ๆ ถูออกเบา ๆ

ไม่ควรถูแรงเกินไปนะคะ เพราะอาจทำให้ผิวถลอก เป็นแผล หรือระคายเคืองมากกว่าเดิมได้

3. ห้ามใช้ของมีคมแงะ ตัด หรือเฉือนเอง

ข้อนี้สำคัญมากค่ะ ห้ามใช้ของมีคม เช่น ตะไบ กรรไกรตัดเล็บ มีดโกน หรืออุปกรณ์แหลม ๆ ไปแงะ ฉีก ดึง หรือตัดตาปลาเองเด็ดขาด

เพราะอาจทำให้แผลลึก เลือดออก ติดเชื้อ หรืออักเสบได้ โดยเฉพาะบริเวณฝ่าเท้าที่ต้องรับน้ำหนักและสัมผัสพื้นอยู่ตลอด

4. ใช้แผ่นแปะตาปลาอย่างระมัดระวัง

แผ่นแปะตาปลา หรือยาหยอดตาปลาบางชนิดมีส่วนผสมของกรดซาลิไซลิก ซึ่งช่วยค่อย ๆ ลอกผิวหนังหนา ๆ ออกได้

แต่ควรใช้ตามคำแนะนำบนฉลากอย่างเคร่งครัด และหลีกเลี่ยงการใช้กับผิวที่เป็นแผล แตก อักเสบ หรือมีเลือดออก

ถ้าใช้แล้วแสบมาก ระคายเคือง ผิวแดง หรือเจ็บกว่าเดิม ควรหยุดใช้และปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ค่ะ

ใครควรระวังเป็นพิเศษ?

ถ้าเป็นคนที่มีโรคเบาหวาน มีปัญหาเลือดไหลเวียนไม่ดี มีอาการชาหรือปลายเท้ารับความรู้สึกลดลง ไม่ควรตัด แงะ หรือใช้ยากัดตาปลาเอง เพราะแผลเล็ก ๆ ที่เท้าอาจกลายเป็นแผลติดเชื้อได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

ในกรณีนี้ควรให้แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านเท้าดูแลจะปลอดภัยกว่าค่ะ

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์?

หากลองดูแลเบื้องต้นแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น ยังเจ็บมาก เดินลำบาก ผิวหนังหนาขึ้นเรื่อย ๆ มีรอยแดง บวม มีหนอง เลือดออก หรือสงสัยว่าเป็นหูดที่ฝ่าเท้าแทนตาปลา ควรไปพบแพทย์ผิวหนังหรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเท้า

แพทย์อาจช่วยจี้ออก ปาดออก หรือดูสาเหตุว่ามีแรงกดผิดตำแหน่งจากรูปเท้า รองเท้า หรือการลงน้ำหนักหรือไม่ เพื่อป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

ตาปลาและผิวหนังหนาที่ฝ่าเท้าอาจดูเหมือนเรื่องเล็ก แต่ถ้าเจ็บทุกครั้งที่เดิน ก็ทำให้ชีวิตประจำวันลำบากได้ไม่น้อยเลยค่ะ การเริ่มจากเปลี่ยนรองเท้า ลดแรงกด แช่น้ำอุ่น และดูแลอย่างอ่อนโยน จะช่วยให้เท้าสบายขึ้นได้ แต่ถ้าเจ็บมากหรือเป็นซ้ำบ่อย อย่าฝืนตัดเอง ควรให้แพทย์ช่วยดูจะปลอดภัยกว่า