6 ความจริงเกี่ยวกับตะขาบที่หลายคนเข้าใจผิด เพราะไม่ได้มี 100 ขาเสมอ

เคยได้ยินกันมาตั้งแต่เด็กว่าตะขาบคือสัตว์ที่มีหนึ่งร้อยขา พอได้เห็นตัวจริงก็แทบไม่มีใครนั่งนับ เพราะแค่เห็นก็รีบเดินถอยกันแล้ว ชื่อของมันเลยกลายเป็นภาพจำที่ติดหัวหลายคนว่า ถ้าชื่อบอกว่าเป็นตะขาบ ก็ต้องมีครบหนึ่งร้อยขาแน่นอน

ความจริงกลับน่าสนใจกว่านั้นมาก ธรรมชาติไม่ได้สร้างสัตว์ให้เดินตามชื่อที่คนตั้งไว้ บางชนิดมีขามากกว่าที่คิด บางชนิดก็น้อยกว่าที่คาด และจำนวนขายังเปลี่ยนไปตามสายพันธุ์อีกด้วย

ลองมาดู 6 ความจริงที่ช่วยแก้ภาพจำเรื่องตะขาบกัน

ข้อ 1 ชื่อตะขาบไม่ได้หมายความว่าต้องมี 100 ขา

คำว่าตะขาบทำให้หลายคนเชื่อมโยงกับเลขหนึ่งร้อยโดยอัตโนมัติ แต่ในทางธรรมชาติ จำนวนขาไม่ได้ถูกกำหนดตามชื่อ สัตว์กลุ่มนี้มีหลายพันธุ์ทั่วโลก แต่ละชนิดมีจำนวนปล้องและจำนวนขาแตกต่างกัน จึงไม่มีข้อกำหนดว่าต้องมีครบหนึ่งร้อยขาเสมอ

ชื่อที่ใช้เรียกจึงเป็นเพียงชื่อสามัญที่สืบต่อกันมา ไม่ใช่ตัวเลขที่ใช้บอกลักษณะทางชีววิทยา

ข้อ 2 จำนวนขาขึ้นอยู่กับจำนวนปล้องของลำตัว

ลำตัวของตะขาบแบ่งออกเป็นหลายปล้อง และแต่ละปล้องจะมีขาหนึ่งคู่ เมื่อจำนวนปล้องแตกต่างกัน จำนวนขาทั้งหมดก็เปลี่ยนตามไปด้วย

บางชนิดมีขาเพียงไม่กี่สิบคู่ ขณะที่บางชนิดมีมากกว่าร้อยขาอย่างชัดเจน จึงพบความหลากหลายได้มากกว่าที่หลายคนคิด

ถ้ามองเผิน ๆ ตะขาบทุกตัวอาจดูคล้ายกัน แต่เมื่อสังเกตละเอียดจะเห็นว่าขนาด ความยาวลำตัว และจำนวนปล้องไม่เหมือนกันเลย

ข้อ 3 ตะขาบหลายชนิดมีจำนวนขาเป็นเลขคี่ของคู่ขา

เรื่องนี้ฟังดูแปลกในตอนแรก เพราะคนส่วนใหญ่มักนับเป็นจำนวนขาทั้งหมด แต่สำหรับนักชีววิทยา มักพูดถึงจำนวนคู่ขามากกว่า

ตะขาบหลายชนิดมีจำนวนคู่ขาเป็นเลขคี่ เช่น 15 คู่ 21 คู่ หรือ 23 คู่ เมื่อนำมาคูณสองก็จะกลายเป็นจำนวนขาที่แตกต่างกันออกไป จึงยิ่งยืนยันว่าตัวเลขหนึ่งร้อยไม่ได้เป็นกฎของธรรมชาติ

ข้อ 4 ตะขาบกับกิ้งกือไม่ใช่สัตว์ชนิดเดียวกัน

หลายคนเรียกสลับกันอยู่บ่อย เพราะทั้งสองชนิดมีลำตัวยาวและขาจำนวนมาก แต่จริง ๆ แล้วแตกต่างกันหลายด้าน

ตะขาบเคลื่อนที่รวดเร็ว เป็นนักล่าที่กินแมลงและสัตว์ขนาดเล็ก ส่วนกิ้งกือเคลื่อนที่ช้ากว่า กินเศษใบไม้และซากพืชเป็นหลัก อีกจุดที่สังเกตได้คือกิ้งกือหลายปล้องมีขาสองคู่ต่อปล้อง ในขณะที่ตะขาบมีหนึ่งคู่ต่อปล้อง

เมื่อรู้ความต่างแล้ว ก็จะสังเกตได้ง่ายขึ้นว่าเจอสัตว์ชนิดไหน

ข้อ 5 ขาที่เยอะช่วยให้เคลื่อนที่คล่อง ไม่ได้มีไว้เพื่อความน่ากลัว

เวลาตะขาบวิ่งผ่านพื้นดิน จะเห็นขาเคลื่อนไหวเป็นคลื่นต่อเนื่อง ทำให้สามารถเคลื่อนตัวได้รวดเร็ว แม้ต้องผ่านก้อนหิน ซอกไม้ หรือพื้นผิวขรุขระ

จำนวนขาที่มากจึงเป็นข้อได้เปรียบในการทรงตัวและการเปลี่ยนทิศทาง ไม่ได้มีไว้เพื่อสร้างความน่ากลัวอย่างที่หลายคนเข้าใจ

ธรรมชาติออกแบบให้เหมาะกับการใช้ชีวิตมากกว่าการทำให้ดูแปลกตา

ข้อ 6 ธรรมชาติไม่ได้ยึดตามชื่อที่คนตั้ง

ไม่ใช่แค่ตะขาบเท่านั้นที่ทำให้ชื่อกับความจริงไม่ตรงกัน ยังมีสัตว์และพืชอีกหลายชนิดที่ชื่ออาจทำให้เข้าใจผิด ถ้ามองเพียงชื่อก็อาจตีความผิดได้ง่าย

การเรียนรู้จากลักษณะจริง การสังเกตพฤติกรรม และข้อมูลทางธรรมชาติ มักให้คำตอบที่ถูกต้องกว่าการอาศัยความคุ้นเคยจากชื่อเรียก

เรื่องของตะขาบจึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจว่า ภาพจำที่ติดตัวมาตั้งแต่เด็กอาจไม่ใช่ข้อเท็จจริงทั้งหมด แค่เปิดใจตั้งคำถามกับสิ่งที่เคยเชื่อ ก็อาจได้รู้เรื่องใหม่ที่ทั้งสนุกและน่าทึ่งกว่าที่คิด คราวหน้าถ้ามีใครบอกว่าตะขาบต้องมีหนึ่งร้อยขาเสมอ ก็มีเรื่องเล่าไว้ชวนคุยได้อย่างมั่นใจว่าธรรมชาติไม่ได้เดินตามชื่อที่คนตั้งไว้เสมอไป