ถ้าเห็นคนโดนไฟดูด ควรถีบออกไหม เรื่องสำคัญที่ต้องรู้ก่อนช่วยคนอื่น

เวลาเห็นคนโดนไฟดูด ภาพแรกที่หลายคนนึกถึงคือรีบเข้าไปช่วยทันที บางคนเคยได้ยินมาว่าให้ “ถีบออก” หรือใช้เท้าถีบให้หลุดจากจุดที่มีไฟฟ้า เพราะคิดว่าถ้าดึงด้วยมืออาจโดนไฟดูดไปด้วย ฟังดูเหมือนเป็นวิธีที่เร็วและกล้าหาญ แต่ในความจริง การถีบคนที่โดนไฟดูดไม่ใช่วิธีที่ควรทำเป็นอย่างแรก และอาจทำให้ทั้งคนช่วยกับคนเจ็บอันตรายหนักกว่าเดิมได้

เหตุผลสำคัญคือไฟฟ้าไม่ได้เลือกดูดเฉพาะคนแรกที่แตะสายไฟ ถ้าคนที่ถูกไฟดูดยังสัมผัสแหล่งไฟอยู่ เช่น มือจับสายไฟ เครื่องใช้ไฟฟ้าชำรุด ปลั๊กเปียก หรือพื้นที่มีน้ำร่วมด้วย คนที่เข้าไปแตะตัวเขาโดยตรงก็อาจกลายเป็นทางผ่านของกระแสไฟฟ้าได้ทันที ต่อให้ใช้เท้าถีบ ถ้าร่างกาย รองเท้า พื้น หรือสภาพแวดล้อมนำไฟฟ้าได้ ก็ยังเสี่ยงโดนไฟดูดเหมือนกัน

การใช้เท้าถีบยังมีปัญหาอีกอย่างคือเราไม่รู้ว่าคนเจ็บอยู่ในสภาพไหน เขาอาจหมดสติ กล้ามเนื้อเกร็ง หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือกำลังยืนในท่าที่ไม่มั่นคง ถ้าถีบแรง ๆ เขาอาจล้ม หัวฟาดพื้น กระแทกของแข็ง กระดูกหัก หรือได้รับบาดเจ็บเพิ่มจากแรงกระแทก ทั้งที่อันตรายเดิมจากไฟฟ้าก็มากพออยู่แล้ว

สิ่งที่ควรจำไว้คือ ถ้าเห็นคนโดนไฟดูด สิ่งแรกไม่ใช่การพุ่งเข้าไปแตะตัวเขา แต่คือ “ตัดไฟ” ให้เร็วและปลอดภัยที่สุด เช่น ปิดสวิตช์ ปิดเบรกเกอร์ ดึงปลั๊กออกถ้าทำได้โดยไม่สัมผัสส่วนที่เปียกหรือมีไฟ หรือเรียกคนใกล้เคียงให้ช่วยตัดไฟจากจุดควบคุม การตัดไฟคือการหยุดต้นเหตุ และเป็นวิธีที่ปลอดภัยกว่าการใช้แรงดึงหรือถีบคนออกจากไฟ

ถ้าตัดไฟไม่ได้ทันที และจำเป็นต้องแยกคนเจ็บออกจากแหล่งไฟ ต้องหลีกเลี่ยงการใช้มือเปล่าหรือร่างกายสัมผัสโดยตรง ควรใช้อุปกรณ์ที่ไม่นำไฟฟ้าและแห้ง เช่น ไม้แห้งยาว ด้ามไม้กวาดแห้ง เก้าอี้ไม้แห้ง หรือวัสดุฉนวนที่มั่นคง เพื่อเขี่ยหรือดันสายไฟออกจากตัวคนเจ็บ ไม่ใช่ดันตัวคนเจ็บด้วยมือหรือเท้าโดยตรง

คำว่า “แห้ง” สำคัญมาก เพราะน้ำเป็นตัวช่วยนำไฟฟ้าได้ดีขึ้น ถ้าพื้นเปียก ฝนตก มีน้ำขัง หรืออยู่ในห้องน้ำ ความเสี่ยงจะสูงขึ้นมาก การเข้าไปช่วยแบบไม่ระวังอาจทำให้คนช่วยล้มลงไปโดนไฟอีกคน กลายเป็นอุบัติเหตุซ้ำซ้อนที่อันตรายมากกว่าเดิม

อีกเรื่องที่คนมักเข้าใจผิดคือคิดว่ารองเท้ายางช่วยได้เสมอ จริง ๆ แล้วรองเท้าบางชนิดอาจช่วยลดความเสี่ยงได้บ้างในบางสถานการณ์ แต่ไม่ควรฝากชีวิตไว้กับรองเท้า เพราะพื้นรองเท้าอาจเปียก สึก มีรอยรั่ว หรือไม่ได้เป็นฉนวนที่ออกแบบมาสำหรับงานไฟฟ้าโดยเฉพาะ การคิดว่าใส่รองเท้าแล้วถีบได้ปลอดภัยจึงเป็นความเสี่ยงที่ไม่ควรลอง

เมื่อคนเจ็บหลุดจากแหล่งไฟแล้ว ต้องรีบประเมินอาการทันที แต่ยังต้องระวังพื้นที่รอบตัวก่อน ถ้าแน่ใจว่าไม่มีไฟแล้ว ค่อยเข้าไปดูว่าเขารู้สึกตัวไหม หายใจปกติไหม มีแผลไหม ถ้าเขาหมดสติ ไม่หายใจ หรือหายใจผิดปกติ ควรรีบโทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที และถ้ามีคนที่ฝึกการช่วยฟื้นคืนชีพอยู่ใกล้ ๆ ควรให้ช่วยทำตามขั้นตอนที่ถูกต้อง

สำหรับในประเทศไทย เบอร์ฉุกเฉินที่ควรจำคือ 1669 สำหรับการแพทย์ฉุกเฉิน ถ้าเป็นเหตุเกี่ยวกับไฟฟ้ารุนแรง ไฟไหม้ หรือสายไฟขาดในที่สาธารณะ ควรแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือการไฟฟ้าในพื้นที่ด้วย ระหว่างรอความช่วยเหลือ ไม่ควรให้คนมุงใกล้จุดเกิดเหตุ เพราะอาจยังมีไฟรั่วหรือสายไฟที่อันตรายอยู่

ไฟดูดบางครั้งดูเหมือนคนเจ็บฟื้นเร็ว พูดได้ เดินได้ หรือบอกว่าไม่เป็นไร แต่ก็ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะถ้าโดนไฟบ้าน ไฟแรงสูง ไฟผ่านหน้าอก หมดสติ มีแผลไหม้ เจ็บหน้าอก ใจสั่น หายใจลำบาก หรือรู้สึกอ่อนแรงผิดปกติ เพราะกระแสไฟฟ้าอาจกระทบหัวใจ กล้ามเนื้อ เส้นประสาท หรือทำให้เกิดแผลไหม้ลึกที่ภายนอกดูไม่มากก็ได้

ในบ้าน สิ่งที่ช่วยลดเหตุไฟดูดได้มากคือการดูแลระบบไฟฟ้าให้ปลอดภัย ไม่ใช้ปลั๊กพ่วงเกินกำลัง ไม่จับปลั๊กมือเปียก ไม่ใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าที่สายชำรุด ไม่วางเครื่องใช้ไฟฟ้าใกล้น้ำ และติดตั้งอุปกรณ์ตัดไฟรั่วในจุดที่เหมาะสม โดยเฉพาะพื้นที่เสี่ยงอย่างห้องน้ำ ห้องครัว เครื่องทำน้ำอุ่น ปั๊มน้ำ หรือบริเวณนอกบ้านที่โดนฝนได้

ถ้ามีเด็กในบ้าน ควรสอนตั้งแต่เล็กว่าอย่าเอานิ้วหรือของเล่นแหย่ปลั๊ก อย่าจับสายไฟที่หลุด อย่าเล่นใกล้ปลั๊กพ่วง และถ้าเห็นใครโดนไฟดูดให้รีบเรียกผู้ใหญ่ ไม่เข้าไปจับเอง เด็กหลายคนมีสัญชาตญาณอยากช่วย แต่ถ้าไม่รู้หลักความปลอดภัย อาจกลายเป็นผู้บาดเจ็บอีกคนได้

การช่วยคนโดนไฟดูดจึงต้องใช้สติมากกว่าความรีบและความกล้า ภาพในละครหรือคำบอกเล่าที่ว่าให้ถีบออกอาจทำให้คนจำง่าย แต่ในชีวิตจริงต้องดูสถานการณ์ให้ดี เพราะไฟฟ้าเป็นอันตรายที่มองไม่เห็น เราอาจไม่รู้ว่ากระแสไฟยังไหลอยู่ไหม พื้นนำไฟไหม หรือจุดไหนคือแหล่งไฟที่แท้จริง

วิธีคิดที่ปลอดภัยกว่าคือ ตัดไฟก่อน ถอยให้พ้นจุดเสี่ยง ใช้วัสดุแห้งไม่นำไฟฟ้าแยกแหล่งไฟถ้าจำเป็น โทรขอความช่วยเหลือ และดูแลคนเจ็บหลังพ้นอันตรายแล้ว การช่วยแบบนี้อาจดูไม่หวือหวา แต่เป็นการช่วยที่ลดโอกาสสูญเสียทั้งคนเจ็บและคนช่วยได้ดีที่สุด

ดังนั้น ถ้าเห็นคนโดนไฟดูด อย่ารีบถีบ อย่ารีบดึง และอย่าใช้มือเปล่าแตะตัวเขา สิ่งที่ต้องทำคือหยุดไฟให้ได้ก่อน แล้วค่อยช่วยตามขั้นตอนอย่างปลอดภัย เพราะการช่วยคนอื่นที่ดี ไม่ใช่แค่ช่วยให้เร็วที่สุด แต่ต้องช่วยโดยไม่ทำให้ตัวเองกลายเป็นเหยื่อรายต่อไปด้วย