เสียงแตร คือภาษาที่ไม่มีคำพูดของผู้ขับขี่

แตรในรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นอุปกรณ์ความปลอดภัยที่ออกแบบมาเพื่อ ส่งสัญญาณเสียงเตือนผู้ใช้ถนนคนอื่น (เช่น คนเดินเท้า, รถคันอื่น, หรือสัตว์) ให้รู้ตัว ช่วยป้องกันอุบัติเหตุในจุดอับสายตา ลดความเสี่ยงในการเฉี่ยวชน และใช้ขอทางในสถานการณ์ฉุกเฉิน

สำหรับประเทศไทย ตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 14 การใช้เสียงสัญญาณแตรรถยนต์ทำได้เฉพาะเมื่อจำเป็น หรือเพื่อป้องกันอุบัติเหตุเท่านั้น หากฝ่าฝืนจะมีโทษปรับ 500 บาท ตามมาตรา 150 (1) ในกรณี บีบแตรเสียงดังลากยาว หรือบีบแตรซ้ำเกินควร 

เสียงแตรรถยนต์ หรือรถจักรยานยนต์ ต้องได้ยินในระยะไม่น้อยกว่า 60 เมตร หากฝ่าฝืนมีโทษปรับ 200 บาท ตาม พ.ร.บ.จราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 12

การแต่งเสียงแตรรถ ใช้เสียงแตรรถเป็นเสียงไซเรน มีโทษปรับไม่เกิน 1,000 บาท ตาม พ.ร.บ.จราจรทางบก พ.ศ.2522 มาตรา 13

ถ้าใครเคยไปอินเดียหรือเวียดนามแล้วต้องเจอเสียงแตรดังไม่หยุดตลอดทาง อาจเข้าใจผิดว่านี่คือความหยาบคายหรือความใจร้อนของคนขับ แต่ความจริงแล้ว เสียงแตรในสองประเทศนี้คือ "ภาษาที่สาม" ของถนน เป็นระบบสื่อสารที่ช่วยให้การจราจรอันแสนวุ่นวายเดินหน้าต่อไปได้โดยไม่ชนกัน 

ในวัฒนธรรมการขับขี่แบบตะวันตก ความเงียบคือมารยาท แต่บนถนนอินเดียและเวียดนามที่เต็มไปด้วยรถยนต์ มอเตอร์ไซค์ จักรยาน คนเดินถนน และบางทีก็มีสัตว์เดินผ่าน การมองเห็นอย่างเดียวไม่พอ ต้อง "ได้ยิน" ด้วย คนขับจึงใช้แตรเป็นตัวประกาศตำแหน่งล่วงหน้า เพื่อป้องกันอุบัติเหตุก่อนที่มันจะเกิด ไม่ใช่แสดงความโกรธหลังเฉียดชน

 

View this post on Instagram

 

ในอินเดีย การบีบแตรสั้นๆ มักหมายถึง "ขอทางหน่อยนะ" หรือเตือนว่ามีรถอยู่ในมุมบอด ส่วนในเวียดนาม ถนนที่แน่นขนัดและรถหลายคันไม่มีกระจกมองข้างที่ใช้งานได้ดี คนขับจึงเอานิ้ววางจ่อแตรไว้ตลอดเวลาแทนเบรก เพื่อประกาศพื้นที่ของตัวเองด้วยเสียง คนท้องถิ่นเวียดนามมีจังหวะการใช้แตรที่ค่อนข้างเป็นระบบ ถึงจะฟังดูสะเปะสะปะสำหรับนักท่องเที่ยว คือ

- ใกล้ทางแยกที่มองไม่เห็น บีบสั้นๆ ก่อนเข้าแยก เพื่อบอกรถที่มาจากซอกตึกหรือมุมบอด

- ก่อนแซง บีบครั้งเดียวให้รถข้างหน้ารู้ตัวว่ากำลังจะมีคนแซง

- ตรอกแคบหรือตลาดคนพลุกพล่าน บีบเบาๆ ถี่ๆ เหมือนโซนาร์ เตือนคนที่เดินบนฟุตบาท

- โค้งหักศอกบนภูเขา บีบยาวขึ้นอีกหน่อยก่อนเข้าโค้ง เผื่อมีรถสวนมา

- เตือนคนเดินถนนที่เผลอมองมือถือ บีบแบบนุ่มนวล ไม่ใช่บีบยาวจนคนตกใจวิ่งสะดุด

- สถานการณ์อันตรายสุดขีด เช่น รถบรรทุกถอยเข้ามาโดยไม่เห็นเรา ตอนนี้แหละที่เราต้องบีบแตรรัว ๆ ไม่หยุดจนกว่ารถบรรทุกจะหยุด

ส่วนที่ "ไม่ควร" บีบ คือตอนกลางคืนในย่านที่พักอาศัย ใกล้โรงเรียนหรือโรงพยาบาล และต่อหน้าตำรวจจราจร 

 บนท้องถนนในประเทศไทย เสียงแตรมักไม่ได้ถูกมองว่าเป็นสัญญาณเตือนภัย แต่คนไทยจำนวนมากรู้สึกอ่อนไหวและไม่ชอบเสียงแตร เพราะมองว่าเป็น การด่าทอ การดูถูกมารยาท หรือการท้าทาย ซึ่งสามารถนำไปสู่อารมณ์โกรธ หรือการทะเลาะวิวาทบนท้องถนนได้

พฤติกรรม "แพ้เสียงแตร" ของคนไทยมักมาจากความเครียดบนท้องถนนและการมองว่าเสียงแตรเป็นการ "หยามเกียรติ" หรือหาเรื่อง มากกว่าเป็นแค่สัญญาณเตือน นำไปสู่การโต้เถียง ข่มขู่ หรือลงมือทำร้ายร่างกายกัน โดยเฉพาะสัญญาณแตรเสียงดังและยาวมักถูกมองว่าเป็นการหักหน้าหรือเหยียดหยามศักดิ์ศรีกลางที่สาธารณะ ดังนั้นจึงไม่ค่อยได้ยินเสียงแตรในประเทศไทย จนต่างชาติพากันสงสัยและตั้งคำถามว่า "รถในเมืองไทยไม่มีแตรกันหรืออย่างไร?" ขณะที่มีผู้เข้าไปตอบคำถามว่า "รถทุกคันที่เมืองไทยมีแตร แต่ไม่รู้ว่าคันไหนมีปืนบ้าง!"