จู่ ๆ อยากเคี้ยวน้ำแข็งทั้งวัน อาจเป็นสัญญาณว่าร่างกายขาดธาตุเหล็ก

อยากเคี้ยวน้ำแข็งทั้งวัน อาจไม่ใช่แค่ชอบความเย็น

บางคนไม่ได้แค่อยากกินน้ำแข็งเป็นครั้งคราว แต่รู้สึกอยากเคี้ยวน้ำแข็งกร้วม ๆ ทั้งวัน เห็นแก้วน้ำแข็งแล้วอดใจไม่ไหว ชอบเสียงกรุบ ความเย็นในปาก และรู้สึกเหมือนเคี้ยวแล้วสดชื่นขึ้น ถ้าเป็นแบบนี้บ่อย ๆ จนผิดสังเกต อาจไม่ใช่แค่นิสัย แต่เป็นสัญญาณที่ร่างกายกำลังบอกอะไรบางอย่าง

หนึ่งในภาวะที่เกี่ยวข้องกับการอยากเคี้ยวน้ำแข็งมากผิดปกติคือ ภาวะขาดธาตุเหล็ก หรือโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก โดยเฉพาะถ้ามีอาการร่วม เช่น เหนื่อยง่าย หน้ามืด ใจสั่น ผิวซีด เล็บเปราะ ผมร่วง หรือหายใจเหนื่อยง่ายกว่าปกติ

อาการอยากกินของแปลกเรียกว่า Pica

ภาวะที่คนอยากกินหรือเคี้ยวสิ่งที่ไม่ใช่อาหาร หรือสิ่งที่ไม่มีคุณค่าทางอาหาร เรียกว่า Pica ตัวอย่างเช่น อยากกินดิน แป้งดิบ กระดาษ หรือบางคนอยากเคี้ยวน้ำแข็งมากผิดปกติ ซึ่งกรณีอยากเคี้ยวน้ำแข็งมักเรียกเฉพาะว่า pagophagia

น้ำแข็งอาจดูไม่แปลกเท่าดินหรือกระดาษ เพราะมันสะอาดและเป็นน้ำแข็งธรรมดา แต่ถ้าความอยากนั้นมากผิดปกติ เคี้ยวทั้งวัน หยุดยาก หรือเกิดขึ้นพร้อมอาการอ่อนเพลียเรื้อรัง ก็ควรมองว่าเป็นสัญญาณสุขภาพ ไม่ใช่แค่ความชอบส่วนตัว

ทำไมขาดธาตุเหล็กแล้วถึงอยากเคี้ยวน้ำแข็ง

คำตอบยังไม่ได้ชัดเจนแบบฟันธง 100 เปอร์เซ็นต์ แต่มีข้อสังเกตว่าคนจำนวนหนึ่งที่ขาดธาตุเหล็กหรือเป็นโลหิตจางมักมีความอยากเคี้ยวน้ำแข็ง และเมื่อรักษาภาวะขาดธาตุเหล็กดีขึ้น ความอยากเคี้ยวน้ำแข็งก็มักลดลงหรือหายไป

ธาตุเหล็กเป็นส่วนสำคัญของการสร้างฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดง ซึ่งช่วยพาออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เมื่อธาตุเหล็กต่ำ ร่างกายและสมองอาจได้รับออกซิเจนไม่เต็มที่ ทำให้เหนื่อยง่าย สมาธิลดลง และรู้สึกไม่สดชื่น

เคี้ยวน้ำแข็งอาจช่วยให้สมองตื่นขึ้นชั่วคราว

มีแนวคิดหนึ่งที่อธิบายว่า การเคี้ยวน้ำแข็งอาจช่วยกระตุ้นความตื่นตัวชั่วคราวในคนที่เป็นโลหิตจาง เพราะความเย็นและการเคี้ยวอาจทำให้เลือดไหลเวียนบริเวณศีรษะดีขึ้นชั่วครู่ หรือทำให้รู้สึกตื่นและโล่งขึ้น

พูดง่าย ๆ คือ คนที่ร่างกายอ่อนล้าจากภาวะขาดธาตุเหล็กอาจรู้สึกว่าเคี้ยวน้ำแข็งแล้วสมองสดชื่นขึ้น แม้จะเป็นแค่ช่วงสั้น ๆ ร่างกายจึงเกิดความอยากซ้ำ ๆ เหมือนกำลังพยายามหาวิธีปลุกตัวเองให้ตื่นขึ้น

อาการขาดธาตุเหล็กที่ควรสังเกต

• เหนื่อยง่ายกว่าปกติ
• หน้ามืด เวียนหัว หรือใจสั่น
• ผิวซีด ริมฝีปากซีด หรือเปลือกตาด้านในซีด
• หายใจเหนื่อยง่ายเวลาเดินขึ้นบันไดหรือออกแรง
• เล็บเปราะ เล็บบาง หรือเล็บผิดรูป
• ผมร่วงมากผิดปกติ
• มือเท้าเย็น
• สมาธิลดลง รู้สึกมึน ๆ ไม่สดชื่น
• อยากเคี้ยวน้ำแข็งหรืออยากกินของแปลก

ถ้ามีหลายอาการร่วมกัน ไม่ควรมองข้าม เพราะภาวะขาดธาตุเหล็กอาจเกิดจากการกินอาหารไม่พอ การเสียเลือดเรื้อรัง ประจำเดือนมามาก เลือดออกในทางเดินอาหาร การตั้งครรภ์ หรือปัญหาการดูดซึมสารอาหาร

ใครบ้างที่เสี่ยงขาดธาตุเหล็ก

• ผู้หญิงที่มีประจำเดือนมากหรือมานานหลายวัน
• หญิงตั้งครรภ์หรือหลังคลอด
• คนที่กินอาหารธาตุเหล็กน้อย
• คนที่กินมังสวิรัติหรือวีแกนโดยไม่ได้วางแผนสารอาหาร
• คนที่บริจาคเลือดบ่อย
• คนที่มีเลือดออกเรื้อรัง เช่น ถ่ายดำ ถ่ายมีเลือด หรือริดสีดวงที่เลือดออกบ่อย
• คนที่มีโรคกระเพาะ ลำไส้ หรือปัญหาการดูดซึม

ในบางคน ภาวะขาดธาตุเหล็กไม่ได้เกิดจากอาหารอย่างเดียว แต่เกิดจากการเสียเลือดโดยไม่รู้ตัว ดังนั้นการตรวจหาสาเหตุจึงสำคัญมาก โดยเฉพาะในผู้ชาย ผู้สูงอายุ หรือคนที่มีอาการซีดโดยไม่ทราบเหตุผล

อย่ารีบซื้อธาตุเหล็กมากินเองโดยไม่ตรวจ

ถึงการอยากเคี้ยวน้ำแข็งจะเกี่ยวข้องกับภาวะขาดธาตุเหล็กได้ แต่ไม่ควรสรุปเองทันทีแล้วซื้อธาตุเหล็กมากินเองแบบไม่ตรวจเลือด เพราะธาตุเหล็กถ้าได้รับเกินจำเป็นก็อาจเป็นอันตรายต่อตับ หัวใจ และอวัยวะอื่นได้

วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือพบแพทย์เพื่อตรวจเลือด เช่น ความเข้มข้นเลือด เม็ดเลือดแดง และระดับธาตุเหล็กสะสมในร่างกาย แพทย์จะช่วยประเมินว่าขาดจริงไหม ขาดมากแค่ไหน และควรหาสาเหตุเพิ่มเติมหรือไม่

ถ้าขาดธาตุเหล็กจริง ควรดูแลอย่างไร

การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุและระดับความรุนแรง บางคนอาจปรับอาหารร่วมกับกินธาตุเหล็กตามแพทย์สั่ง บางคนต้องตรวจหาสาเหตุของการเสียเลือด และบางรายที่ขาดมากอาจต้องได้รับการดูแลใกล้ชิดมากกว่านั้น

อาหารที่มีธาตุเหล็ก เช่น เนื้อแดง ตับ ไข่แดง ปลา ไก่ ถั่ว เต้าหู้ งา ผักใบเขียว และธัญพืชบางชนิด การกินร่วมกับอาหารที่มีวิตามินซี เช่น ฝรั่ง ส้ม มะเขือเทศ หรือมะนาว อาจช่วยให้ดูดซึมธาตุเหล็กจากพืชได้ดีขึ้น ส่วนชา กาแฟ และนมอาจรบกวนการดูดซึมธาตุเหล็กถ้ากินพร้อมมื้อที่ต้องการเสริมธาตุเหล็ก

เคี้ยวน้ำแข็งบ่อยมีข้อเสียไหม

ถึงน้ำแข็งจะไม่ได้มีแคลอรีและดูเหมือนไม่อันตราย แต่การเคี้ยวน้ำแข็งแข็ง ๆ ทั้งวันอาจทำให้ฟันร้าว เคลือบฟันสึก เสียวฟัน ปวดกราม หรือทำให้ปัญหาฟันเดิมแย่ลงได้ โดยเฉพาะคนที่มีฟันอุด ครอบฟัน หรือฟันที่เปราะอยู่แล้ว

นอกจากนี้ ถ้าน้ำแข็งไม่สะอาดหรือมาจากแหล่งที่ไม่ได้มาตรฐาน ก็อาจเสี่ยงต่อเชื้อโรคได้เหมือนกัน ดังนั้นถ้ารู้สึกอยากเคี้ยวน้ำแข็งมากผิดปกติ ควรหาสาเหตุ ไม่ใช่เพิ่มปริมาณน้ำแข็งไปเรื่อย ๆ

อาการแบบไหนควรรีบพบแพทย์

• เหนื่อยมากผิดปกติหรือหอบง่าย
• ใจสั่น หน้ามืด หรือจะเป็นลม
• ผิวซีดมากหรือริมฝีปากซีดชัด
• ประจำเดือนมามากผิดปกติ
• ถ่ายดำ ถ่ายมีเลือด หรืออาเจียนเป็นเลือด
• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• อยากเคี้ยวน้ำแข็งมากจนรบกวนชีวิตประจำวัน

อาการเหล่านี้ไม่ควรปล่อยไว้ เพราะถ้าเป็นโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กจริง การแก้เฉพาะความอยากเคี้ยวน้ำแข็งไม่พอ ต้องแก้ที่สาเหตุว่าร่างกายขาดเหล็กเพราะอะไร

สรุปแบบตรงไปตรงมา

จู่ ๆ อยากเคี้ยวน้ำแข็งทั้งวันอาจเป็นสัญญาณของภาวะ Pica ชนิดหนึ่งที่พบเชื่อมโยงกับการขาดธาตุเหล็กหรือโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก บางคนรู้สึกว่าเคี้ยวน้ำแข็งแล้วสดชื่นขึ้น เพราะอาจช่วยกระตุ้นความตื่นตัวหรือการไหลเวียนบริเวณศีรษะได้ชั่วคราว

แต่การเคี้ยวน้ำแข็งไม่ใช่การรักษา ถ้ามีอาการเหนื่อยง่าย ซีด หน้ามืด ใจสั่น ผมร่วง เล็บเปราะ หรืออยากเคี้ยวน้ำแข็งมากผิดปกติ ควรตรวจเลือดและปรึกษาแพทย์ ไม่ควรซื้อธาตุเหล็กมากินเองแบบเดาสุ่ม เพราะสิ่งสำคัญที่สุดคือรู้ให้ชัดว่าขาดจริงไหม และขาดเพราะอะไร