จาก Chicken Ramen ถึงมาม่า จุดเริ่มต้นบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปที่คนทั้งโลกคุ้นเคย

อาหารซองที่หลายคนใช้พึ่งพาในวันที่รีบ ประหยัด หรืออยากกินอะไรง่าย ๆ มีจุดเริ่มต้นจากการทดลองในโรงเก็บของเล็ก ๆ หลังบ้านของนักประดิษฐ์ชาวญี่ปุ่นเชื้อสายไต้หวัน

บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปอาจดูเป็นของธรรมดาในครัวไทย แต่จุดเริ่มต้นของอาหารชนิดนี้ไม่ได้เกิดจากการทำของกินเล่น ๆ เพื่อความสะดวกเท่านั้น

ชื่อที่อยู่เบื้องหลังคือ โมโมฟูกุ อันโด ผู้ก่อตั้ง Nissin Foods และผู้คิดค้น Chicken Ramen ซึ่งเปิดตัวเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 1958 ในญี่ปุ่น ก่อนจะพัฒนาต่อมาเป็น Cup Noodles ในปี 1971

จากราเม็งที่ต้องใช้เวลาทำ กลายเป็นอาหารที่แค่เติมน้ำร้อนก็พร้อมกินในไม่กี่นาที เรื่องนี้ทำให้บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปกลายเป็นหนึ่งในอาหารแปรรูปที่เปลี่ยนพฤติกรรมการกินของผู้คนจำนวนมากทั่วโลก

จุดเริ่มต้นหลังสงคราม

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ญี่ปุ่นเผชิญปัญหาขาดแคลนอาหาร ผู้คนจำนวนมากต้องต่อแถวเพื่อซื้ออาหารร้อน ๆ ตามร้านริมทาง ภาพเหล่านี้เป็นหนึ่งในแรงผลักดันให้อันโดคิดหาอาหารที่เก็บได้นาน ทำง่าย และเข้าถึงคนทั่วไปได้

แนวคิดของเขาไม่ใช่แค่ทำราเม็งให้อร่อย แต่ต้องทำให้เส้นแห้งพอจะเก็บไว้ได้นาน และเมื่อต้องการกินก็กลับมานุ่มได้หลังเติมน้ำร้อน

โจทย์นี้ไม่ง่าย เพราะเส้นต้องไม่เละ ไม่แข็งเกินไป และต้องยังให้ความรู้สึกใกล้เคียงราเม็งร้อน ๆ ที่คนคุ้นเคย

เทคนิคสำคัญมาจากการทอดเส้น

ข้อมูลจาก Nissin Foods ระบุว่า อันโดได้แนวคิดสำคัญจากการทอดเส้นในน้ำมันร้อน ความร้อนช่วยไล่ความชื้นออกจากเส้นจนแห้งมากพอสำหรับการเก็บรักษา ขณะเดียวกันก็ทำให้เกิดช่องว่างเล็ก ๆ ในเส้น เมื่อเติมน้ำร้อน น้ำจึงซึมเข้าไปและทำให้เส้นกลับมานุ่มอีกครั้ง

เทคนิคนี้กลายเป็นฐานของการผลิตบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปแบบทอด หรือที่มักเรียกว่า flash-frying

วันที่ 25 สิงหาคม 1958 Chicken Ramen ออกสู่ตลาดในญี่ปุ่น และถูกบันทึกว่าเป็นบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปรุ่นแรกของโลก ในช่วงแรก ราคายังสูงกว่าเส้นบางชนิดที่คนญี่ปุ่นคุ้นเคย แต่จุดขายเรื่องความสะดวกและการเก็บได้นานทำให้ผลิตภัณฑ์เริ่มได้รับความนิยม

จากซองสู่ถ้วย

ความสำเร็จของ Chicken Ramen ทำให้อันโดยังพัฒนาผลิตภัณฑ์ต่อ จนในปี 1971 Nissin เปิดตัว Cup Noodles หรือบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปแบบถ้วย

ความต่างสำคัญคือบรรจุภัณฑ์ไม่ได้ทำหน้าที่แค่เก็บสินค้า แต่เป็นภาชนะสำหรับเติมน้ำร้อนและรับประทานได้ในตัวเดียว แนวคิดนี้ช่วยลดขั้นตอนการเตรียมอาหาร และทำให้บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปเข้ากับชีวิตที่เร่งรีบมากขึ้น

จากอาหารที่เริ่มในญี่ปุ่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปจึงค่อย ๆ กลายเป็นสินค้าที่เดินทางไปได้หลายประเทศ ปรับรสชาติ รูปแบบ และขนาดบรรจุภัณฑ์ให้เข้ากับตลาดท้องถิ่น

แล้วคำว่า “มาม่า” ในไทยมาจากไหน

สำหรับคนไทย คำว่า “มาม่า” มักถูกใช้เรียกบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปแทบทุกยี่ห้อ แต่แท้จริงแล้วเป็นชื่อแบรนด์หนึ่ง

ข้อมูลจาก Thai President Foods ระบุว่า Thai President Foods Public Company Limited ก่อตั้งเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 1972 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อผลิตบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปแบรนด์ MAMA

เมื่อแบรนด์ได้รับความนิยมในไทย ชื่อ “มาม่า” จึงกลายเป็นคำเรียกติดปากของผู้บริโภคจำนวนมาก คล้ายกรณีชื่อแบรนด์บางชนิดที่ถูกใช้เรียกสินค้าประเภทเดียวกันในชีวิตประจำวัน

อาหารซองเล็ก ๆ ที่ตลาดใหญ่กว่าที่คิด

บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปไม่ได้เป็นเพียงอาหารราคาประหยัดในบางประเทศ แต่เป็นสินค้าที่มีการบริโภคจำนวนมากทั่วโลก

ข้อมูล World Instant Noodles Association ที่อัปเดตเมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 2025 ประเมินความต้องการบริโภคบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปในปี 2024 โดยจีนและฮ่องกงอยู่ที่ 43,802 ล้านหน่วยบริโภค อินโดนีเซีย 14,680 ล้านหน่วยบริโภค อินเดีย 8,320 ล้านหน่วยบริโภค เวียดนาม 8,137 ล้านหน่วยบริโภค และไทย 4,080 ล้านหน่วยบริโภค

ตัวเลขเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่าอาหารที่เริ่มจากไอเดียแก้ปัญหาความสะดวกและการเก็บรักษา กลายเป็นส่วนหนึ่งของพฤติกรรมการกินในหลายสังคม ไม่ว่าจะเป็นมื้อเร่งด่วน อาหารสำรอง หรืออาหารที่ถูกปรับรสให้เข้ากับวัฒนธรรมท้องถิ่น

จากโรงเก็บของหลังบ้านของอันโดจนถึงชั้นวางสินค้าในไทย บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปจึงไม่ได้มีแค่เรื่อง “เติมน้ำร้อนแล้วกินได้” แต่ยังเป็นตัวอย่างของนวัตกรรมอาหารที่เติบโตจากโจทย์พื้นฐานมากที่สุดข้อหนึ่ง คือทำอย่างไรให้อาหารเข้าถึงง่าย เก็บได้นาน และกินได้สะดวกในชีวิตจริง

KEY TAKEAWAYS:

• โมโมฟูกุ อันโด เป็นผู้คิดค้น Chicken Ramen ซึ่งเปิดตัวในญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 1958
• เทคนิคทอดเส้นช่วยไล่ความชื้นออก ทำให้เส้นเก็บได้นานและคืนตัวได้เมื่อเติมน้ำร้อน
• Cup Noodles เปิดตัวในปี 1971 โดยใช้ถ้วยเป็นทั้งบรรจุภัณฑ์และภาชนะรับประทาน
• “มาม่า” เป็นชื่อแบรนด์ของ Thai President Foods ซึ่งก่อตั้งในปี 1972 เพื่อผลิตบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป MAMA
• ไทยอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีความต้องการบริโภคบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปสูง โดย WINA ประเมินปี 2024 อยู่ที่ 4,080 ล้านหน่วยบริโภค