เสาไฟฟ้าต้นแรกของไทย

"แสงสว่างดวงแรก" และการกำเนิดไฟฟ้าในประเทศไทย
 1. เบื้องหลังความกล้าหาญของ "เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี"
การนำไฟฟ้าเข้ามาในไทยไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะในยุคนั้น (พ.ศ. 2427) แม้แต่ในยุโรปหรืออเมริกา ไฟฟ้าก็ยังเป็นเทคโนโลยีที่ใหม่มาก ๆ ท่านเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสง-ชูโต) ได้เห็นการลองใช้ไฟฟ้าตอนที่ท่านเดินทางไปต่างประเทศ จึงเกิดความสนใจและสั่งซื้อเครื่องกำเนิดไฟฟ้า (ไดนาโม) จำนวน 2 เครื่องเข้ามาด้วยเงินทุนส่วนตัว
ในตอนแรกมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์และคนไม่เห็นด้วยมากมาย บางคนมองว่าเป็นเรื่องเพ้อฝันหรืออาจเกิดอันตรายรุนแรง แต่ท่านก็ไม่ย่อท้อ เดินหน้าติดตั้งระบบไฟฟ้าและปักเสาไฟสายไฟภายในโรงทหารหน้าจนสำเร็จ

 2. คืนประวัติศาสตร์: วันเฉลิมพระชนมพรรษา รัชกาลที่ 5
คืนวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2427 เป็นวันเปิดไฟดวงแรกอย่างเป็นทางการ ซึ่งตรงกับวันเฉลิมพระชนมพรรษาของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พอถึงเวลาค่ำและมีการเปิดสวิตช์กระแสไฟฟ้า หลอดไฟส่องสว่างวาบขึ้นมาทั่วบริเวณโรงทหารหน้า ท่ามกลางความตื่นตะลึงของข้าราชบริพารและประชาชนที่มามุงดู
เล่ากันว่า แสงสว่างนั้นนวลตาและสว่างไสวมาก แตกต่างจากแสงตะเกียงน้ำมันมะพร้าวหรือตะเกียงแก๊สที่ใช้อยู่เดิมอย่างสิ้นเชิง จนเกิดกระแสพูดถึงไปทั่วพระนคร

3. จากโคมไฟดวงแรก สู่การตั้ง "โรงไฟฟ้า" แห่งแรก
หลังจากคืนนั้น รัชกาลที่ 5 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ซื้อเครื่องกำเนิดไฟฟ้านั้นต่อเพื่อใช้ในพระบรมมหาราชวังทันที และต่อมาได้ทรงริเริ่มจัดตั้ง "โรงไฟฟ้าวัดเลียบ" (ปัจจุบันคือบริเวณเชิงสะพานพุทธ) ซึ่งถือเป็นโรงไฟฟ้าแห่งแรกของประเทศไทย เพื่อจ่ายกระแสไฟฟ้าให้กับการเดินรถรางและการส่องสว่างบนถนนสายหลักในกรุงเทพฯ เช่น ถนนเจริญกรุง
การปักเสาไฟและการเปิดระบบไฟฟ้าในครั้งนั้น ไม่เพียงแต่ให้ความสว่างไสวในยามค่ำคืน แต่ยังเป็นสัญลักษณ์สำคัญที่แสดงให้เห็นถึงการก้าวเข้าสู่ยุคแห่งความทันสมัย (Modernization) ของประเทศไทยในเวทีโลกอีกด้วย