5 ห้างญี่ปุ่นในไทยที่กลายเป็นความทรงจำ ทำไมหลายแบรนด์ต้องอำลาตลาด

จากไทยไดมารูถึงอิเซตัน หลายห้างญี่ปุ่นเคยเป็นภาพจำของคนกรุงเทพฯ แต่เส้นทางธุรกิจกลับไม่ได้ยืนยาวเท่าความทรงจำของผู้คน

ห้างญี่ปุ่นเคยเป็นหนึ่งในภาพจำสำคัญของการเดินห้างในกรุงเทพฯ โดยเฉพาะยุคที่สินค้านำเข้า บันไดเลื่อน อาหารญี่ปุ่น และบริการแบบญี่ปุ่นยังเป็นเรื่องใหม่สำหรับคนไทย แต่หลายชื่อที่เคยคึกคักกลับทยอยปิดตัว เหลือไว้ทั้งความคิดถึงและบทเรียนเรื่องการทำธุรกิจค้าปลีกในตลาดไทย

ชื่อเหล่านี้ไม่ได้เป็นแค่ห้างเก่า แต่เป็นหมุดหมายของเมืองในแต่ละยุค ทั้งราชประสงค์ พระราม 9 รัชดาภิเษก และศรีนครินทร์ หลายแห่งเคยเป็นจุดนัดพบของครอบครัว วัยรุ่น และคนทำงาน ก่อนพื้นที่เดิมจะถูกเปลี่ยนเป็นศูนย์การค้า โซนไลฟ์สไตล์ หรือแหล่งไอทีในปัจจุบัน

ไทยไดมารู มักถูกพูดถึงในฐานะหนึ่งในตำนานห้างญี่ปุ่นยุคแรกของไทย เปิดที่ย่านราชประสงค์ในปี 2507 และเป็นที่จดจำจากบันไดเลื่อน ซึ่งเป็นของใหม่มากสำหรับคนไทยในเวลานั้น ข้อมูลจาก Thailand NOW ระบุว่า บันไดเลื่อนแห่งแรกในไทยเริ่มให้บริการที่ไทยไดมารู ราชประสงค์ เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2507

ต่อมาไทยไดมารูย้ายไปยังราชดำริ อาเขต และภายหลังย้ายไปฝั่งพระโขนงกับเสรีเซ็นเตอร์ เมื่อสัญญาพื้นที่เดิมสิ้นสุดลง แต่อัตลักษณ์ที่เคยผูกกับย่านราชประสงค์และกลุ่มลูกค้าญี่ปุ่นไม่ได้ส่งต่อได้ง่ายในทำเลใหม่ สุดท้ายชื่อไทยไดมารูจึงค่อย ๆ หายไปจากชีวิตประจำวันของคนกรุงเทพฯ

อิเซตัน เป็นอีกชื่อที่คนจำนวนมากจำได้ชัดกว่า เพราะอยู่ในเซ็นทรัลเวิลด์มายาวนาน จุดขายของอิเซตันคือภาพของห้างญี่ปุ่นร่วมสมัย มีสินค้านำเข้า ร้านหนังสือ ร้านอาหาร และบรรยากาศที่ต่างจากห้างไทยทั่วไป Bangkok Post รายงานว่าอิเซตันยุติธุรกิจในไทยหลังดำเนินกิจการมา 28 ปี เนื่องจากสัญญาเช่าพื้นที่สิ้นสุดในเดือนสิงหาคม 2563

การปิดของอิเซตันไม่ได้แปลว่า “ความเป็นญี่ปุ่น” หายจากเซ็นทรัลเวิลด์ทั้งหมด เพราะร้านอาหารและร้านบางส่วนยังถูกดึงไปเปิดต่อในพื้นที่อื่น แต่ในเชิงความรู้สึก อิเซตันคือการปิดฉากห้างญี่ปุ่นเต็มรูปแบบที่คนกรุงเทพฯ รุ่นหนึ่งคุ้นเคย

เยาฮัน เคยสร้างความตื่นตาในย่านพระราม 9 โดยเฉพาะในฟอร์จูนทาวน์ จุดเด่นไม่ได้มีแค่สินค้า แต่รวมถึงความบันเทิงสำหรับครอบครัว เช่น สวนสนุกในร่ม ลานสเก็ต และโซนของเล่นที่ทำให้เด็กยุคนั้นจำได้ดี ข้อมูลประวัติของ Yaohan ระบุว่าสาขาแรกในไทยเปิดที่ฟอร์จูนทาวน์ ถนนรัชดาภิเษก ในปี 2534 และถอนตัวในปี 2540 ท่ามกลางปัญหาทางการเงินและวิกฤตเศรษฐกิจ

กรณีเยาฮันทำให้เห็นอีกด้านหนึ่งของธุรกิจค้าปลีกต่างชาติ ต่อให้สาขาในไทยมีภาพจำแข็งแรง แต่หากบริษัทแม่มีปัญหาการเงินระดับโครงสร้าง สาขาต่างประเทศก็หลีกเลี่ยงผลกระทบได้ยาก

โซโก้ ผูกกับภาพห้างหรูย่านราชประสงค์ บริเวณอัมรินทร์ พลาซ่าเดิม หลายคนจำได้จากทำเลระดับพรีเมียม บริการแบบญี่ปุ่น และบรรยากาศที่ดูเป็นสากลมากในยุคนั้น ข้อมูลเกี่ยวกับเกษรอัมรินทร์ระบุว่าอัมรินทร์ พลาซ่าเปิดในปี 2528 โดยมีโซโก้เป็น anchor หลัก และเป็นสาขาต่างประเทศแห่งแรกของเครือโซโก้

พื้นที่เดิมของโซโก้เปลี่ยนบทบาทไปตามยุค จากอัมรินทร์ พลาซ่า สู่การพัฒนาในเครือเกษร และรีโนเวตเป็นเกษรอัมรินทร์ในเวลาต่อมา นี่เป็นตัวอย่างชัดของทำเลที่ยังมีมูลค่า แต่แบรนด์ที่เคยอยู่ในทำเลนั้นอาจไม่ได้อยู่ตลอดไป

จัสโก้ ต่างจากหลายชื่อก่อนหน้า เพราะภาพจำของจัสโก้ใกล้กับซูเปอร์มาร์เก็ตและชีวิตประจำวันมากกว่า หลายคนจำสาขารัชดาภิเษกได้จากของกิน ของใช้ เครื่องเขียน และบรรยากาศเดินง่ายแบบครอบครัว ข้อมูลของ AEON Thailand ระบุว่า Maxvalu Supermarket ในไทยดำเนินงานภายใต้ AEON Thailand และสาขา Maxvalu แรกในไทยเปิดเมื่อเดือนตุลาคม 2550

ในเชิงธุรกิจ จัสโก้จึงไม่ใช่แค่เรื่อง “ปิดแล้วหายไป” แต่เป็นกรณีของแบรนด์ที่เปลี่ยนรูปแบบและชื่อให้เข้ากับยุคค้าปลีกใหม่มากขึ้น ปัจจุบันผู้บริโภคอาจไม่เห็นชื่อจัสโก้เหมือนเดิม แต่ยังเห็นร่องรอยของเครืออิออนผ่าน Maxvalu และธุรกิจอื่นในไทย

เมื่อมองรวมกัน ห้างญี่ปุ่นเหล่านี้สะท้อนความจริงข้อหนึ่งของตลาดไทย คือความสำเร็จในประเทศต้นทางไม่ได้รับประกันว่าจะทำซ้ำได้ทันทีในอีกประเทศหนึ่ง ทำเล คู่แข่ง พฤติกรรมผู้บริโภค ค่าเช่า วิกฤตเศรษฐกิจ และความสามารถในการปรับตัว ล้วนเป็นปัจจัยที่ทำให้แต่ละแบรนด์เดินต่อได้ไม่เท่ากัน

สิ่งที่น่าสนใจคือ แม้หลายห้างจะปิดตัวไปนานแล้ว แต่ชื่อของพวกเขายังถูกพูดถึงอยู่เสมอ เพราะห้างเหล่านี้ไม่ได้ขายแค่สินค้า แต่ขายประสบการณ์ในวันที่กรุงเทพฯ กำลังเปลี่ยนผ่านจากเมืองการค้าแบบเดิมสู่เมืองห้างสรรพสินค้าสมัยใหม่

สำหรับคนอ่านรุ่นใหม่ เรื่องนี้อาจเป็นประวัติศาสตร์เมืองแบบย่อ ๆ แต่สำหรับคนที่เคยเดินห้างเหล่านี้ มันคือความทรงจำของวันหยุด ครอบครัว บันไดเลื่อนแรก ๆ อาหารญี่ปุ่นที่ยังหายาก และช่วงเวลาที่คำว่า “ห้างญี่ปุ่น” เคยมีเสน่ห์เฉพาะตัวในกรุงเทพฯ

• ห้างญี่ปุ่นหลายแห่งเคยเป็นภาพจำสำคัญของกรุงเทพฯ โดยเฉพาะย่านราชประสงค์ พระราม 9 และรัชดาภิเษก
• ไทยไดมารูถูกจดจำจากบันไดเลื่อนยุคแรก ส่วนอิเซตันคือภาพห้างญี่ปุ่นร่วมสมัยในเซ็นทรัลเวิลด์
• เยาฮันได้รับผลกระทบจากปัญหาบริษัทแม่และวิกฤตเศรษฐกิจ ส่วนโซโก้ผูกกับทำเลหรูในอัมรินทร์ พลาซ่า
• จัสโก้เป็นกรณีที่แบรนด์เปลี่ยนรูปแบบไปสู่ Maxvalu ภายใต้เครืออิออน
• บทเรียนสำคัญคือธุรกิจค้าปลีกต่างชาติต้องปรับให้เข้ากับพฤติกรรมคนไทย ทำเล และการแข่งขันในแต่ละยุค