ทะเลสาบเปลี่ยนสีได้จริงไหม เปิดเหตุผลของ Kelimutu และทะเลสาบสีประหลาดทั่วโลก

ทะเลสาบบางแห่งบนโลกไม่ได้มีแค่สีฟ้าหรือสีเขียว แต่สามารถเปลี่ยนเป็นแดง น้ำตาล ดำ หรือชมพูได้จริง สาเหตุไม่ได้มาจากความลึกลับอย่างเดียว แต่อยู่ที่แร่ธาตุ ก๊าซภูเขาไฟ จุลินทรีย์ ความเค็ม และฤดูกาล

หนึ่งในตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือ Kelimutu Lake บนเกาะฟลอเรส ประเทศอินโดนีเซีย จุดเด่นของที่นี่คือทะเลสาบปล่องภูเขาไฟ 3 แห่งที่อยู่บนภูเขา Kelimutu และมีสีแตกต่างกันในแต่ละช่วงเวลา บางครั้งเห็นเป็นฟ้า เขียว หรือดำ บางช่วงอาจเปลี่ยนเป็นขาว แดง น้ำเงิน หรือน้ำตาลเข้ม

ความน่าสนใจของ Kelimutu คือสีของน้ำไม่ได้เปลี่ยนแบบมีตารางแน่นอน นักท่องเที่ยวที่ไปคนละเดือนหรือคนละปีอาจเห็นภาพไม่เหมือนกันเลย สีที่ปรากฏขึ้นอยู่กับสภาพทางเคมีในทะเลสาบ รวมถึงแร่ธาตุและก๊าซจากระบบภูเขาไฟใต้พื้นน้ำ

พูดง่าย ๆ คือ น้ำในทะเลสาบไม่ได้เป็นแค่น้ำธรรมดา แต่เหมือน “หม้อเคมีธรรมชาติ” ที่มีแร่และก๊าซไหลเวียนอยู่ตลอด เมื่อองค์ประกอบเปลี่ยน สีที่ตาเราเห็นก็เปลี่ยนตามไปด้วย นี่จึงเป็นเหตุผลที่ Kelimutu ถูกเรียกว่าเป็นหนึ่งในทะเลสาบเปลี่ยนสีที่น่าทึ่งที่สุดของเอเชีย

แต่ไม่ใช่ทะเลสาบสีแปลกทุกแห่งจะเกิดจากภูเขาไฟแบบ Kelimutu ตัวอย่างเช่น Lake Hillier ในรัฐเวสเทิร์นออสเตรเลีย มีชื่อเสียงจากน้ำสีชมพูสด สีชมพูของทะเลสาบกลุ่มนี้มักเกี่ยวข้องกับความเค็มสูงและสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก เช่น สาหร่ายหรือจุลินทรีย์ที่สร้างเม็ดสีในสภาพแวดล้อมเค็มจัด

ข้อที่หลายคนเข้าใจผิดคือ Lake Hillier ไม่ได้ “เปลี่ยนสีจัดทุกฤดูกาล” เหมือน Kelimutu เสมอไป สีชมพูของทะเลสาบนี้ค่อนข้างเป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่ แต่ความเข้มของสีอาจขึ้นอยู่กับแสง ฝน ความเค็ม และสภาพแวดล้อมในช่วงนั้น

อีกแห่งที่ต่างออกไปคือ Spotted Lake ใกล้เมือง Osoyoos รัฐบริติชโคลัมเบีย ประเทศแคนาดา ทะเลสาบนี้ไม่ได้เด่นเพราะน้ำทั้งผืนเปลี่ยนเป็นสีเดียว แต่เมื่อถึงฤดูร้อน น้ำจำนวนมากจะระเหยออก เหลือเป็นแอ่งเล็ก ๆ คล้ายจุดกระจายทั่วพื้นทะเลสาบ

แต่ละจุดมีสีต่างกันได้ เพราะแร่ธาตุในแต่ละแอ่งเข้มข้นไม่เท่ากัน ทั้งแคลเซียม โซเดียมซัลเฟต และแมกนีเซียมซัลเฟต เมื่อแสงตกกระทบและน้ำระเหยมากขึ้น สีและขนาดของจุดเหล่านี้จึงเปลี่ยนไปตามช่วงเวลา

ดังนั้นคำว่า “ทะเลสาบเปลี่ยนสี” จึงไม่ได้แปลว่าทุกแห่งเปลี่ยนด้วยเหตุผลเดียวกัน บางแห่งเกิดจากภูเขาไฟ บางแห่งเกิดจากความเค็มและจุลินทรีย์ บางแห่งเกิดจากการระเหยของน้ำและการตกผลึกของแร่ธาตุ

ถ้าจะดูทะเลสาบเหล่านี้ให้เข้าใจมากขึ้น ควรจำไว้ 3 เรื่อง

หนึ่ง สีที่เห็นในภาพถ่ายอาจต่างจากของจริง เพราะแสง มุมกล้อง เวลา และฤดูกาลมีผลมาก

สอง สีของทะเลสาบบางแห่งเปลี่ยนได้จริง แต่ไม่ได้แปลว่าจะเปลี่ยนทุกวันหรือเปลี่ยนให้เห็นทุกครั้งที่ไป

สาม สถานที่เหล่านี้หลายแห่งเป็นพื้นที่ธรรมชาติเปราะบาง บางจุดมีข้อจำกัดเรื่องการเข้าถึง จึงควรดูจากจุดชมวิวที่กำหนด และไม่ควรลงไปแตะน้ำหรือเดินออกนอกเส้นทางโดยไม่ได้รับอนุญาต

ความสวยของทะเลสาบเปลี่ยนสีจึงไม่ได้อยู่แค่ภาพแปลกตา แต่อยู่ที่การได้เห็นว่าธรรมชาติทำงานซับซ้อนแค่ไหน สีของน้ำหนึ่งผืนอาจเล่าเรื่องภูเขาไฟ แร่ธาตุ จุลินทรีย์ ฤดูกาล และระบบนิเวศได้มากกว่าที่คิด