การข่มขืนที่กฎหมายยังเอาผิดไม่ครบ มีจริงไหม

คำตอบคือ “มีจริง” แต่ต้องเข้าใจให้ถูกว่าไม่ได้หมายถึงการข่มขืนเป็นเรื่องถูกต้องหรือยอมรับได้ แต่หมายถึงในบางประเทศ กฎหมายยังมีช่องว่าง ข้อยกเว้น หรือการบังคับใช้ที่ทำให้ผู้กระทำผิดบางกรณีไม่ถูกดำเนินคดีอย่างที่ควรจะเป็น

ประเด็นนี้สำคัญเพราะการล่วงละเมิดทางเพศไม่ได้เกิดเฉพาะกับคนแปลกหน้าเสมอไป บางกรณีเกิดในชีวิตคู่ ครอบครัว หรือชุมชนที่มีแรงกดดันทางสังคมสูง และกฎหมายบางระบบยังตามไม่ทันหลักสำคัญที่สุดคือ “ความยินยอม”

กรณีแรกที่ถูกพูดถึงมากคือ Marital Rape หรือการข่มขืนโดยคู่สมรส ในอดีต หลายประเทศเคยมองว่าการแต่งงานเท่ากับการยินยอมโดยนัย ทำให้การบังคับมีเพศสัมพันธ์ระหว่างสามีภรรยาไม่ถูกมองเป็นความผิดทางอาญาโดยชัดเจน

ปัจจุบันหลายประเทศแก้กฎหมายไปแล้ว แต่ฐานข้อมูลของ WHO ยังมีตัวชี้วัดแยกเฉพาะเรื่อง “กฎหมายระบุชัดหรือไม่ว่า marital rape เป็นความผิด” ซึ่งสะท้อนว่าประเด็นนี้ยังเป็นช่องว่างที่ต้องติดตามในหลายระบบกฎหมาย

World Bank ระบุใน Women, Business and the Law 2026 ว่า ในหลายเศรษฐกิจที่ประเมิน กฎหมายด้านความรุนแรงในครอบครัวยังไม่ครอบคลุมครบ และมี 64 เศรษฐกิจที่ความรุนแรงทางเพศ รวมถึง marital rape ยังอยู่นอกขอบเขตการคุ้มครอง

กรณีที่สองคือกฎหมายหรือแนวปฏิบัติแบบ marry-your-rapist laws ซึ่งหมายถึงช่องทางที่ทำให้ผู้ก่อเหตุหลีกเลี่ยงความรับผิดได้ หากแต่งงานกับผู้เสียหาย หรือมีการยอมความภายใต้แรงกดดันของครอบครัวและสังคม

หลายประเทศยกเลิกกฎหมายลักษณะนี้ไปแล้ว แต่รายงานของ Equality Now ยังชี้ว่าในบางภูมิภาค ยังมีข้อกฎหมายหรือแนวปฏิบัติที่ทำให้ผู้ก่อเหตุรอดพ้นโทษผ่านการแต่งงานหรือข้อตกลงนอกกระบวนการยุติธรรม

สรุปให้แยกแบบง่าย ๆ ได้แบบนี้

• ถ้าประเทศหนึ่งมีกฎหมายลงโทษการข่มขืนทั่วไป ไม่ได้แปลว่ากฎหมายจะครอบคลุมทุกบริบท
• ถ้ากฎหมายไม่ระบุเรื่อง marital rape ชัดเจน ผู้เสียหายในชีวิตสมรสอาจเข้าถึงความยุติธรรมได้ยาก
• ถ้ามีกฎหมายหรือประเพณีที่ให้แต่งงานเพื่อยอมความ ผู้เสียหายอาจถูกกดดันให้กลับไปอยู่กับผู้กระทำ
• ปัญหาไม่ได้มีแค่ตัวบทกฎหมาย แต่รวมถึงการบังคับใช้ การตีความ และแรงกดดันทางสังคม

จุดที่คนมักเข้าใจผิดคือคำว่า “ไม่ผิดกฎหมาย” ฟังเหมือนเป็นเรื่องถูกต้อง แต่ในความจริงคือการคุ้มครองยังไม่ครบ หรือระบบกฎหมายบางแห่งยังมีข้อยกเว้นที่ทำให้ผู้เสียหายไม่ได้รับความเป็นธรรม

องค์กรสิทธิมนุษยชนจึงผลักดันให้กฎหมายใช้หลักความยินยอมเป็นแกนกลาง และให้การล่วงละเมิดทางเพศทุกรูปแบบ รวมถึงในชีวิตสมรส เป็นความผิดที่ถูกดำเนินการได้อย่างชัดเจน Equality Now ยังเสนอให้ประเทศต่าง ๆ criminalise all forms of non-consensual sexual acts รวมถึง marital rape และยกเลิกช่องทางที่ให้ผู้ก่อเหตุได้รับความผ่อนปรนจากเหตุผลเรื่องศักดิ์ศรีครอบครัวหรือเกียรติยศทางสังคม

ดังนั้น คำตอบของคำถามนี้คือ “มีจริงในบางบริบท” แต่ไม่ใช่เพราะสังคมโลกมองว่าการข่มขืนยอมรับได้ ประเด็นจริงคือกฎหมายบางประเทศยังมีช่องว่างที่ทำให้ผู้เสียหายไม่ได้รับการคุ้มครองเท่าที่ควร และช่องว่างเหล่านี้กำลังถูกจับตาและผลักดันให้แก้ไขต่อเนื่อง