1 ชั่วยามในซีรีส์จีน เท่ากับกี่ชั่วโมงกันแน่

เวลาดูซีรีส์จีนโบราณแล้วได้ยินตัวละครพูดว่า “ยามจื่อ” “ยามอู่” หรือ “เหลือเวลาอีกหนึ่งก้านธูป” หลายคนอาจนึกไม่ออกทันทีว่าในเวลาปัจจุบันคือกี่โมง หรือเหลือเวลานานแค่ไหนกันแน่

คำตอบแบบจำง่ายที่สุดคือ 1 ชั่วยามของจีนโบราณ เท่ากับ 2 ชั่วโมงในปัจจุบัน เพราะในระบบเดิม 1 วันถูกแบ่งเป็น 12 ชั่วยาม ไม่ใช่ 24 ชั่วโมงแบบนาฬิกาที่ใช้กันทุกวันนี้

แต่ละชั่วยามจะผูกกับชื่อ 12 นักษัตร ทำให้เวลาในซีรีส์จีนไม่ได้เรียกว่า 1 โมง 2 โมง แบบที่เราคุ้น แต่จะเรียกเป็น “ยาม” เช่น ยามจื่อ ยามโฉ่ว ยามอิน ไปจนถึงยามไฮ่

ถ้าเทียบกับเวลาปัจจุบัน จะได้ประมาณนี้

• ยามจื่อ เวลา 23.00–01.00 น.
• ยามโฉ่ว เวลา 01.00–03.00 น.
• ยามอิน เวลา 03.00–05.00 น.
• ยามเมา เวลา 05.00–07.00 น.
• ยามเฉิน เวลา 07.00–09.00 น.
• ยามซื่อ เวลา 09.00–11.00 น.
• ยามอู่ เวลา 11.00–13.00 น.
• ยามเว่ย เวลา 13.00–15.00 น.
• ยามเซิน เวลา 15.00–17.00 น.
• ยามโหย่ว เวลา 17.00–19.00 น.
• ยามซวี เวลา 19.00–21.00 น.
• ยามไฮ่ เวลา 21.00–23.00 น.

จุดที่น่าสนใจคือ ยามจื่อเริ่มตั้งแต่ 23.00 น. ทำให้ในระบบเวลาแบบจีนโบราณ ช่วงปลายคืนอาจถูกมองเป็นจุดเริ่มต้นของวันใหม่ ไม่ได้รอให้ถึงเที่ยงคืนแบบนาฬิกาสากลเสมอไป

ส่วนคำว่า เค่อ เป็นหน่วยเวลาย่อยที่มักเจอในภาษาจีนและงานย้อนยุค ปัจจุบันมักเทียบว่า 1 เค่อเท่ากับ 15 นาที และ 1 ชั่วยามมี 8 เค่อพอดี อย่างไรก็ตาม ในประวัติศาสตร์จริง ระบบเค่อเคยมีรายละเอียดเปลี่ยนไปตามยุค ก่อนจะมาลงตัวในแบบที่คนรุ่นหลังคุ้นมากขึ้น

อีกคำที่เจอบ่อยคือ 1 ก้านธูป คำนี้ไม่ใช่หน่วยเวลามาตรฐานแบบนาฬิกา เพราะขึ้นอยู่กับขนาด ความหนา และชนิดของธูป ในซีรีส์หรือนิยายจึงมักใช้เพื่อบอกว่า “มีเวลาอยู่ช่วงหนึ่ง” มากกว่าจะหมายถึงจำนวนนาทีที่ตายตัว

ถ้าจำแบบง่าย ๆ เวลาเจอประโยคในซีรีส์จีน สามารถคิดคร่าว ๆ ได้ว่า

• 1 ชั่วยาม = ประมาณ 2 ชั่วโมง
• ครึ่งชั่วยาม = ประมาณ 1 ชั่วโมง
• 1 เค่อ = ประมาณ 15 นาที ในความหมายปัจจุบัน
• 1 ก้านธูป = ช่วงเวลาประมาณหนึ่ง ไม่ควรยึดเป็นตัวเลขแน่นอน

ระบบเวลาแบบนี้ทำให้ฉากในซีรีส์จีนมีอารมณ์เฉพาะตัวมากขึ้น เช่น นัดพบยามจื่อจะให้ความรู้สึกเป็นช่วงดึก เงียบ และลับตาคน ขณะที่ยามอู่คือช่วงกลางวัน ใกล้เที่ยง แดดแรง และเป็นเวลาที่ผู้คนยังเคลื่อนไหวอยู่มาก

พอเข้าใจว่า 1 ชั่วยามเท่ากับ 2 ชั่วโมง เวลาได้ยินตัวละครพูดเรื่องนัดหมาย หนีภัย หรือรอคำสั่ง ก็จะจับจังหวะของเรื่องได้ชัดขึ้น ไม่ต้องเดาเอาว่าเขาพูดถึงเวลานานแค่ไหน