ช่องแคบเดรก เส้นทางทะเลสุดโหดสู่แอนตาร์กติกา

ช่องแคบเดรก หรือ Drake Passage เป็นหนึ่งในน่านน้ำที่นักเดินเรือทั่วโลกพูดถึงด้วยความเกรงใจ เพราะนี่คือเส้นทางระหว่างปลายทวีปอเมริกาใต้กับแอนตาร์กติกา จุดที่ลมแรง กระแสน้ำใหญ่ และคลื่นสูงมักมารวมตัวกันแบบไม่ค่อยปรานีใคร

ช่องแคบนี้อยู่ระหว่างแหลมฮอร์น ทางใต้สุดของทวีปอเมริกาใต้ กับหมู่เกาะเซาท์เชตแลนด์ ใกล้คาบสมุทรแอนตาร์กติกา ทำหน้าที่เชื่อมมหาสมุทรแอตแลนติกกับมหาสมุทรแปซิฟิกเข้าด้วยกัน ความกว้างโดยทั่วไปอยู่ราว 600 ไมล์ หรือประมาณ 1,000 กิโลเมตร ไม่ได้แคบแบบช่องแคบเล็ก ๆ แต่ก็ยังเป็น “คอขวด” สำคัญของมหาสมุทรใต้

เหตุผลที่เดรกขึ้นชื่อว่าโหด ไม่ได้มาจากคลื่นอย่างเดียว แต่เป็นเพราะพื้นที่แถบนั้นแทบไม่มีแผ่นดินใหญ่คอยขวางลมและกระแสน้ำรอบขั้วโลกใต้ ลมตะวันตกจึงพัดวนได้ไกลและแรง ส่วนกระแสน้ำ Antarctic Circumpolar Current ก็ไหลวนรอบโลก เป็นกระแสน้ำหลักของมหาสมุทรใต้และเป็นกระแสน้ำเดียวที่ไหลล้อมรอบโลกได้ครบวง

เมื่อมวลน้ำขนาดมหาศาลถูกบีบผ่านบริเวณช่องแคบเดรก ความเร็วและพลังของกระแสน้ำจึงเพิ่มขึ้น คลื่นในพื้นที่นี้อาจเปลี่ยนจากทะเลปกติเป็นทะเลสะเทือนเรือได้รวดเร็ว นักท่องเที่ยวสายแอนตาร์กติกาจึงมีคำเรียกเล่น ๆ ว่า “Drake Shake” ในวันที่เรือโยนหนัก และ “Drake Lake” ในวันที่ทะเลนิ่งจนเหมือนทะเลสาบ ซึ่งอย่างหลังถือว่าโชคดีมากกว่าเป็นเรื่องปกติ

ชื่อของช่องแคบนี้มาจาก เซอร์ฟรานซิส เดรก นักเดินเรือชาวอังกฤษในศตวรรษที่ 16 แต่ตามข้อมูลประวัติศาสตร์ ผู้ที่ได้รับการยกว่าล่องผ่านช่องแคบนี้จริงเป็นกลุ่มแรกคือคณะเดินเรือเฟลมิชที่นำโดย วิลเลม สเคาเทน ในปี ค.ศ. 1616

อีกเรื่องที่ทำให้เดรกน่าสนใจคือ มันไม่ได้เป็นแค่เส้นทางทรหดของนักเดินเรือ แต่ยังเป็นประตูสู่แอนตาร์กติกาสำหรับเรือนักท่องเที่ยวและเรือสำรวจจำนวนมาก โดยเส้นทางยอดนิยมมักเริ่มจากเมืองอูชัวยา ประเทศอาร์เจนตินา แล้วใช้เวลาข้ามเดรกประมาณ 2 วัน ก่อนเข้าสู่ดินแดนน้ำแข็งทางใต้

สำหรับคนที่ไม่เคยลงเรือไกล ๆ เดรกอาจฟังดูเหมือนบททดสอบอาการเมาเรือ แต่สำหรับนักวิทยาศาสตร์ พื้นที่นี้เป็นห้องทดลองธรรมชาติขนาดใหญ่ กระแสน้ำแรงช่วยพาสารอาหารขึ้นมาเลี้ยงแพลงก์ตอนและคริล ซึ่งเป็นฐานอาหารสำคัญของนกทะเล เพนกวิน แมวน้ำ และวาฬหลายชนิด

เดรกยังมีบทบาทต่อภูมิอากาศโลกด้วย ช่องว่างระหว่างอเมริกาใต้กับแอนตาร์กติกาทำให้กระแสน้ำรอบขั้วโลกใต้หมุนเวียนได้ต่อเนื่อง ช่วยแยกความหนาวเย็นของแอนตาร์กติกาออกจากละติจูดที่อุ่นกว่า และมีส่วนเกี่ยวข้องกับระบบกักเก็บคาร์บอนในมหาสมุทรใต้

ถ้าจะบอกว่า Drake Passage คือ “ทะเลปราบเซียน” ก็คงไม่เกินภาพจำมากนัก แต่ความน่าทึ่งของมันไม่ได้อยู่แค่คลื่นสูงหรือเรือโยนแรงเท่านั้น มันคือจุดเล็ก ๆ บนแผนที่โลกที่ผูกเรื่องการเดินเรือ ประวัติศาสตร์ ภูมิอากาศ และชีวิตใต้ทะเลไว้ด้วยกันอย่างชัดเจน

ใครที่ฝันอยากไปแอนตาร์กติกา เส้นทางนี้จึงไม่ใช่แค่ทางผ่าน แต่เป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์จริง ตั้งแต่วินาทีที่เรือเริ่มโยก ไปจนถึงช่วงที่ขอบฟ้าสีเทาค่อย ๆ เปิดให้เห็นน้ำแข็งสีขาวของทวีปใต้