อุปมาถ่มน้ำลายรดฟ้าสอนให้เห็นว่าความคิดร้ายย้อนกลับมาทำร้ายใจตัวเอง

ถ่มน้ำลายขึ้นฟ้า สุดท้ายใครเปื้อน

ลองนึกภาพคนหนึ่งยืนแหงนหน้ามองท้องฟ้า แล้วถ่มน้ำลายขึ้นไปด้วยความโกรธ หวังให้น้ำลายนั้นไปเปื้อนฟ้า ภาพนี้แทบไม่ต้องอธิบายต่อเลย เพราะฟ้าอยู่สูงเกินกว่าจะได้รับผลอะไร ส่วนน้ำลายที่พุ่งขึ้นไป เมื่อหมดแรงก็ย่อมตกกลับลงมา และคนที่มีโอกาสเปื้อนที่สุดก็คือคนที่ถ่มมันขึ้นไปเอง

นี่คือภาพเปรียบเทียบที่คมมากเรื่องผลของความคิดร้ายและการเบียดเบียน

สาระไม่ได้อยู่ตรงการบอกว่าใครด่าใครแล้วจะเจอเหตุร้ายแบบทันตาเห็น เพราะชีวิตจริงไม่ได้ทำงานเหมือนเครื่องคิดเลขที่กดหนึ่งครั้งแล้วได้คำตอบทันที แก่นสำคัญอยู่ตรงว่า เมื่อใจสร้างความเกลียด ความพยาบาท หรือความตั้งใจทำลายคนที่ไม่ได้ทำผิด ใจดวงนั้นต้องรับสภาพของความเกลียดก่อนใครเสมอ

ก่อนคำด่าจะไปถึงหูอีกฝ่าย ความโกรธเกิดในคนด่าก่อน
ก่อนแผนทำร้ายจะไปถึงเป้าหมาย ความคิดร้ายต้องวนอยู่ในหัวของคนคิดก่อน
ก่อนความอาฆาตจะสร้างความทุกข์ให้อีกฝ่าย มันใช้พื้นที่ในใจเจ้าของความอาฆาตไปแล้ว

ฟ้าไม่ได้ต่ำลงเพราะมีใครถ่มน้ำลายใส่

ตรงนี้ทำให้อุปมาน่าสนใจขึ้นอีกชั้น คนที่มีความประพฤติสุจริตไม่ได้กลายเป็นคนเลวเพียงเพราะมีใครกล่าวหา การใส่ร้ายอาจสร้างปัญหาได้จริง อาจทำให้ชื่อเสียงเสียหายหรือเกิดความเข้าใจผิด แต่คำพูดของคนอื่นไม่สามารถเปลี่ยนความจริงของการกระทำที่ผ่านมาได้เอง

ลองเปลี่ยนจากท้องฟ้าเป็นกระจกใส คนที่ยืนหน้ากระจกแล้วสาดโคลนใส่ ย่อมมองภาพในกระจกไม่ชัด แต่โคลนนั้นไม่ได้เปลี่ยนตัวตนของคนในภาพ สิ่งที่เกิดขึ้นคือพื้นผิวมีคราบ และคนที่สาดก็ยังต้องอยู่กับมือที่เปื้อนโคลนของตัวเอง

ประเด็นจึงไม่ใช่การยอมให้ใครทำร้ายโดยไม่ปกป้องตัวเอง แต่คือการไม่ยอมให้ความชั่วของอีกฝ่ายลากใจลงไปอยู่ในสภาพเดียวกัน

ถ้ามีคนกล่าวหาโดยไม่เป็นธรรม การชี้แจงข้อเท็จจริงทำได้ การปกป้องสิทธิทำได้ การหยุดความเสียหายทำได้ การใช้กฎหมายเมื่อจำเป็นก็ทำได้ ความสงบทางใจไม่ได้แปลว่าต้องนิ่งเฉยต่อทุกเรื่อง ความแตกต่างอยู่ที่ว่า ระหว่างจัดการปัญหา ใจกำลังทำเพื่อหยุดความเสียหาย หรือกำลังหาทางทำให้อีกฝ่ายเจ็บกว่าเดิม

ความพยาบาทมีต้นทุนที่มองไม่เห็น

คนที่เกลียดใครมากๆ มักคิดว่ากำลังลงโทษอีกฝ่าย แต่หลายครั้งกลับกลายเป็นต้องพกอีกฝ่ายติดอยู่ในความคิดตลอดวัน เห็นชื่อก็หงุดหงิด ได้ยินเรื่องก็ใจเต้น นึกย้อนหลังแล้วโมโหซ้ำ ทั้งที่คนซึ่งเกลียดอาจกำลังกินข้าว นอนหลับ หรือใช้ชีวิตตามปกติอยู่ที่ไหนสักแห่ง

ตรงนี้แหละที่คำว่า ย้อนกลับมาหาตัวเอง เห็นภาพชัดที่สุด ไม่ต้องรอเรื่องเหนือธรรมชาติเลย เพราะความโกรธสามารถกินเวลา สมาธิ ความสัมพันธ์ และคุณภาพชีวิตของเจ้าของมันได้ตั้งแต่วันนี้

• คำด่าที่พูดออกไป อาจทำลายความน่าเชื่อถือของคนพูดเอง

• ข่าวลือที่สร้างขึ้น อาจย้อนกลับมาเปิดเผยเจตนาของคนปล่อยข่าว

• การหมกมุ่นเอาชนะ อาจทำให้เสียเวลาไปกับคนที่ไม่ควรมีอิทธิพลต่อชีวิตขนาดนั้น

• ความพยาบาทที่เลี้ยงไว้นานๆ ทำให้เหตุการณ์ไม่กี่นาทีครอบครองใจได้นานเป็นเดือนหรือเป็นปี

เรื่องนี้จึงใช้ได้ตั้งแต่การทะเลาะกันในบ้าน ที่ทำงาน ไปจนถึงโลกออนไลน์ บางครั้งเห็นข้อความไม่กี่บรรทัดแล้วอยากตอบกลับทันทีด้วยถ้อยคำแรงกว่าเดิม ถ้าหยุดดูใจสักนิดจะพบว่า คำถามสำคัญไม่ใช่แค่ จะตอบอย่างไรให้ชนะ แต่คือ เรื่องนี้ควรมีสิทธิ์เข้ามาควบคุมใจนานแค่ไหน

ไม่ถ่มน้ำลายขึ้นฟ้า ไม่ใช่เพราะกลัวฟ้าเจ็บ
แต่เพราะรู้ว่าไม่จำเป็นต้องทำหน้าตัวเองให้เปื้อน

บางเรื่องต้องตอบ บางเรื่องต้องแก้ บางเรื่องต้องปกป้องตัวเองเต็มที่ และบางเรื่องแค่เดินออกมาก็จบ ความสามารถในการแยกให้ออกว่าเรื่องไหนควรจัดการ เรื่องไหนควรวาง จึงมีค่ากว่าการชนะทุกการปะทะ เพราะคนที่ไม่ยอมให้ความเกลียดของคนอื่นกลายมาเป็นความเกลียดในใจตัวเอง ได้รักษาพื้นที่สำคัญที่สุดเอาไว้แล้ว