Junk Journal สมุดบันทึกเศษขยะ ศิลปะที่ไม่มีถูกผิด

✂️Junk Journal✂️

ศิลปะเป็นสิ่งที่เราคุ้นเคยกันอยู่แล้ว และอยู่ร่วมกับความทรงจำของเรามาตั้งแต่วัยเด็ก เราปฏิเสธไม่ได้เลยว่า ครั้งหนึ่งเราเคยจับดินสอ ละเลงสีลงบนกระดาษ ฉีกกระดาษแล้วติดปะเป็นรูปต่าง ๆ พร้อมหัวเราะและเพลิดเพลินไปกับมัน โดยไม่สนใจเลยว่าลายเส้นเหล่านั้นจะสวยงามหรือไม่ แต่เมื่อเวลาผ่านไป ทุกคนต่างเติบโตไปบนเส้นทางที่ตัวเองเลือก ไม่ใช่ทุกคนที่จะยังคงเป็นผู้ร่างเส้น ลงสี และใช้เวลาอยู่ท่ามกลางงานศิลปะเหมือนในวันเด็กอีกต่อไป

ปัจจุบันความเครียดเกิดขึ้นกับผู้คนในสังคมมากขึ้น เพราะโลกหมุนเร็วกว่าเดิม รวมไปถึงปัญหาต่าง ๆ ที่ทับถมเพิ่มขึ้น ไม่ว่าจะเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ หรือความตึงเครียดทางการเมือง ซึ่งล้วนส่งผลต่อสุขภาพจิตของผู้คนทั้งสิ้น ศิลปะจึงอาจกลายเป็นหนึ่งในพื้นที่พักพิงของจิตใจ ที่ช่วยให้ผู้คนได้กลับมาอยู่กับตัวเองอีกครั้ง

🗑️🗒️Junk Journal คือ การนำเศษวัสดุเหลือใช้หรือสิ่งของธรรมดาในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นกระดาษหนังสือพิมพ์ ซองจดหมาย ตั๋วรถ ใบเสร็จ ดอกไม้แห้ง ผ้า หรือภาพถ่ายเก่า สิ่งของที่ดูไร้ค่าเหล่านี้ถูกนำมาประกอบใหม่ผ่านการตัด แปะลงในสมุดบันทึก จนกลายเป็นงานศิลปะที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

THANATCHA SUVIBUY ได้ให้ความหมายของ Junk Journal ใน Thai PBS ว่า “สมุดบันทึกขยะ” (Junk Journal) จัดเป็น หนังสือทำมือ ประเภทหนึ่ง ที่ทำขึ้นจากเศษวัสดุเหลือใช้ต่าง ๆ ตั้งแต่ใบเสร็จ, รูปถ่าย, หน้าหนังสือเก่า, ตั๋วหนัง, ตั๋วรถเมล์, ยันซองขนม, นำมารวบรวม, ตัดแปะ, คอลลาจ (Collage) จนได้เป็นสมุดบันทึกขนาดพกพาที่ภายในผสมผสานระหว่างความเป็นสมุดภาพ (Scrapbook) และงานศิลปะที่สะท้อนตัวตนเจ้าของ อีกทั้ง Noma Nazish ได้กล่าวถึง Junk Journal ใน Verywell Mind ว่า Junk Journaling เป็นงานอดิเรกที่ยืดหยุ่นและเปิดกว้าง ผู้คนสามารถนำสิ่งของธรรมดาในชีวิตประจำวัน เช่น ใบเสร็จ โบรชัวร์ หรือเศษกระดาษต่าง ๆ มาบันทึกเรื่องราวและความทรงจำผ่านการคอลลาจและการเขียนได้อย่างอิสระ เสน่ห์สำคัญของ Junk Journal คือการไม่มีรูปแบบหรือกฎตายตัว ทำให้ผู้คนสามารถสร้างสรรค์ผลงานได้โดยไม่ต้องกังวลถึงความสมบูรณ์แบบ ซึ่งในโลกที่เต็มไปด้วยความคาดหวังและความกดดัน กิจกรรมลักษณะนี้อาจกลายเป็นพื้นที่พักใจเล็ก ๆ ที่ช่วยเยียวยาสุขภาพจิตของผู้คนได้

💌ส่วนตัวแล้วเราคิดว่า Junk Journal ไม่ได้เป็นแค่งานอดิเรกหรือการตกแต่งสมุดเท่านั้น แต่สามารถใช้ลดความเครียดได้ด้วย เพราะระหว่างที่เราตัดกระดาษ เลือกสี หรือจัดวางองค์ประกอบลงสมุดของเรา สมองจะจดจ่ออยู่กับปัจจุบัน และปล่อยให้ความคิดสร้างสรรค์ไหลไปกับความเพลิดเพลิน โดยไม่ต้องยึดติดกับความไม่สมบูรณ์ เพราะ Junk Journal ไม่จำเป็นต้องคิดรูปแบบการตัดแปะ และไม่มีวิธีที่ถูกต้อง เราจึงสามารถใส่ความคิดของเราไปได้อย่างเต็มที่ โดยไม่ต้องกลัวผิด ซึ่งเราคิดว่าช่วยลดความฟุ้งซ่านจากความเครียด และความกังวลที่สะสมอยู่ภายในใจ

นอกจากนี้ Junk Journal ยังแสดงให้เห็นถึงการมองเห็นคุณค่าในสิ่งที่ถูกมองข้าม ทั้งเศษกระดาษที่หลายคนคิดว่าไม่มีประโยชน์ หรือเศษขยะที่ทุกคนทิ้งไป สามารถกลายเป็นส่วนหนึ่งของงานศิลปะได้ เช่นเดียวกับมนุษย์ที่แม้จะผ่านบาดแผลหรือช่วงเวลาที่ยากลำบากก็ยังสามารถประกอบตัวเองขึ้นมาใหม่ และค้นพบความงดงามในแบบของตนเองได้อีกครั้ง

ดังนั้น บางครั้งการเยียวยาจิตใจอาจไม่ได้เริ่มต้นจากคำพูดปลอบโยนที่ยิ่งใหญ่ แต่อาจเริ่มจากเศษกระดาษเล็ก ๆ หนึ่งชิ้น กรรไกรหนึ่งอัน และช่วงเวลาเงียบสงบ ที่เราได้กลับมาอยู่กับตัวเองอีกครั้งผ่านหน้ากระดาษที่เรียกว่า Junk Journal

📄อ้างอิง
Noma Nazish. (9 มีนาคม 2569). I Tried Junk Journaling Every Day for a Month—Here’s What It Did for My Mental Health. Verywell Mind. https://www.verywellmind.com/i-tried-junk- journaling-for-mental-health-11921886

THANATCHA SUVIBUY. (24 กุมภาพันธ์ 2568). รู้จักการทำสมุดบันทึกขยะ (Junk Journal) เครื่องมือฮีลใจจาก เศษขยะรอบตัว. Thai PBS. https://www.thaipbs.or.th/now/content/2356