ทำไมโรงเรียนไทยไม่สอนเรื่องของภาษี? ทั้งที่ในอนาคตจำเป็นต้องใช้

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับทักษะทางการเงินของเด็กไทย แล้วก็เกิดคำถามขึ้นมาในใจทันทีว่า เหตุใดระบบการศึกษาของเราจึงสอนเด็กหลายอย่างที่อาจไม่ได้ใช้ในชีวิตจริง แต่กลับไม่ค่อยสอนเรื่อง “ภาษี” ทั้งที่เป็นเรื่องที่แทบทุกคนต้องเจอเมื่อโตขึ้น

ไม่ว่าจะทำงานบริษัท เปิดร้านขายของ รับงานฟรีแลนซ์ หรือแม้แต่ขายของออนไลน์ สุดท้ายแล้วก็หนีเรื่องภาษีไม่พ้นอยู่ดี

หลายคนเรียนจบมหาวิทยาลัยด้วยเกรดดี มีใบปริญญาสวยหรู แต่พอเริ่มทำงานกลับไม่เข้าใจเลยว่า ทำไมเงินเดือนถูกหัก ทำไมต้องยื่นภาษี หรือแม้แต่คำง่าย ๆ อย่าง “ลดหย่อนภาษี” ก็ยังไม่รู้ว่าคืออะไร

เรื่องน่าแปลกก็คือ สิ่งเหล่านี้กลับเป็นเรื่องที่ต้องไปเรียนรู้กันเองตอนโต บางคนเรียนรู้จากอินเทอร์เน็ต บางคนเรียนรู้จากความผิดพลาด บางคนโดนสรรพากรแจ้งเตือนก่อนถึงจะเริ่มหันมาศึกษาอย่างจริงจัง

ผู้เขียนจึงอดคิดไม่ได้ว่า หรือจริง ๆ แล้วระบบการศึกษาไทยยังติดอยู่กับการสอนแบบเดิม คือเน้นให้เด็ก “สอบผ่าน” มากกว่า “ใช้ชีวิตเป็น”

เพราะถ้ามองกันตามตรง วิชาภาษีถือเป็นเรื่องใกล้ตัวมากกว่าวิชาหลายอย่างเสียอีก เด็กบางคนอายุยังไม่ถึง 20 ปี ก็เริ่มมีรายได้แล้ว ทั้งทำคอนเทนต์ ขายของออนไลน์ ไลฟ์สด หรือรับงานต่าง ๆ ผ่านโลกออนไลน์ แต่กลับไม่มีใครบอกพวกเขาเลยว่า รายได้แบบไหนต้องเสียภาษี หรือควรจัดการเงินอย่างไรตั้งแต่แรก

ที่น่าสนใจกว่านั้นคือ หลายประเทศเริ่มให้ความสำคัญกับ “Financial Literacy” หรือความรู้ทางการเงินกันอย่างจริงจัง เพราะมองว่าเป็นทักษะชีวิตพื้นฐานไม่ต่างจากการอ่านออกเขียนได้ โดยข้อมูลจาก OECD และผลการประเมิน PISA ระบุว่า เด็กที่มีความรู้ด้านการเงิน มักสามารถวางแผนชีวิตและตัดสินใจเรื่องเงินได้ดีกว่าในระยะยาว

แต่ในบ้านเรา เรื่องพวกนี้กลับถูกผลักไปเป็น “เรื่องของผู้ใหญ่” ทั้งที่ยิ่งเรียนรู้เร็วเท่าไร ก็ยิ่งได้เปรียบชีวิตเร็วเท่านั้น

ผู้เขียนมองว่า อีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้เรื่องภาษีไม่ถูกพูดถึงมากนัก อาจเป็นเพราะคนไทยจำนวนไม่น้อยยังรู้สึกว่า “ภาษีเป็นเรื่องน่ากลัว” พอได้ยินคำนี้ก็จะนึกถึงเอกสาร ตัวเลข หรือกฎหมายที่ยุ่งยาก ทั้งที่ความจริงแล้ว ถ้ามีคนอธิบายตั้งแต่เด็กแบบง่าย ๆ เช่น เงินเดือนเท่านี้ต้องเสียเท่าไร หรือขายของออนไลน์ต้องทำอย่างไร คนส่วนใหญ่ก็น่าจะเข้าใจได้ไม่ยาก

และยิ่งโตขึ้น ผู้เขียนยิ่งรู้สึกว่า โลกความจริงนั้นไม่ได้ถามเลยว่าเราท่องสูตรคณิตศาสตร์ได้กี่สูตร แต่โลกกลับถามว่า เราบริหารเงินเป็นไหม ใช้หนี้เป็นหรือเปล่า วางแผนชีวิตได้หรือไม่

หลายคนเรียนเก่งมาก แต่พอทำงานกลับมีปัญหาเรื่องหนี้สิน ขาดวินัยทางการเงิน หรือไม่เข้าใจแม้แต่ระบบภาษีพื้นฐาน สิ่งนี้สะท้อนชัดว่า ระบบการศึกษากับชีวิตจริงของคนไทยยังเดินกันคนละทางอยู่ไม่น้อย

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า หากโรงเรียนเริ่มสอนเรื่องภาษี การเงิน และการจัดการรายรับรายจ่ายตั้งแต่ระดับมัธยม เด็กไทยจำนวนมากอาจโตขึ้นอย่างมีคุณภาพทางการเงินมากกว่านี้ พวกเขาอาจไม่ต้องมาเริ่มนับหนึ่งใหม่ตอนอายุ 25 หรือ 30 ปี เหมือนคนหลายรุ่นที่ผ่านมา

เพราะสุดท้ายแล้ว “ภาษี” ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย แต่เป็นเรื่องที่คนธรรมดาทุกคนต้องเจอไปทั้งชีวิต

และบางที…วิชาที่สำคัญที่สุดในชีวิต อาจไม่ใช่วิชาที่ทำคะแนนสอบได้สูงที่สุด แต่อาจเป็นวิชาที่ช่วยให้เราใช้ชีวิตในโลกความจริงได้อย่างไม่ลำบากต่างหาก

แหล่งที่มาของข้อมูล :

OECD – Financial Literacy and PISA Assessment

OECD PISA 2022 Results

UNICEF Thailand ด้านการศึกษาและทักษะชีวิตของเยาวชนไทย

กรมสรรพากรไทย เกี่ยวกับหน้าที่ผู้มีรายได้ในการยื่นภาษี

ข้อมูลด้าน Financial Literacy จากองค์กร OECD และงานวิจัยด้านการเงินการศึกษาในหลายประเทศ