ข้อมูลสรุปเกี่ยวกับ “อสุจิ” (Sperm) เซลล์เล็ก ๆ ที่มีบทบาทสำคัญต่อการกำเนิดมนุษย์

คำว่า “อสุจิ” มีที่มาจากรากศัพท์ภาษาบาลีว่า อสุจิ โดยแยกความหมายได้ว่า “อ” แปลว่า ไม่ ส่วน “สุจิ” แปลว่า สะอาด หรือบริสุทธิ์

ดังนั้นคำนี้จึงแปลตรงตัวได้ว่า “สิ่งที่ไม่สะอาด” หรือ “สิ่งไม่บริสุทธิ์” ตามความเชื่อทางศาสนาและคติโบราณ

ส่วนคำว่า Sperm หรือตัวอสุจิในภาษาอังกฤษ มีรากศัพท์มาจากภาษากรีกโบราณว่า Sperma ซึ่งมีความหมายว่า “เมล็ดพันธุ์”

อสุจิไม่ใช่สัตว์ แต่อสุจิคือเซลล์สืบพันธุ์ของเพศชาย มีขนาดเล็กมากจนมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า โดยมีความยาวประมาณ 0.05 มิลลิเมตร และแบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก คือ

• ส่วนหัว (Head) บรรจุสารพันธุกรรม หรือ DNA และมีอะโครโซม (Acrosome) ซึ่งเป็นถุงเอนไซม์ที่ช่วยให้อสุจิเข้าสู่ไข่ได้
• ส่วนกลาง (Midpiece) อัดแน่นไปด้วยไมโตคอนเดรีย (Mitochondria) ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานหลัก เปรียบเสมือน “มอเตอร์” ที่ช่วยขับเคลื่อนให้อสุจิว่ายน้ำได้
• ส่วนหาง (Tail/Flagellum) ทำหน้าที่โบกสะบัด เพื่อช่วยให้อสุจิเคลื่อนที่ไปยังเป้าหมาย

อสุจิถูกผลิตขึ้นที่อัณฑะ และใช้เวลาในการพัฒนาตัวเองประมาณ 64-74 วัน โดยการหลั่งใน 1 ครั้ง มีปริมาณประมาณ 2-5 มิลลิลิตร และอาจมีตัวอสุจิอยู่ตั้งแต่ 39 ถึง 300+ ล้านตัว

แต่โดยทั่วไป จะมีอสุจิเพียง 1 ตัวเท่านั้นที่สามารถปฏิสนธิกับไข่ได้สำเร็จ คิดดูสิว่า ต้องอาศัยทั้งความแข็งแรงและจังหวะที่เหมาะสมแค่ไหน กว่าจะเดินทางไปถึงและเข้าสู่ไข่ได้

ปัจจัยที่มีผลต่อความแข็งแรงของอสุจิมีหลายอย่าง เช่น อัณฑะต้องการอุณหภูมิที่ต่ำกว่าอุณหภูมิร่างกายประมาณ 1-2 องศาเซลเซียส การใส่กางเกงรัดเกินไป หรือการแช่น้ำอุ่นจัดบ่อย ๆ อาจมีผลต่อคุณภาพอสุจิได้

สารอาหารอย่างสังกะสี ซีลีเนียม และสารต้านอนุมูลอิสระ มีส่วนช่วยสนับสนุนสุขภาพของอสุจิได้ ส่วนการสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ ความเครียด และการพักผ่อนไม่เพียงพอ ก็อาจส่งผลต่อรูปร่างและการเคลื่อนที่ของอสุจิได้เช่นกัน

อสุจิมีอายุขัยจำกัด หากอยู่ภายนอกร่างกาย มักอยู่ได้เพียงไม่กี่นาทีถึงราวครึ่งชั่วโมง ขึ้นอยู่กับความชื้นและอุณหภูมิ

แต่ในช่วงตกไข่ มูกบริเวณปากมดลูกของผู้หญิงจะมีสภาพที่เอื้อต่อการอยู่รอดของอสุจิมากขึ้น จึงมีการระบุว่าอสุจิอาจมีชีวิตอยู่เพื่อรอผสมกับไข่ได้นานประมาณ 3-5 วันนะคะ

การดูแลสุขภาพร่างกายจึงเป็นเรื่องสำคัญ ลองหันมาดูแลตัวเองให้ดีขึ้น และรู้จักอสุจิตัวน้อย ๆ นับล้านของคุณให้มากขึ้นกันนะคะ