14 สายพันธุ์ไดโนเสาร์ไทยที่ค้นพบในแผ่นดินอีสาน

        ผืนแผ่นดินไทยโดยเฉพาะบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ถือเป็นคลังมหสมบัติทางบรรพชีวินวิทยาที่สำคัญอันดับต้นๆ ของภูมิภาคอาเซียน จากการค้นพบซากดึกดำบรรพ์ของสิ่งมีชีวิตยุคก่อนประวัติศาสตร์มาอย่างต่อเนื่อง ล่าสุดกับการเปิดตัว "นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส" ไดโนเสาร์กินพืชสายพันธุ์ใหม่ที่คาดว่ามีขนาดใหญ่ที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งถูกจัดให้เป็นสายพันธุ์ที่ 14 ของไทยอย่างเป็นทางการ ทำให้ทำเนียบสัตว์ล้านปีของไทยมีความหลากหลายและน่าสนใจมากยิ่งขึ้น ทั้งในกลุ่มนักล่ากินเนื้อสุดปราดเปรียว และยักษ์ใหญ่กินพืชผู้ครองผืนป่าโบราณ

กลุ่มไดโนเสาร์กินเนื้อ (Theropods) นักล่าแห่งยุคดึกดำบรรพ์

• สยามโมไทรันนัส อิสานเอนซิส (Siamotyrannus isanensis) สุดยอดนักล่าขนาดใหญ่ที่มีความยาวประมาณ 6.5 เมตร ค้นพบฟอสซิลที่จังหวัดขอนแก่น ถือเป็นหนึ่งในไดโนเสาร์กินเนื้อที่เป็นหน้าเป็นตาของไทย

• สยามโมซอรัส สุธีธรนี (Siamosaurus suteethorni) ไดโนเสาร์ที่มีลักษณะโดดเด่นด้วยส่วนหัวและฟันที่คล้ายคลึงกับสไปโนซอร์ คาดว่าดำรงชีวิตด้วยการจับปลาเป็นอาหารหลัก มีความยาวประมาณ 7 เมตร ค้นพบที่จังหวัดขอนแก่น

• ภูเวียงเวเนเตอร์ แย้มนิยมมิ (Phuwiangvenator yaemniyomi) นักล่าสายพันธุ์แกร่งในกลุ่มคาร์โนซอร์ มีโครงสร้างร่างกายที่ปราดเปรียว ความยาวลำตัวประมาณ 6 เมตร ค้นพบที่จังหวัดขอนแก่น

• สยามแรปเตอร์ สุวัจน์ติ (Siamraptor suwati) ไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดใหญ่ที่เป็นนักล่าระดับบนในยุคครีเทเชียสตอนต้นของเอเชีย ลำตัวมีความยาวถึง 8 เมตร ค้นพบที่จังหวัดนครราชสีมา

• วายุแรปเตอร์ หนองบัวลำภูเอนซิส (Vayuraptor nongbualamphuensis) นักล่าขนาดกลางที่มีความคล่องตัวสูง ความยาวลำตัวประมาณ 4.5 เมตร ค้นพบร่องรอยฟอสซิลที่จังหวัดหนองบัวลำภู

  

กลุ่มไดโนเสาร์กินพืช (Sauropods & Ornithischians) ยักษ์ใหญ่และผู้วิ่งไว

• ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน (Phuwiangosaurus sirindhornae) ไดโนเสาร์กินพืชคอยาวขนาดใหญ่ที่เป็นที่รู้จักกันอย่างดี มีความยาวลำตัวประมาณ 20 เมตร ค้นพบที่จังหวัดขอนแก่น

• อิสานโนซอรัส อรรถวิภัชน์ชิ (Isanosaurus attavipachi) หนึ่งในซอโรพอด (ไดโนเสาร์คอยาว) ยุคแรกเริ่มที่มีความเก่าแก่มากที่สุดชนิดหนึ่งของโลก ความยาวประมาณ 16 เมตร ค้นพบที่จังหวัดชัยภูมิ

• สิรินธรนา โคราชเอนซิส (Sirindhorna khoratensis) ไดโนเสาร์ในกลุ่มปากเป็ดยุคต้น มีโครงสร้างฟันที่พัฒนาเพื่อการบดเคี้ยวพืชอย่างมีประสิทธิภาพ ความยาวประมาณ 6 เมตร ค้นพบที่จังหวัดนครราชสีมา

• ราชสีมาซอรัส สุรนารีเอ (Ratchasimasaurus suranareae) ไดโนเสาร์กินพืชในกลุ่มอิกัวโนดอนต์ มีขนาดลำตัวยาวประมาณ 7 เมตร ค้นพบที่จังหวัดนครราชสีมา

• มินิโมเคอร์เซอร์ ภูน้อยเอนซิส (Minimocursor phunoiensis) ไดโนเสาร์กินพืชขนาดเล็กที่มีโครงสร้างขาเอื้อต่อการวิ่งหลบหลีกภัยอย่างรวดเร็ว ความยาวลำตัวเพียง 1 เมตร ค้นพบที่จังหวัดกาฬสินธุ์

• กินนรีมิมัส ขอนแก่นเอนซิส (Kinnareemimus khonkaenensis) ไดโนเสาร์ที่มีลักษณะทางกายภาพคล้ายคลึงกับนกกระจอกเทศในปัจจุบัน วิ่งเร็ว มีความยาวประมาณ 2 มตร ค้นพบที่จังหวัดขอนแก่น

• ซิตตะโกซอรัส สัตยารักษ์กี (Psittacosaurus sattayaraki) ไดโนเสาร์กินพืชขนาดเล็กที่มีจะงอยปากแหลมคมคล้ายนกแก้ว ความยาวลำตัวประมาณ 1.5 เมตร ค้นพบที่จังหวัดชัยภูมิ

• สยามโมดอน นิ่มงามมิ (Siamodon nimngami) ไดโนเสาร์กินพืชกลุ่มอิกัวโนดอนต์อีกหนึ่งชนิดที่ถูกค้นพบในแผ่นดินไทย มีความยาวประมาณ 7 เมตร ค้นพบที่จังหวัดนครราชสีมา

• นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส (Nakatitan chaiyaphumensis) ไดโนเสาร์ซอโรพอดยักษ์ตัวล่าสุดที่เพิ่งได้รับการประกาศเปิดตัว มีความยาวถึง 27 เมตร และน้ำหนักราว 26 ตัน ครองแชมป์ไดโนเสาร์ที่ใหญ่ที่สุดในอาเซียน ณ เวลานี้ ค้นพบที่จังหวัดชัยภูมิ โดยมีอายุเก่าแก่ราว 115–100 ล้านปีก่อน

  

        การค้นพบซากดึกดำบรรพ์ทั้ง 14 สายพันธุ์นี้ ส่วนใหญ่กระจายตัวอยู่ในบริเวณพื้นที่ที่เรียกว่า "แอ่งโคราช" ครอบคลุมจังหวัดขอนแก่น ชัยภูมิ นครราชสีมา กาฬสินธุ์ และหนองบัวลำภู ซึ่งในอดีตยุคครีเทเชียสเคยเป็นระบบนิเวศลุ่มน้ำและแหล่งสะสมตะกอนโบราณขนาดใหญ่ หลักฐานทางประวัติศาสตร์ธรรมชาติเหล่านี้ไม่เพียงแต่แสดงถึงความอุดมสมบูรณ์ของผืนแผ่นดินไทยในอดีต แต่ยังเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกได้เข้าใจถึงวิวัฒนาการและการกระจายพันธุ์ของไดโนเสาร์ในทวีปเอเชียอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น