ลูกหลานอกตัญญู

ยุคสมัยที่เปลี่ยนไป หรือใจคนดิ่งลง? : เมื่อคำว่า “กตัญญู” กำลังเลือนหายในสังคมร่วมสมัย
​ในยุครุ่งเรืองของเทคโนโลยีและความคิดสร้างสรรค์ เรามักพูดถึงการขับเคลื่อนโลกไปข้างหน้าด้วยความเท่าเทียมและสิทธิเสรีภาพ แต่ในอีกมุมหนึ่งของสังคม กลับมีภาพสะท้อนอันน่าเจ็บปวดที่ปรากฏให้เห็นตามหน้าสื่อและในชีวิตจริงอยู่บ่อยครั้ง นั่นคือ "ช่องว่างระหว่างวัยที่กลายเป็นรอยร้าว" ปรากฏการณ์ที่ลูกหลานละเลยการเคารพผู้ใหญ่ ละเลยการดูแลพ่อแม่ และในกรณีที่ร้ายแรงที่สุดคือการด่าทอทุบตี หรือทอดทิ้งให้เผชิญโลกตามลำพังในวัยชรา
​อะไรคือสาเหตุที่ทำให้คุณค่าความกตัญญูที่เคยเป็นรากฐานของสังคมไทย กำลังสั่นคลอนอย่างหนักในยุคสมัยใหม่นี้?
​1. ลัทธิปัจเจกบุคคล (Individualism) และความเร่งรีบของโลกทุนนิยม
​ในอดีต สังคมไทยเป็นครอบครัวขยายที่อยู่รวมกัน ดูแลกันตามลำดับอาวุโส แต่ปัจจุบัน สังคมได้เปลี่ยนเป็นครอบครัวเดี่ยวอย่างสมบูรณ์แบบ วัยรุ่นและคนทำงานรุ่นใหม่ถูกหล่อหลอมด้วยวัฒนธรรมที่เน้น "ตัวเอง" เป็นศูนย์กลาง การประสบความสำเร็จส่วนบุคคล และการเอาตัวรอดในสภาวะเศรษฐกิจที่บีบคั้น
​เมื่อปากท้องของตัวเองยังแทบไม่รอด เวลาและพลังงานที่จะมอบให้ "ผู้สูงอายุ" ในบ้านจึงลดน้อยลง จนบางครั้งมองคนชราว่าเป็น "ภาระ" มากกว่าเป็น "ร่มโพธิ์ร่มไทร"
​2. การสื่อสารที่เปลี่ยนไป: จากความเคารพสู่ความรุนแรงทางวาจา
​เมื่อแนวคิดเรื่อง "สิทธิเสรีภาพ" ถูกตีความอย่างบิดเบี้ยวในกลุ่มคนรุ่นใหม่บางกลุ่ม ความต่างทางความคิด (Generation Gap) ระหว่างคนสองยุคมักจบลงด้วยการปะทะ พ่อแม่ที่อาจจะตามโลกเทคโนโลยีไม่ทัน หรือมีความคิดแบบเก่า มักถูกมองว่า "ล้าหลัง"
​สิ่งที่ไม่น่าเกิดขึ้นคือ การที่ลูกหลานใช้ถ้อยคำรุนแรง ด่าทอ หรือประชดประชันเพื่อเอาชนะ โดยลืมไปว่าคนตรงหน้าคือผู้ที่ให้กำเนิดและเลี้ยงดูมา ความอดทนต่อผู้อาวุโสในบ้านต่ำลงอย่างน่าใจหาย นำไปสู่บาดแผลทางจิตใจที่ยากจะเยียวยา
​3. วิกฤตการณ์ "คนชราถูกทอดทิ้ง"
​ภาพของคนชราที่ถูกทิ้งไว้ตามโรงพยาบาล วัด หรือบ้านเช่าลำพัง ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป ในสังคมสูงวัย (Aging Society) เต็มรูปแบบเช่นนี้ เรากลับพบว่ามีผู้สูงอายุจำนวนมากที่ต้องเผชิญกับสภาวะอยู่อย่างโดดเดี่ยว ไร้คนดูแลในยามที่ร่างกายโรยรา ลูกหลานบางคนเลือกที่จะ "ตัดขาด" เพียงเพราะไม่อยากแบกรับค่าใช้จ่าย หรืออ้างว่าไม่มีเวลา
​รากเหง้าของปัญหา: เป็นเพราะเด็กยุคใหม่ หรือเพราะการเลี้ยงดู?
​หากจะมองปัญหานี้อย่างเป็นธรรม เราไม่สามารถโทษเพียง "ยุคสมัย" หรือ "เด็ก" ได้ฝ่ายเดียว ปรากฏการณ์นี้เป็นผลพวงมาจากหลายมิติ:
​ขาดการบ่มเพาะความผูกพัน: ในวัยเด็ก พ่อแม่ยุคใหม่อาจปล่อยให้เด็กโตมากับหน้าจอแท็บเล็ตหรือสมาร์ทโฟน ขาดการปฏิสัมพันธ์และความอบอุ่น เมื่อโตขึ้น เด็กจึงไม่มีความผูกพันลึกซึ้งกับครอบครัว
​การเอาอย่างจากสิ่งแวดล้อม: สื่อออนไลน์ที่นำเสนอความรุนแรง หรือการแสดงออกที่ก้าวร้าวต่อผู้ใหญ่โดยมองว่าเป็นเรื่อง "เท่" หรือ "เป็นตัวของตัวเอง" ทำให้เกิดพฤติกรรมเลียนแบบ
​ทางออกก่อนที่สังคมจะไร้หัวใจ
​เราไม่อาจปฏิเสธความก้าวหน้าของโลกได้ แต่เราเลือกที่จะรักษา "ความเป็นมนุษย์" เอาไว้ได้
​สร้างพื้นที่ปลอดภัยในบ้าน: ปรับความเข้าใจระหว่างวัย ผู้ใหญ่ลดการบังคับ ส่วนเด็กเพิ่มความรับฟังและความเห็นใจ
​ตระหนักในหน้าที่และจริยธรรม: การกตัญญูและดูแลผู้บุพการีไม่ใช่เรื่องของกฎหมาย แต่เป็นเรื่องของ "มโนสำนึก" การดูแลคนชราในวันนี้ คือภาพสะท้อนว่าเราจะถูกดูแลอย่างไรในวันที่เราแก่ตัวลง
​สถาบันครอบครัวต้องเข้มแข็ง: การให้เวลาและการแสดงความรักภายในครอบครัวตั้งแต่วัยเยาว์ คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดไม่ให้เด็กโตไปเป็นคนที่ใจจืดใจดำ
​บทสรุป
โลกยุคใหม่ให้อะไรเรามากมาย ทั้งความสะดวกสบายและความรวดเร็ว แต่ถ้าความทันสมัยนั้นต้องแลกมาด้วยการทอดทิ้ง "หัวใจ" ของบ้าน และการลบหลู่ผู้มีพระคุณ โลกใบนี้ก็คงเป็นโลกที่หนาวเหน็บและแห้งแล้งเกินไป การกลับมาทบทวน ดูแล และให้เกียรติผู้สูงอายุในครอบครัว จึงไม่ใช่แค่การทำหน้าที่ลูกที่ดี แต่คือการรักษาความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ไว้ในใจของเราเอง

… .